Steeds meer bedrijven in Suriname krijgen hun vacatures voor knelpuntenberoepen niet ingevuld. Bijna één op de twee openstaande functies betreft een technisch beroep. Tegelijkertijd zien we een uitstroom van leerlingen uit het technisch beroepsonderwijs (TVET). Onze technische scholen kampen met een diepgaand imagoprobleem, veroorzaakt door jarenlange verwaarlozing van infrastructuur, leermiddelen, curricula en docentprofessionalisering. De vraag die voor ons ligt, is helder: hoe zetten we het technisch onderwijs opnieuw op de rails en hoe trekken we weer toptalent aan?

De afgelopen weken is er opnieuw politieke aandacht voor de waarde van technisch beroepsonderwijs. Maar woorden zijn niet genoeg. Suriname heeft dringend behoefte aan gerichte, duurzame maatregelen om het technisch onderwijs te moderniseren, te versterken en aantrekkelijk te maken.

Breng techniek op jonge leeftijd tot leven
Het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap & Cultuur werkt al aan het stimuleren van STEM/STREAM in het basisonderwijs. Toch hebben veel leerkrachten onvoldoende voorbereiding in techniek en technologie. Daarom moeten basisscholen intensiever worden ondersteund door docenten uit het secundair technisch onderwijs, zoals AMTO en NATIN. Praktische techniekmodules via “rollende kasten” kunnen helpen om nieuwsgierigheid vroeg te prikkelen.

Onze kinderen knutselen graag, maar de link met oplossingsgericht denken wordt onvoldoende gelegd. Vooral rekenen en wiskunde kunnen worden benut om logisch redeneren en technische creativiteit te versterken. Talent dat vroeg wordt ontdekt, gaat veel minder verloren.

Investeer in goed opgeleide techniekdocenten
Een zorgwekkend deel van onze techniekdocenten heeft zelf slechts beperkte technische voorkennis. Ze baseren hun lessen grotendeels op handleidingen en durven zelden af te wijken van voorgeschreven opdrachten. Daardoor komen leerlingen niet in aanraking met echte technische vraagstukken uit hun leefwereld, zoals apparaten, motoren, hout- en metaalbewerking, digitale technologie of energie.

De lerarenopleidingen, waaronder LOBO, moeten worden geherpositioneerd om specialistische technische leerkrachten af te leveren. Zonder sterke docenten is vernieuwing in het technisch onderwijs simpelweg onmogelijk.

Definieer wat ‘techniek’ écht betekent
Het begrip techniek wordt vaak verkeerd ingevuld. Een Powerpointpresentatie maken is geen techniek. ICT is niet hetzelfde als technische vaardigheid. Techniek gaat over begrijpen, ontwerpen, bouwen, repareren, verbeteren en toepassen met hoofd én handen.

Daarom is een vernieuwd curriculum nodig, opgesteld in nauwe samenwerking met het Surinaamse bedrijfsleven. Bedrijven moeten meedenken over eindtermen, competenties en vaardigheden die aansluiten op de arbeidsmarkt.

Start een nationale imagocampagne voor techniek
Het technisch onderwijs verdient een serieuze, professioneel ontwikkelde campagne die stigma’s en misvattingen doorbreekt. De samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven moet worden geïntensiveerd via:

● kennis- en docentenuitwisseling

● gezamenlijke formulering van beroepsprofielen

● betere stageplaatsen

● open dagen en techniekfestivals

● technische proeftuinen en innovatiecentra


Voor bedrijven is dit geen kostenpost, maar een investering in hun eigen toekomstige personeel.

Toon aan dat technisch onderwijs leidt tot echte banen
Suriname heeft dringend een nationaal expertiseplatform Techniek nodig. Een plek waar vertegenwoordigers van het beroepsonderwijs (leerjaar 9 t/m 12), NATIN, PTC en bedrijven structureel samenwerken. 
Doelen:

● identificeren van knelpuntenberoepen

● formuleren van nieuwe beroepsprofielen

● vertalen van deze profielen naar moderne curricula

● valideren van vakinhoud samen met de industrie

● meer praktijkgericht onderwijs met Real-life simulaties


Zo creëren we duidelijkheid: een technische opleiding is een route naar goedbetaalde, stabiele en toekomstbestendige beroepen.

Richt moderne technische scholen op met een volledig aanbod
Suriname heeft behoefte aan gespecialiseerde, moderne technische scholen met infrastructuur die lijkt op echte productieomgevingen. Denk aan een volwaardige school voor Gas & Olie Engineering, maar ook aan opleidingen in bouwkunde, landbouwtechniek, creatieve beroepen en grafische techniek.

NATIN biedt al MBO-opleidingen aan voor Oil & Gas, maar zonder een sterke toeleidingsschool op LBO-niveau blijft de instroom onvoldoende. Leerlingen moeten weer kunnen kiezen voor techniek op basis van interesse en talent, niet op basis van verouderde vooroordelen.

Informeer en betrek ouders en scholen
Het negatieve imago van technisch onderwijs wordt vaak door ouders versterkt. Ze associëren technische scholen met vieze overalls of “onder niveau” opleidingen. Daarom moeten basisscholen, ouders en leerlingen actief worden betrokken via open dagen, bedrijfsbezoeken en voorlichtingscampagnes.

Kinderen van 11 of 12 jaar krijgen vandaag beslissende adviezen voor hun schoolloopbaan, vaak gestuurd door misvattingen. Een jongen die zegt dat hij techniek wil doen maar “te slim is voor beroepsonderwijs”, laat zien hoe dringend dit beeld moet worden rechtgezet: je bent nooit te slim om ingenieur te worden.

Suriname kan zich geen technisch onderwijs veroorloven dat stilstaat. We hebben investeringen nodig in infrastructuur, curricula, docentprofessionalisering en publiekscampagnes, én een structurele samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Techniek is de motor van onze economische toekomst.
Het is tijd om dat eindelijk te laten zien met daden, niet alleen woorden.

Prof. dr. Henry R. Ori