Salvadoraanse politieagenten begeleiden vermeende leden van de Tren de Aragua die onlangs door de Amerikaanse overheid zijn gedeporteerd om te worden opgesloten in de gevangenis van het Terrorism Confinement Center, als onderdeel van een overeenkomst met de Salvadoraanse overheid, in Tecoluca, El Salvador. (Foto via Reuters)
De regering van Trump heeft vermeende leden van een Venezolaanse bende uit de VS gedeporteerd, ondanks een gerechtelijk bevel dat dit verbood. In een buitengewone verklaring staat dat een rechter niet de bevoegdheid heeft om de acties van de regering te blokkeren.

De deportatieoperatie volgde op een initiatief van rechter James Boasberg om te voorkomen dat president Donald Trump de bevoegdheden van de Alien Enemies Act tijdens oorlogstijd zou gebruiken om snel meer dan 200 vermeende leden van Tren de Aragua te deporteren. Deze Venezolaanse bende wordt in verband gebracht met ontvoeringen, afpersingen en huurmoorden.

"Eén enkele rechter in één stad kan de bewegingen van een vliegtuig niet bevelen ... vol met buitenlandse terroristen die fysiek van Amerikaanse bodem zijn verdreven," aldus Karoline Leavitt, woordvoerster van het Witte Huis, in een verklaring.

Ze zei dat de rechtbank "geen wettelijke basis" had en dat federale rechtbanken over het algemeen geen jurisdictie hebben over de manier waarop een president buitenlandse zaken behartigt.

Deze wending in de gebeurtenissen betekende een opmerkelijke escalatie van Trumps aanvechting van het systeem van checks and balances in de Amerikaanse grondwet en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.

Patrick Eddington, juridisch expert op het gebied van binnenlandse veiligheid en burgerlijke vrijheden bij het libertarische Cato Institute, zei dat het Witte Huis, wat het ook zou zeggen, "openlijk in strijd" was met de rechter.

"Dit is onbegrijpelijk en absoluut ongekend", aldus Eddington. Hij noemde het de meest radicale test van het Amerikaanse systeem van checks and balances sinds de Burgeroorlog.

Toen hem werd gevraagd of zijn regering het gerechtelijk bevel had overtreden, verwees Trump naar de advocaten.

"Ik kan je dit vertellen: dit waren slechte mensen", vertelde Trump aan verslaggevers aan boord van Air Force One, verwijzend naar de vermeende bendeleden.

'In overeenstemming met oorlog'
Tijdens een hoorzitting op zaterdagavond blokkeerde Boasberg het gebruik van de wet voor 14 dagen. Volgens hem verwijst de wet naar "vijandige handelingen" die door een ander land worden gepleegd en die "in overeenstemming zijn met oorlog".

Trump zei dat hij de wet terecht had gebruikt, omdat hij de toename van immigratie in de afgelopen jaren vergelijkbaar met oorlog zag.

"Dit is oorlog. In veel opzichten is het gevaarlijker dan oorlog, want weet je, in een oorlog hebben ze uniformen. Je weet op wie je schiet, je weet wie je achterna gaat."

Boasberg zei tijdens de hoorzitting dat alle vluchten met migranten die onder de wet vallen, terug moeten keren naar de VS. Zijn schriftelijke kennisgeving werd om 19:25 uur op de rol van de zaak geplaatst.

De volgende dag plaatste de president van El Salvador, Nayib Bukele, beelden op de socialemediasite X waarop te zien is hoe mannen midden in de nacht uit een vliegtuig worden gehaald, terwijl er massaal beveiliging aanwezig is.

"Oeps... Te laat", plaatste Bukele boven een kop, "Fed-rechter geeft bevel tot terugkeren van deportatievluchten met vermeende Venezolaanse bendeleden  naar de VS."

Bukele volgde de opmerking met een emoji van zo hard lachen dat ik huil. Zijn verklaring werd opnieuw geplaatst door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die Bukele ook bedankte voor zijn "hulp en vriendschap."

