Paus hekelt verval van internationaal recht

Paus Leo XIV heeft donderdag op sociale media scherpe kritiek geuit op wat hij noemt de afbrokkeling van het internationaal recht en het toenemende gebruik van brute macht in plaats van juridische normen. De paus reageert daarmee impliciet op aanhoudende oorlogen en schendingen van het humanitair recht wereldwijd.

"Het is ontmoedigend om te zien dat de kracht van het internationaal recht en het humanitair recht vandaag de dag niet langer bindend lijkt, vervangen door het vermeende recht om anderen te overheersen," schreef de paus. "Dit is onwaardig en beschamend voor de mensheid en voor de leiders der naties."

De paus noemde geen specifieke landen, maar zijn uitlatingen komen op een moment van felle internationale kritiek op de Israëlische militaire campagne in Gaza. Mensenrechtenorganisaties en VN-experts hebben de situatie omschreven als een mogelijke genocide, waarbij het internationaal humanitair recht op grove wijze zou zijn geschonden.

Volgens de gezondheidsautoriteiten in Gaza zijn sinds het begin van de Israëlische aanvallen meer dan 56.000 mensen omgekomen en is vrijwel de gehele bevolking van het gebied ontheemd geraakt. Grote delen van Gaza zijn verwoest. De Verenigde Staten blijft Israël politiek en militair steunen.

Eerder deze maand erkende voormalig Amerikaans ministeriewoordvoerder Matthew Miller dat het Israëlische leger "zonder twijfel" oorlogsmisdaden heeft gepleegd in Gaza. De Internationale Strafrechtbank (ICC) heeft arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en voormalig minister van Defensie Yoav Gallant wegens vermeende oorlogsmisdaden, waaronder het inzetten van uithongering als oorlogswapen.

Paus Leo XIV, die in mei het pausambt overnam na het overlijden van Franciscus en de eerste Amerikaanse paus is, heeft eerder opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren in Gaza. In een toespraak zei hij toen: "Vanuit de Gazastrook stijgt steeds luider naar de hemel het geschreeuw van moeders en vaders die de levenloze lichamen van hun kinderen vasthouden, en die gedwongen blijven rondtrekken op zoek naar voedsel, water en een veiliger onderkomen."

De paus wees in zijn boodschap ook op aanhoudend geweld in andere delen van de wereld, waaronder Sudan en Oekraïne, waar eveneens sprake is van grootschalig lijden en schendingen van het humanitair recht.

Hoewel het Internationaal Gerechtshof en het ICC zich duidelijk hebben uitgesproken over de situatie in Palestina, blijven veel lidstaten – vooral in Europa – nauwe handels- en defensierelaties met Israël onderhouden, wat leidt tot toenemende kritiek op het gebrek aan politieke consequenties.

Paus Leo’s oproep lijkt daarmee ook gericht aan westerse regeringen die, ondanks juridische oordelen en toenemende bewijzen van schendingen, geen koerswijziging tonen.