"Soerendra zat op Zanderij. Hij was als officier belast met het opleidingscentrum van de militairen. Bouterse was een van zijn manschappen; in die hoedanigheid was hij, om het zo uit te drukken, gewoon de baas van Bouterse. Hij kwam vaak naar huis en dan, ach je weet hoe dat toegaat, dan krijg je van moeders dit mee en dat mee, veel chutneys en sambal en noem maar op. En op gegeven moment kwam hij thuis en hij zei: "Eén van die jongens vindt die pindasambal zo lekker, geef me een apart potje voor hem mee." En toen vertelde hij dat dat potje voor Bouterse bestemd was. En wat gebeurde, als hij naar huis kwam nam hij ieder keer een apart potje voor Bouterse mee.

Woorden van Nirmala, een zus van Soerendra Rambocus, te horen in de documentaire "Zonen van Suriname". Rambocus zou later een tegencoup leiden tegen Bouterse, en is een van de personen die op 8/9 december 1982 werd gedood in het Fort Zeelandia.

Vanaf ik jaren geleden deze woorden hoorde, heb ik mezelf vaak afgevraagd welke omstandigheden of invloeden ertoe geleid zouden kunnen hebben dat twee personen die zo goed met elkaar overweg konden, later als rivalen tegenover elkaar zouden komen te staan. Ik hoop dat ik niet de enige ben die zich dit afvraagt. Het lijkt mij een bijzonder belangrijke vraag waarop een antwoord gevonden zou moeten worden. We zouden daar veel uit kunnen leren en er ongetwijfeld wijzer van worden.

Leren en wijsheid vergaren is echter alleen mogelijk op basis van de waarheid. En niet zomaar de 'waarheid', maar de universele waarheid. En die ga je alleen bij hoge uitzondering vinden in de rechtszalen van de wereld. Uiteindelijk zijn de rechters die daar beslissen ook gewone mensen die niet alles weten, fouten maken en te maken krijgen met dezelfde dagelijkse invloeden en omstandigheden die elk mens corrumperen in het huidig anti-sociaal systeem van uitbuiting en slavernij waarin we leven. Zo las ik een tijdje terug op Starnieuws dat 'je elke beslissing wel kunt motiveren'. Bovendien schenden de door de mens bedachte regels ('wetten') vaak het universeel recht op leven en zijn ze onderhevig aan vaak uiteenlopende interpretaties van rechters, advocaten en juristen. Het getuigt van dwaasheid als je je hoop zou vestigen op dit systeem.

De veelgebruikte termen zoals 'rechtstaat' en 'gerechtigheid' zijn dus illusies. Dat is op zich al erg genoeg, maar helaas is het ook zo dat deze termen vaak gebruikt worden om onze laagste driften te camoufleren en sociaal acceptabel te maken. Diegenen die deze termen gebruiken zijn vaak eerder uit op het zoeken naar zondebokken, het opleggen van straffen en het nemen van wraak ('vergelding'). Dit is waar 'rechts'-systemen wereldwijd op zijn gebaseerd. Langzaam wordt erkend dat dit systeem niet werkt op de lange termijn; zo is men aan het experimenteren met 'restorative justice' waar de focus ligt op herstel van schade (het helingsproces) i.p.v. het straffen.

Maar dat is niet voldoende. Belangrijker dan het helingsproces is het leren uit de fouten die er zijn gemaakt zodat die zich niet kunnen herhalen. En dat kan alleen als we de universele waarheid zo dicht mogelijk kunnen benaderen. Dit vereist een hoge mate van moed, eerlijkheid en objectiviteit van alle betrokkenen, en een aanpak waarbij gebeurtenissen in hun volledige context worden geanalyseerd. De gebeurtenissen zijn namelijk vaak symptomen van dieper onderliggende oorzaken. Als we niet in staat zijn om deze oorzaken te begrijpen, en dus de juiste conclusies en oplossingen te vinden, zullen de problemen zich blijven herhalen – niet alleen binnen onze huidige generatie maar ook toekomstige generaties.

Wat bijvoorbeeld kenmerkend is voor de spirituele realiteit waarin we ons bevinden, is dat het herhalen van ervaringen waaruit onvolledige of verkeerde lessen zijn geleerd, niet alleen voor komt in dit leven, maar je zal blijven achtervolgen in volgende levens – zo vaak als nodig is om uiteindelijk de juiste lessen te leren uit je ervaringen en wijzer te worden. Dus je kunt ervoor kiezen om nu selectief om te gaan met de feiten en je laagste driften de overhand te geven, maar uiteindelijk zal het voor jou leiden tot steeds onhoudbaardere situaties en zal het moeten stoppen. Op den duur zul je zelf verlangen naar deze stop, omdat de problemen alleen maar groter worden bij elke herhaling. Uiteindelijk creëer je voor jezelf een steeds grotere 'hel'.

Voor eenieder die direct of indirect betrokken is bij het 8 decemberstrafproces, of geïnteresseerd is daarin en er een mening over heeft, geef ik dit als stof tot nadenken. Ben je eerlijk geweest tegenover jezelf en anderen? Ben je wel objectief genoeg geweest? Heb je je uiterste best gedaan om de volledige context te analyseren en de universele waarheid zo dicht mogelijk te benaderen? En het belangrijkste: heb je uiteindelijk gehandeld en geleefd in overeenstemming met die waarheid?

Karel Donk