Column: De wereldwijde kenniscrisis

Hoe een Amerikaanse kaartfout ons herinnert aan het belang van wereldkennis en culturele wortels, ook in Suriname.

In de afgelopen week speelden Amerikaanse functionarissen het klaar om tijdens een belangrijke gezondheidsconferentie - de AIDS 2026-conferentie - in Brazilië een verkeerde kaart van Afrikaanse landen te tonen. De kaart verscheen halverwege een presentatie over de controversiële nieuwe gezondheidsovereenkomsten van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken met Afrikaanse landen, volgend op de ongekende en dodelijke hulpbezuinigingen van de regering-Trump.

Op de kaart leek Nigeria in de Sahara te liggen, terwijl Mozambique, dat in Zuidoost-Afrika ligt, in de oostelijke Hoorn van Afrika was geplaatst. En dat was nog niet alles. Ivoorkust in West-Afrika stond aan de andere kant van het continent.

Later werd duidelijk dat deze foutieve kaart het resultaat was van een AI-productie. Zelfs de machtige Amerikanen blijken soms de mist in te gaan met de nieuwste technologieën. Een vrolijke maar ook leerzame noot over waar we met AI naartoe gaan.

In Suriname kan de generatie die tussen de 60 en 70 jaar zit het zich nog heel goed herinneren. Op school moest je alle landen met hoofdsteden uit je hoofd kennen. Je moest ze ook kunnen aanwijzen op een blinde kaart – een kaart zonder namen dus. Nog uitdagender was het om op zo’n kaart ook de grenzen aan te geven van Europa en Azië, van Rusland en Europa. Niet alleen landen, maar ook zeeën en oceanen moesten we kennen: welke continenten ze van elkaar scheiden, welke landen aan welke zee grenzen, en ga zo maar door.

In de loop der tijd zijn er veel meer landen bijgekomen door opsplitsingen, bijvoorbeeld van voormalige Sovjetrepublieken. Maar goed, de blunder van de Amerikanen was voer voor de Aquafit-dames in het zwembad. Een aantal van hen had zelf in het onderwijs gezeten, wat de discussie natuurlijk veel interessanter maakte. Ineens merkte iemand op dat de kinderen tegenwoordig geen spreekwoorden meer kennen, terwijl zij die vroeger allemaal uit het hoofd moesten leren met de betekenissen erbij. En dan de leesboeken: Lien en Wim met Mies de poes, Wij en de wereld. Er werd gelachen, want we hadden nog nooit sneeuw gezien in ons leven en moesten al leren over sneeuw, zomer en winter in die leesboeken. Vaak sloeg de juf die woorden zelfs over, omdat zij het zelf ook niet goed kon uitleggen. Voor Spaans was het ‘Palabras’ en voor Engels ‘All in One’.

Die herinneringen gingen ver terug en brachten mooie momenten weer boven. En dat allemaal dankzij de fout van de Amerikanen. Maar ook vandaag de dag kennen veel leerlingen de landen en hoofdsteden van de wereld niet meer. Spreekwoorden vinden ze onzin, en ze praten liever in de Engelse taal van populaire songs dan in hun eigen moedertaal.

Misschien is die Amerikaanse blunder een wake-upcall. Het herinnert ons eraan hoe belangrijk het is om onze kinderen niet alleen talen te leren, maar ook hun geschiedenis, hun cultuur, en hun wereldbeeld stevig mee te geven. In Suriname, met zijn rijke geschiedenis en diverse bevolking, is dat misschien wel belangrijker dan ooit. Want kennis van de wereld begint met kennis van jezelf – en van waar je vandaan komt.