Dalian, gebouwd als haven door de Russen in de late 19e eeuw, is nu een van China’s grootste scheepswerven.
China bouwt sneller en meer schepen dan welk land ook ter wereld, met meer dan 60% van de wereldwijde orders dit jaar in Chinese scheepswerven. Met 234 oorlogsschepen heeft China ’s werelds grootste marine qua aantal, hoewel de VS nog meer tonnage en krachtigere vliegdekschepen bezit.

In de afgelopen twintig jaar heeft China zijn investeringen in scheepsbouw sterk opgevoerd. China bouwt meer schepen dan welk ander land ook, omdat het sneller kan dan wie dan ook.

"De schaal is buitengewoon… in veel opzichten duizelingwekkend," zegt Nick Childs, maritiem expert bij het International Institute for Strategic Studies in Londen. "De Chinese scheepsbouwcapaciteit is ongeveer 200 keer die van de Verenigde Staten."

Dat overwicht geldt ook voor de marine. De Chinese Communistische Partij beschikt nu over 's werelds grootste marine, met 234 oorlogsschepen tegenover 219 bij de Amerikaanse marine.

China’s explosieve opkomst is gevoed door de zee. De op een na grootste economie ter wereld huisvest zeven van de tien drukste havens, cruciaal voor de wereldwijde aanvoerroutes. En zijn kuststeden bloeien dankzij de handel.

De snelle uitbreiding wordt mogelijk gemaakt door een nauwe samenwerking tussen militaire en commerciële scheepswerven, een strategie die Xi Jinping als "militair-civiele fusie" promoot. China investeert ook flink in het uitbreiden van marinebases, waaronder die in de Zuid-Chinese Zee, en ontwikkelt nieuwe technologieën zoals onbemande onderwaterdrones.

Hoewel China voorlopig nog beperkt is in het vermogen om ver van de kust te opereren en minder onderzeeërs en vliegdekschepen heeft dan de VS, groeit de capaciteit snel en wordt het gat kleiner. De VS worstelt met het bijbenen van deze groei en probeert zijn scheepsbouw nieuw leven in te blazen.

Een marine om de 'bittere herinneringen' te beëindigen
Tussen 2019 en 2023 produceerden China’s vier grootste scheepswerven – Dalian, Guangzhou, Jiangnan en Hudong-Zhonghua – 39 oorlogsschepen met een gezamenlijke waterverplaatsing van 550.000 ton, volgens een studie van het Center for Strategic and International Studies (CSIS).

Waterverplaatsing is de meest gebruikte maat voor de grootte van een schip of vloot. Ter vergelijking: de Britse Royal Navy heeft momenteel een geschatte totale waterverplaatsing van ongeveer 399.000 ton.

Hoewel China het grootste aantal schepen heeft, heeft de Amerikaanse vloot een grotere tonnage en is krachtiger – met veel meer grote vliegdekschepen.

Maar Beijing haalt op.

Het Chinese vliegdekschip Liaoning op de scheepswerf van Dalian in februari 2024 waar het gereed stond voor een proefvaart. (Getty Images)

"Er is geen teken dat de Chinezen vaart minderen," zegt Alexander Palmer van het CSIS en auteur van het rapport Unpacking China’s Naval Buildup. "Het aantal schepen is natuurlijk niet de enige maatstaf voor effectiviteit van een marine, maar het vermogen om snel oorlogsschepen te produceren is indrukwekkend en kan strategisch verschil maken."

De enorme maritieme opbouw wordt aangedreven door een partij die nog steeds worstelt met pijnlijke herinneringen uit het verleden – en die deze inzet om loyaliteit, macht en patriottisme te versterken.

Een enorme militaire parade ter herdenking van de overwinning op Japan en het einde van de brute bezetting getuigt daarvan.

Wat de rest van de wereld als China’s opkomst ziet, ziet president Xi Jinping als herleving.

Hij benadrukt het belang van een "sterke marine ter bescherming van de nationale veiligheid." Hij verwijst naar 470 invasies tussen 1840 en 1949 – de val van het machtige Qing-rijk, waarna China in chaos, revolutie en burgeroorlog stortte, met "onnoemelijk lijden" tot gevolg.

Hij heeft beloofd dat zijn land nooit meer "vernederd" zal worden of die "bittere herinneringen aan buitenlandse aanvallen" zal herbeleven.

