De Nederlandse extreemrechtse leider Geert Wilders spreekt met de media in Den Haag na zijn besluit om de regeringscoalitie te verlaten. (Foto: Reuters)
Nederland stevent af op nieuwe verkiezingen na het plotselinge vertrek van de ministers van de Partij voor de Vrijheid (PVV) uit de regeringscoalitie. De populistische PVV-leider Geert Wilders trok dinsdag zijn ministers terug uit onvrede over het migratiebeleid, waarmee hij het kabinet ten val bracht en de Nederlandse politiek in een nieuwe crisis stortte.

Premier Dick Schoof bood nog dezelfde dag het ontslag aan van de PVV-bewindslieden aan koning Willem-Alexander. Daarmee is het kabinet-Schoof officieel demissionair. De overgebleven ministers zullen de lopende zaken blijven behartigen totdat er nieuwe verkiezingen zijn gehouden en een nieuwe regering is gevormd.

Schoof, een partijloze topambtenaar die een jaar geleden door Wilders naar voren werd geschoven als premier, noemde het vertrek van de PVV uit de coalitie "onnodig en onverantwoordelijk". Hij benadrukte dat Nederland juist nu daadkrachtig bestuur nodig heeft in het licht van grote binnenlandse en internationale uitdagingen.

De timing van de kabinetscrisis is opvallend: over drie weken is Nederland gastland van een belangrijke NAVO-top, terwijl het land nu wordt bestuurd door een tijdelijk kabinet zonder volwaardig mandaat. De verwachting is dat de demissionaire status van het kabinet maanden zal aanhouden, mede gezien de langdurige formatieprocessen van voorgaande jaren.

In augustus moeten de ministers bovendien al beginnen met de onderhandelingen over de rijksbegroting voor Prinsjesdag, een taak die vaker door demissionaire kabinetten is opgepakt, maar die extra druk zet op de huidige situatie.

De val van het kabinet-Schoof, dat slechts elf maanden regeerde, maakt het tot een van de kortst zittende regeringen in de Nederlandse politieke geschiedenis. Wilders kondigde zijn besluit dinsdagochtend aan via een bericht op X (voorheen Twitter), na een kort overleg met de coalitiepartners.

De coalitie, gevormd door PVV, VVD, NSC en BBB, was vanaf het begin gekenmerkt door spanningen, met name over migratie. Die breuklijn is nu fataal gebleken.

De datum voor nieuwe verkiezingen is nog niet vastgesteld, maar analisten verwachten dat het politieke landschap opnieuw flink zal worden opgeschud.