Al decennialang wordt Suriname geconfronteerd met terugkerende bestuurlijke, economische en financiële crises. Regeringen komen en gaan, plannen worden gemaakt en hervormingen aangekondigd. Toch blijft het land kampen met schulden, bestuurlijke inefficiëntie, institutionele instabiliteit en afnemend vertrouwen in de overheid.

Hardnekkige problemen zoals wateroverlast, achterstallig infrastructuuronderhoud en braindrain wijzen op een diepere oorzaak: het gebrek aan samenhang tussen beleid, wetgeving, planning en uitvoering. Een onafhankelijk adviesorgaan, de Strategische Adviesraad voor Ontwikkeling (SAO), kan deze samenhang bevorderen, waardoor beleid consistenter wordt en langetermijndoelen haalbaar worden.

Tussen partijbelang en landsbelang
In Suriname raken fundamentele strategische vraagstukken vaak verstrikt in partijpolitieke tegenstellingen, waardoor het vinden van duurzame oplossingen wordt bemoeilijkt.

Debatten in De Nationale Assemblée, onder meer over de implementatie van de Comptabiliteitswet 2024, infrastructuur en ontwatering, laten zien dat verwijten en politieke profilering regelmatig de overhand krijgen boven gezamenlijke focus op uitvoerbaarheid en langetermijnresultaten.

Ook discussies over staatsschuld en leengedrag worden vertroebeld door politieke interpretaties en wederzijdse beschuldigingen, ondanks de harde, verifieerbare cijfers. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld van de Surinaamse staatsfinanciën, waardoor de samenleving moeilijker een objectief oordeel kan vormen over de werkelijke financiële situatie.

Duurzame oplossingen vereisen daarom sterke instituties waarin het landsbelang zwaarder weegt dan het partijbelang.

De rol en samenhang van bestuurlijke instituties
Binnen een gezonde democratische bestuursstructuur vormen instituties en bestuursinstrumenten het fundament voor duurzame ontwikkeling, verantwoord bestuur, financiële discipline en transparantie.


In de praktijk opereren deze instituties doorgaans naast elkaar in plaats van in samenhang. Door het ontbreken van overkoepelende regie ontstaat bestuurlijke versnippering, waardoor beleid sterk wordt bepaald door politieke belangen. Dit leidt tot beleidsinstabiliteit, vertraagde of stopgezette projecten en verlies aan beleidscontinuïteit bij elke regeringswisseling.

De noodzaak van institutionele stabiliteit
Het ontbreken van een integrale aanpak heeft ingrijpende sociaal-economische en maatschappelijke gevolgen. Voorbeelden hiervan zijn terugkerende problemen met de infrastructuur (o.a. Van ’t Hogerhuysstraat), het ontbreken van een samenhangende onderwijsvisie en de structurele knelpunten in de gezondheidszorg, waaronder de braindrain, die alle bestuurslagen en sectoren treft.

Ook criminaliteitsbestrijding en veiligheid blijven cruciale aandachtspunten vanwege hun impact op de samenleving en het investeringsklimaat.

Het Planbureau vervult zijn rol als strategisch kennis- en onderzoeksinstituut onvoldoende zichtbaar. Daardoor is het lastig te beoordelen in welke mate het onafhankelijk functioneert. Dit draagt bij aan de indruk dat beleid steeds minder wordt gebaseerd op feiten en analyse.

Daarnaast is in een financieel kwetsbare situatie de toegevoegde waarde van internationale bezoeken door president en ministers niet altijd aantoonbaar, terwijl zij wel aanzienlijke kosten met zich meebrengen. Doordat de communicatie met de samenleving en het parlement niet tijdig plaatsvindt, neemt het risico op ad-hocbeleid toe.

Deze voorbeelden samen benadrukken opnieuw het gebrek aan strategische samenhang binnen het overheidsbeleid en de noodzaak van betere beleidsafstemming voor duurzame ontwikkeling.

De rol en functie van een SAO
Tegen deze achtergrond is de invoering van een Strategische Adviesraad voor Ontwikkeling (SAO) noodzakelijk en gerechtvaardigd. De SAO heeft tot taak de langetermijnontwikkeling van het land te monitoren, risico’s te analyseren, beleidsconsistentie te toetsen en regering, parlement en samenleving onafhankelijk te adviseren.

De vraag rijst in hoeverre de overheid over voldoende specialistische expertise beschikt om complexe ontwikkelingsvraagstukken van de 21e eeuw effectief aan te pakken, zoals klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor waterbeheer, digitalisering en economische transities.

Een moderne staat vereist daarom een duurzame kennisinfrastructuur. Binnen of rond de SAO kan deze worden opgebouwd met experts uit uiteenlopende disciplines, waaronder economie, planologie, statistiek, demografie, bestuurskunde, recht, sociologie, milieu, volksgezondheid en veiligheid. In samenhang werken deze vakspecialisten aan een integrale langetermijnvisie voor het land.

Tot slot
Internationale voorbeelden laten zien dat succesvolle landen het strategisch denken institutioneel hebben verankerd in hun bestuur:
• Finland via langetermijnstrategische toekomstanalyse
• Singapore via sterke institutionele economische planning

Waarom een SAO als er al een Planbureau bestaat?
Het verschil ligt vooral in de onafhankelijkheid en institutionele positie. Waar het Planbureau de staat ondersteunt met onderzoek, planning en monitoring, zal een grondwettelijk verankerde SAO waken over de strategische koers van ons land, los van de regeertermijn en gericht op beleidscontinuïteit.

De uitwerking en invoering van een Strategische Adviesraad voor Ontwikkeling vragen daarom om institutionele daadkracht.

T. Sansaar
info@surinamekennisnetwerk.com