Infanterist Viktor van de 58e Gemotoriseerde Brigade van Oekraïne scant de lucht op vijandelijke drones terwijl hij in een frontlinieloopgraaf in de regio Donetsk staat, te midden van de Russische aanval op Oekraïne. (Foto: Reuters)
De inlichtingendiensten van Nederland en Duitsland hebben gezamenlijk bewijs verzameld van grootschalig Russisch gebruik van verboden chemische wapens in Oekraïne. Volgens een vrijdag gepubliceerde verklaring worden onder meer verstikkende middelen via drones ingezet om Oekraïense soldaten uit loopgraven te drijven, waarna ze onder vuur worden genomen.

De Nederlandse minister van Defensie, Ruben Brekelmans, noemt de bevindingen ernstig en pleit voor strengere sancties tegen Moskou. "We kunnen bevestigen dat Rusland het gebruik van chemische wapens intensiveert. Het normaliseren en standaardiseren van dit soort inzet is zeer zorgwekkend," aldus Brekelmans tegenover persbureau Reuters.

De Duitse buitenlandse inlichtingendienst BND bevestigde de informatie, die volgens beide landen voortkomt uit eigen, onafhankelijke observaties. De Amerikanen beschuldigden Rusland al eerder van het gebruik van chloropikrine – een verboden chemische stof die voor het eerst tijdens de Eerste Wereldoorlog werd gebruikt – en Oekraïne spreekt van duizenden incidenten.

Het gebruik van dergelijke middelen is in strijd met het Chemisch Wapenverdrag, dat wordt gehandhaafd door de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. Toch heeft de OPCW tot nu toe geen volledig onderzoek ingesteld, omdat dit eerst door lidstaten formeel moet worden aangevraagd.

Rusland ontkent steevast het gebruik van verboden munitie en beschuldigt op zijn beurt Oekraïne van soortgelijke praktijken. Oekraïne heeft deze aantijgingen afgewezen. Volgens Brekelmans zijn er al zeker drie doden gevallen door chemische wapens en hebben meer dan 2.500 gewonden zich bij Oekraïense gezondheidsdiensten gemeld met symptomen die duiden op chemisch letsel.

De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD spreekt van bewijs voor een grootschalig Russisch programma dat zich richt op chemische oorlogsvoering. "Er is sprake van gerichte instructies aan soldaten, wetenschappelijk onderzoek en productie van chemische middelen," aldus MIVD-hoofd Peter Reesink. Hij benadrukt dat de inzet niet willekeurig of geïmproviseerd is, maar systematisch – onder meer met met gas gevulde flessen of peertjes die via drones worden verspreid.

Nederland overweegt, in samenwerking met de Europese Commissie, extra sancties tegen Russische personen en entiteiten. Ook roept Brekelmans op om Rusland uit internationale organisaties zoals de OPCW-uitvoeringsraad te weren. "Als we deze praktijken niet blootleggen en aanpakken, zullen ze zich blijven uitbreiden," waarschuwde hij.