Aangezien de uitspraak van het Constitutioneel Hof van 5 augustus 2022 over wijziging van het kiesstelsel kan worden beschouwd als een vonnis in hoger beroep dient deze uitspraak zonder meer, nageleefd te worden. Dit betekent; zonder aanpassing van het kiesstelsel geen verkiezingen in 2025.

In mijn artikel van 19 januari jl. “De kogel is door de kerk” heb ik erop gewezen dat de president op maandag 16 januari 2023 als voorzitter van de grootste fractie in De Nationale Assemblee (de V.H.P.) gesproken heeft en een standpunt heeft kenbaar gemaakt.

Nu de uitspraak van het Constitutioneel Hof,  ingevolge artikel 99 van de grondwet, bestemd is voor de uitvoerende macht namelijk de president, en hij zijn zienswijze daaromtrent heeft uitgesproken is het uitgangspunt nu om draagvlak te zoeken voor de formulering van een ontwerp, temeer daar de inzichten in overeenstemming zijn met de uitspraak van het Constitutioneel Hof. Hij is namelijk voorstander van een rechtvaardig kiesstelsel met het one person, one vote systeem. Dit beginsel hoort bij de toepassing van het landelijk evenredigheidsstelsel.
Echter merken wij dat de president daags daarna tijdens een persconferentie verklaarde dat hij de commissie Lim A Po, die om advies was gevraagd, op 24 januari 2023 zou ontvangen. Intussen is er een tussentijds verslag aan de president gepresenteerd.

Verbazing
Tot onze verbazing lezen we: “de studiegroep, geleid door Hans Lim A Po sr. heeft haar bevindingen in een document vervat, het gaat om een tussentijds verslag betreffende een (aan)gepast kiesstelsel voor Suriname”. Voorts wordt gezegd dat de signalen die zijn verkregen van het staatshoofd, ministers en parlementariërs  erop neerkomen, “dat het een deugdelijk document is, goed onderbouwd en dat waarschijnlijk ook nuttig kan zijn in de verdere vormgeving van de politieke democratie in dit land door een goed kiesstelsel te introduceren. Dus we zijn on the right track”. Aldus Mr. Hans Lim A Po. Prima!

Maar dan komt het volgende: “Ik denk dat we gewoon door moeten werken en op gegeven ogenblik komt het eind in zicht en denk dat het niet erg lang meer gaat duren”.  De vraag is wat wij hiermee moeten. Heeft de president dan voor zijn beurt gesproken?
Bovendien zijn wij bijkans een week verder en de gemeenschap weet nog niet wat onder “on the right track” wordt verstaan. Over vier maanden resten er nog 24 maanden om de verkiezingen te houden.

Om  een nieuw en goed kiesstelsel te introduceren in Suriname heeft de overheidsadministratie (geconcentreerd) tenminste een jaar nodig om alle facetten in kaart te brengen ten behoeve van de politieke organisaties. Het feit dat de president en zijn fractie niet instaat zijn om zelfstandig (dus alleen) de noodzakelijke wijzigingen in het kiesstelsel te bewerkstelligen, moet nu formeel met de discussies worden gestart.

Om tot een rechtvaardig kiesstelsel te komen hoeft geen rekening gehouden te worden in wiens voor- of nadeel het stelsel zal uitvallen. Het zijn de kiezers die een gelijke representatie moeten hebben m.b.t. het stemmen.
Gelet op de vele urgente onderwerpen die de regering nog op stapel heeft, het grondenrechten-, grondconversie-,  armoede vraagstuk etc. is de tijd geen bondgenoot van de regering. Vandaar dat door de studiegroep niet gewoon zo door kan worden gewerkt tot op gegeven ogenblik het eind in zicht komt zoals door de voorzitter te kennen is gegeven.

Het is toch niet de bedoeling om de regering in de gelegenheid te brengen een beroep te kunnen doen op artikel 56 lid 2 van de grondwet luidende als volgt: De zittingsperiode van vijf jaren mag slechts bij wet worden verlengd, in geval van oorlog of andere buitengewone omstandigheden, die het houden van een verkiezing verhinderen.

Eugène van der San