Waar China onmiskenbaar in uitblinkt, is de dubbele inzet van scheepswerven. Veel scheepswerven die commercieel produceren, kunnen ook oorlogsschepen bouwen.

Militaire en civiele scheepswerven werken op sommige plekken hand in hand, een aanpak die staatsmedia “militair-civiele fusie” noemen – een concept waar Xi hard op heeft ingezet.

"Dit is een politiek gemotiveerde agenda om commerciële en militaire entiteiten samen te brengen," zegt Funaiole. "Er wordt geprobeerd om de benodigde technologie voor beide te centraliseren – Dalian is daar een van."

Daarom kan China, zelfs zonder veel grote vliegdekschepen of onderzeeërs, dankzij zijn commerciële vloot en snelle bouwcapaciteit een sleutelrol spelen tijdens een crisis, voegt hij toe.

"In elk langdurig conflict, als je scheepswerven hebt die snel nieuwe schepen bouwen, is dat een enorm strategisch voordeel," zegt Matthew Funaiole van het CSIS China Power Project. "Commerciële schepen kunnen voedsel en dergelijke vervoeren naar elk conflictgebied. Zonder die hulpmiddelen kan de VS mogelijk een langdurige oorlog niet volhouden."

Het komt neer op een simpele vraag, zegt hij: "Wie kan sneller en makkelijker meer middelen in het water krijgen?"

Het antwoord is momenteel China.

Belangrijke bases voor de Chinese vloot. (Beeld: Het Amerikaanse ministerie van Defensie)

'Verberg je kracht, wacht je tijd af'
China benadrukt dat het geen interesse heeft in militaire conflicten met andere landen, maar ziet Taiwan als deel van zijn grondgebied en sluit geweld niet uit om hereniging te bereiken. De groeiende maritieme macht van China baart buurlanden en de VS zorgen over mogelijke conflicten, hoewel beide zijden volgens experts een oorlog willen vermijden.

Maar de wereld hoeft zich geen zorgen te maken, zegt professor Hu Bo, directeur van het Center for Maritime Strategy Studies aan de Peking University.

"We hebben geen interesse om ons te mengen in de zaken van andere landen, vooral niet militair," zegt hij. Zijn boodschap is dat China grote schepen bouwt omdat het kan, niet omdat het de wereld wil veroveren.

Er is één eiland dat China niet als een ander land ziet: Taiwan.

Beijing heeft lang beloofd "herenigd" te worden met het democratische eiland en sluit het gebruik van geweld niet uit. Amerikaanse hoge functionarissen zeggen dat China Taiwan in 2027 zal binnenvallen, maar Beijing ontkent een deadline te hebben.

"China heeft al de capaciteit om Taiwan terug te nemen," zegt professor Hu Bo, "maar China doet dat niet omdat we geduld hebben. China heeft de hoop op vreedzame hereniging nooit opgegeven. We kunnen wachten."

De grotere zorg is dat een aanval op Taiwan een bredere oorlog kan veroorzaken, met de VS erbij. Washington is wettelijk verplicht wapens te leveren om Taiwan te helpen zichzelf te verdedigen – steun die voor Beijing onaanvaardbaar is, omdat het Taiwan als een afvallige provincie ziet die uiteindelijk deel van China zal worden.

Naarmate Beijing moediger wordt in het tonen van macht in de Stille Oceaan, maken buurlanden van Taiwan tot Australië zich zorgen dat China’s beroemde mantra werkelijkheid wordt: "verberg je kracht en wacht je tijd af."

Maar professor Hu Bo meent dat de angst voor oorlog tussen de VS en zijn bondgenoten in de regio – Japan, Zuid-Korea en Australië – en China overdreven is, omdat iedereen weet dat het catastrofaal kan zijn.

"In de afgelopen drie jaar is het signaal duidelijk dat beide kanten niet willen vechten," zegt hij. "We zijn erop voorbereid, maar we willen niet met elkaar vechten."

De militaire parade  woensdag in China, waar ook leiders als de Russische president Vladimir Putin en de Noord Koreaanse leider Kim Jong Un bij aanwezig zullen zijn, toont de groeiende macht van China’s marine en stuurt een boodschap aan de wereld.