Pakistan: Geen duidelijke meerderheid bij verkiezingen

Pakistan gaat een periode van onzekerheid tegemoet, waarbij de verkiezingsresultaten geen duidelijke meerderheid laten zien en twee tegengestelde politieke leiders, Nawaz Sharif van de Pakistan Muslim League (PMLN) en Imran Khan van de Pakistan Tehreek-e-Insaaf (PTI), de overwinning claimen.

De volledige uitslag van de verkiezingen van donderdag was zaterdag laat nog steeds niet bekend voor negen van de 265 omstreden zetels.

Onafhankelijke kandidaten, veelal gekoppeld aan de PTI van de gevangengenomen leider Khan, liggen ver voorop met 102 zetels, volgens de laatste telling op de website van de verkiezingscommissie. Ondertussen staat de PMLN van Sharif op de tweede plaats, met 73 zetels, gevolgd door de Pakistaanse Volkspartij (PPP) van Bilawal Bhutto Zardari met 54 zetels.

"Dit zijn waarschijnlijk de meest controversiële verkiezingen in de geschiedenis van Pakistan", zegt Kamal Hyder van Al Jazeera, die rapporteert vanuit Islamabad.

Hij zei dat de voorzitter van PTI, Gohar Ali Khan, er vertrouwen in heeft dat zijn partij zowel in het nationale parlement als in de provincie Punjab zal zitten, waar ze beweren een meerderheid te hebben. Ook in de provincie Khyber Pakhtunkhwa hebben ze de verkiezingen gewonnen.

Ondertussen zei Sharif van PMLN, die ook beweert de verkiezingen te hebben gewonnen, dat hij zou proberen een coalitieregering te vormen. En Zardari van de PPP benadrukte dat er zonder zijn PPP-partij geen federale regering kan worden gevormd, net zoals in de provincies Punjab en Balochistan.

Volgens Abid Hussain van Al Jazeera is er twee dagen nadat de stembureaus zijn gesloten een verdeeld mandaat ontstaan tussen de drie grote politieke machten en is er weinig duidelijkheid over wat er daarna komt.

"Met zo’n splitsing rust de grote vraag nu op wie in staat zal zijn een regering te vormen in Pakistan, een land met 241 miljoen inwoners dat twee turbulente jaren achter de rug heeft met politieke instabiliteit, een economie die op de rand van faillissement staat en toenemende interne veiligheidsproblemen”, zei Hussain.

De Pakistaanse analist Zaigham Khan zei dat er twee mogelijke scenario's zijn na de aankondiging van de voorlopige resultaten.

"Het meest waarschijnlijke scenario is een coalitieregering die alle politieke partijen omvat – minus de PTI", vertelde Khan aan Al Jazeera. Dit omvat de twee grootste politieke partijen, PPP en PMLN, evenals MQM, Jamaat-e-Islami en anderen.

"Het tweede scenario, minder waarschijnlijk maar technisch mogelijk, is dat de PPP de handen ineen slaat met de PTI en een regering vormt", aldus de analist. De bij de PTI aangesloten kandidaten die zich als onafhankelijk kandidaat stelden, hebben het grootste aantal zetels behaald.

Protesten
Terwijl het land nog steeds in afwachting was van de definitieve resultaten, braken er voor de tweede dag op rij protesten uit in het hele land, waarbij demonstranten beweerden dat de vertraging van de verkiezingsresultaten de autoriteiten in staat stelt het tellen van de stemmen te manipuleren.

NetBlocks meldde tijdens peilingen een landelijke verstoring van sociale mediaplatform X. De PTI heeft de onderbreking "absoluut beschamend" genoemd.

Verkiezingswaakhond Free and Fair Election Network zei dat het de verkiezingscommissie van Pakistan een over het algemeen positieve beoordeling gaf van de manier waarop zij peilingen uitvoerde, en zei dat vertragingen bij het bekendmaken van de resultaten "een overigens ordelijke verkiezing overschaduwden", wat vragen oproept over de legitimiteit van de uitkomst.

"Bovendien ondermijnde de opschorting van mobiele- en internetdiensten door de interim-regering op de verkiezingsdag – ongeacht de veiligheidsredenen – jarenlange parlementaire inspanningen om het proces van het beheer van de verkiezingsresultaten te hervormen", voegde het eraan toe in zijn voorlopige rapport.

Intussen hebben de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hun bezorgdheid geuit over het Pakistaanse verkiezingsproces, waarbij zij aantijgingen van inmenging – waaronder arrestaties van partijmedewerkers – hebben genoemd, en daaraan hebben toegevoegd dat beweringen over onregelmatigheden, inmenging en fraude volledig moeten worden onderzocht.

In een verklaring van zaterdag zei het Pakistaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat opmerkingen van "bepaalde landen en organisaties" het "onmiskenbare feit" negeerden dat Pakistan vreedzaam en succesvol verkiezingen hield en tegelijkertijd met veiligheidsdreigingen omging.

'Stabiele handen'
Te midden van frustratie en onzekerheid onder de mensen in Pakistan legde het hoofd van het machtige leger van het land zijn eerste publieke verklaring sinds de verkiezingen af.

"De natie heeft stabiele handen en een helende aanpak nodig om de politiek van anarchie en polarisatie achter zich te laten, wat niet past bij een progressief land met 250 miljoen inwoners", zei generaal Syed Asim Munir zaterdag in een verklaring van het leger.

"Verkiezingen zijn geen nulsomwedstrijd van winnen en verliezen, maar een oefening om het mandaat van het volk te bepalen", citeerde de verklaring Munir.

"Politiek leiderschap en hun werknemers moeten boven hun eigenbelang uitstijgen en de inspanningen bij het regeren en dienen van het volk bundelen, wat misschien de enige manier is om de democratie functioneel en doelgericht te maken.

Het leger is een dominante speler in de politieke aangelegenheden van het land en heeft het land sinds 1947 ruim dertig jaar rechtstreeks geregeerd.

Ayesha Siddiqa, senior fellow aan King’s College London, zei dat het Pakistaanse leger hoopte op de vorming van een zwakke coalitie onder leiding van het PMLN.

"In zekere zin zijn dit de resultaten die we hebben behaald", zei Siddiqa tegen Al Jazeera. "Maar ik zou ook willen beweren dat dit niet de resultaten zijn die ze hadden verwacht. Ze hebben hun uiterste best gedaan om ervoor te zorgen dat de opkomst laag was, maar de mensen kwamen met passie naar buiten."

Siddiqa zei dat het leger waarschijnlijk een coalitieregering zou steunen die de PMLN en de PPP zou samenbrengen, maar dat het nog steeds niet zeker was wie het zou leiden: Bhutto Zardari, Shehbaz Sharif of Nawaz Sharif.