In haar verklaring zei Leavitt dat "de schriftelijke opdracht en de acties van de regering niet met elkaar in conflict zijn" en dat de rechtbanken "over het algemeen geen jurisdictie" hebben over de "bevoegdheden van de president om buitenlandse terroristen van Amerikaanse bodem te verwijderen en een aangekondigde invasie af te slaan."

Hoewel de regering van Trump de Venezolanen op verschillende manieren heeft omschreven als bendeleden, 'monsters' of 'buitenaardse terroristen', heeft Reuters nog niet onafhankelijk kunnen verifiëren of de mannen bendeleden zijn of een crimineel verleden hebben.

Gevangenis El Salvador
Reuters kon de volledige omvang van de deportatieoperaties of de precieze timing van Bukele's video niet bevestigen.

Eén van de vliegtuigen die te zien waren op de beelden die hij verspreidde, was een toestel van Global Crossing Airlines met staartnummer N837VA. Het was zaterdag opgestegen vanaf een vliegveld in Texas dat eerder werd gebruikt om Venezolaanse migranten te deporteren, aldus gegevens van de website FlightRadar24.

FlightRadar24-gegevens toont aan dat het vliegtuig in de middag vertrok vanaf luchthaven Harlingen en zaterdagavond laat landde in San Salvador, de hoofdstad van El Salvador.

Global Crossing, gevestigd in Miami en gebruikt door de Amerikaanse immigratiedienst om migranten uit Latijns-Amerika te deporteren, heeft niet direct gereageerd op een e-mail met het verzoek om commentaar.

In een gerechtelijke procedure van zondag stelde de regering van Trump dat "sommige" Venezolanen al vóór het bevel van de rechter uit de Verenigde Staten waren gezet, maar er werden geen verdere details verstrekt.

Het is niet duidelijk hoeveel mensen dit vertegenwoordigden en of de regering van Trump toegeeft dat anderen na het bevel van de rechter zijn gedeporteerd.

Axios citeerde hoge ambtenaren van de regering die zeiden dat ze hoopten dat de deportatieoperatie zou zijn voltooid voordat de rechter de kans zou krijgen om zich erover uit te spreken. Axios citeerde een ambtenaar die zei dat het bevel niet gold omdat de vluchten al "over internationale wateren" gingen.

Leavitt leek in haar opmerkingen te knikken en zei dat de Venezolanen "al van Amerikaans grondgebied waren verwijderd" toen de rechter zijn bevel uitvaardigde.

Verschillende juridische experts waarmee Reuters sprak, waren het daar niet mee eens.

"De jurisdictie van een federale rechtbank stopt niet aan de waterkant," zei Steve Vladeck, hoogleraar rechten aan het Law Center van de Georgetown University, op de social media-app Bluesky. "De vraag is of de gedaagden onderworpen zijn aan het gerechtelijk bevel, niet waar het gedrag dat wordt aangevochten plaatsvindt."

Peter Markowitz, hoogleraar aan de Cardozo Law School en expert op het gebied van immigratiehandhaving, zei dat de acties van de regering-Trump "zeker in strijd zijn" met het bevel van de rechtbank.

De American Civil Liberties Union, die Trumps gebruik van de wet aanvocht, heeft de regering gevraagd ervoor te zorgen dat er geen migranten zijn uitgezet in strijd met de maatregel, vertelde Lee Gelernt, hoofdadvocaat van de ACLU, aan Reuters.

"Als iemand na het bevel van de rechtbank aan een buitenlandse overheid is overgedragen, dan hopen we dat de Amerikaanse overheid met die buitenlandse overheid zal samenwerken om de persoon terug te krijgen", aldus Gelernt.

De 238 mannen - vermeende leden van de Venezolaanse bende - werden overgebracht naar het Terrorism Confinement Center, een megagevangenis met ruimte voor 40.000 gevangenen. De gevangenisstraffen kunnen worden verlengd voor een periode van een jaar, aldus Bukele.