Na solidariteitsbijeenkomst voor de Braziliaanse Inheemsen, kreeg de Braziliaanse ambassadeur Laudemar Aguiar een petitie aangeboden. (Foto’s: Ranu Abhelakh)

Een groep personen geleid door Surinaamse Inheemsen heeft donderdag een petitie aangeboden aan de Braziliaanse ambassadeur Laudemar Gonçalves de Aguiar Neto. De indieners eisen van de Braziliaanse regering om de rechten van de Braziliaanse Inheemsen en het milieu te respecteren en te beschermen. 

De aanleiding van de petitie zijn de gewelddadige aanvallen op de Braziliaanse Inheemsen en de moord van het Wajãpi opperhoofd Emrya Wajãpi op 23 juli 2019 in Amapá, Noord-Brazilië. In een stoet liep de groep naar de Braziliaanse ambassade en riep ‘time to act is now’. De ambassadeur ontving hen hartelijk en nodigde iedereen uit in zijn vergaderzaal, waar hij eerst een uiteenzetting gaf over het beleid van zijn regering over het onderwerp. Het beleid is niet gericht tegen de belangen en rechten van Braziliaanse Inheemsen en tribale volken.

Sarah Arupa, een Surinaams Braziliaanse Carib, las de petitie voor. Als Zuid-Amerikaans land staat Brazilië bekend om zijn grote concentratie van Inheemse volkeren die “geïsoleerd leven, maar nog steeds de meest bedreigde bevolking van Brazilië zijn”. De ondertekenaars zijn bezorgd “dat de Braziliaanse regering intenties heeft uitgesproken en zelfs actie heeft ondernomen om de rechten van inheemse volken te verminderen en hun land in te nemen, ten behoeve van enkele individuele personen en bedrijven”. 

Aguiar stelde de protesteerden gerust. De rechten van Inheemsen en die op hun land zijn verankerd in de constitutie. Geen enkele Braziliaanse regering kan hiertegen handelen. Alle gewelddadige aanvallen in de afgelopen periode worden onderzocht. “We proberen deze voorvallen ook te voorkomen, niet alleen naar de Inheemsen toe, maar naar alle individuen en groepen in Brazilië.” 

De ambassadeur corrigeerde de petitieschrijvers ook. De Braziliaanse regering heeft specifiek verklaard dat "gelegaliseerde en gemarkeerde Inheemsen gebieden niet worden aangeraakt. Dit is zijn woord en dat van de regering”. 
De afgelopen maanden is er in Brazilië en vanuit internationale organisaties felle kritiek geleverd op het milieubeleid van de Braziliaanse president Jair Bolsonaro. Hij stelde tegenover de pers dat zijn intentie is om de mijnbouw te reguleren en te legaliseren. Hij vindt dat Inheemsen ook het exploitatierecht hebben op hun grondeigendom. “Het land is Inheems en dit is hun land.” 
Recent vielen zwaargewapende groepen de beschermde gebieden aan. Volgens Bolsonaro zijn er geen duidelijke aanwijzingen dat de Inheemse Wajãpi-leider is vermoord. Deputy Chief Gustavo dos Santos Pereira op de ambassade deelde de aanwezigen op de ambassade mee dat de zaak nog in onderzoek is. 

Overige eisen in de petitie zijn dat Brazilië de inwoners beschermt omdat zij gezinnen hebben en hulpeloos zijn en ook het bos, want dat is alles wat zij hebben. Verder bescherming van de rivieren, kwaadwilligen stopt met het vergiftigen van het voedsel met chemicaliën en moeder aarde redt. De petitie is getekend door verschillende Inheemsen, natuuractivisten, dorpsgemeenschappen, politieke en sociaal-maatschappelijke organisaties.

De aanbieding was onderdeel van een solidariteitsbijeenkomst voor de Inheemsen volkeren in Brazilië. Die startte een uur eerder op de hoek van de Coratijn- en Maratakkastraat. De activiteit is bewust aan de vooravond van de Internationale Dag der Inheemse Volken gehouden. De actievoerenden vinden een feestelijke herdenking van de Internationale dag goed, maar vinden bezinning en een stem-zijn voor gemeenschappen en moeder aarde beter op zijn plaats.

Activist Audrey Christaan van ESAV stelt dat de aanwezige vertegenwoordigers en petitie ondertekenaars een gemeenschappelijke strijd voeren voor de bescherming van het Amazone regenwoud. “Ook hier in Suriname zien dat milieu een probleem is, ontwikkeling van Inheemsen en tribale volkeren lijnrecht staat tegenover de ontwikkeling van de regering.” Zij noemt dit een wereldwijde policy, die zorgt voor botsingen tussen gemeenschappen en bestuurders. “Wij kunnen niet alleen strijden.” 

Christiaan blikt tevreden terug naar de aanbieding en het onderhoud met de ambassadeur. Zijn verklaring neemt enige bezorgdheid weg. De zaak wordt op de voet gevolgd en partijen wachten het onderzoeksresultaat af. Volgens Christiaan wordt de gezamenlijke strijd voortgezet om een gemeenschappelijke strategie te ontwikkelen voor behoud van moeder aarde, milieubescherming en van diegenen die eeuwenlang dezelfde natuur hebben beschermd. “Wij willen geen ontwikkeling hebben ten koste van de mens en natuur.” 

Verschillende Inheemsen hebben tijdens de solidariteitsbijeenkomst eerst een ‘smoke ceremonie’ gehouden. Er is ook een manifest voorgelezen waarin Surinamers worden opgeroepen “om de zaak van de grondenrechten van de Inheemsen in Suriname en de gehele wereld te ondersteunen”.