Je hoeft maar door Paramaribo te rijden of door een willekeurige buurt te wandelen, en het is overduidelijk: zwerfvuil is overal. Plastic zakken wapperen in de wind, lege petflessen liggen langs de bermen, en op straathoeken zie je hoopjes vuil die nooit worden opgehaald. Wat ooit een 'vuilnisprobleem' leek, is nu een structurele bedreiging voor onze volksgezondheid, ons milieu én onze toekomst.

Een cultuur van weggooien
Suriname produceert dagelijks meer dan 700 ton huishoudelijk afval, waarvan een groot deel plastic is. We gebruiken plastic zakken alsof ze niets kosten (letterlijk, want bij bijna elke winkel krijg je er één, soms zelfs voor een enkel product), petflessen worden massaal verkocht, maar nauwelijks ingezameld. En terwijl vuilcontainers schaars zijn, is de bereidheid om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor afval nog laag.

Onze ‘weggooicultuur’ is ontstaan door gemak, gebrekkig beleid en een falend inzamelsysteem. Ondertussen betalen we de prijs: verstopte rioleringen, toename van ziekten zoals dengue, vervuilde rivieren en een straatbeeld dat het toerisme en de leefbaarheid schaadt.

Plastic: Zegen of Vloek?
Plastic is goedkoop, licht en handig, maar ook nauwelijks afbreekbaar. Een petfles kan tot 450 jaar blijven bestaan. Veel afval eindigt in rivieren, op open stortplaatsen of in zee. Zo draagt Suriname bij aan het wereldwijde probleem van oceaanvervuiling, ook al zijn we een klein land.

De afhankelijkheid van wegwerpplastic komt door het ontbreken van regelgeving en betaalbare alternatieven. Biologisch afbreekbare verpakkingen zijn zeldzaam en duur. Producenten en importeurs worden niet verantwoordelijk gehouden, en recycling gebeurt slechts op kleine schaal door particuliere initiatieven.

Vuilverwerking: Vergeten maar vol kansen
Onze vuilverwerking is verouderd. De vuilstort op Ornamibo is geen echte verwerkingsinstallatie, maar een ongecontroleerde vuilnisbelt. Er is nauwelijks afvalscheiding, geen formeel recyclagesysteem en organisch afval – meer dan de helft van onze afvalstroom – wordt niet benut voor compost of energie.

Toch biedt deze sector juist kansen. Afval is geen rommel, maar een grondstof. Met de juiste investeringen kan het hergebruik van plastic, papier en organisch materiaal zorgen voor werkgelegenheid, minder import, schonere buurten en zelfs energieproductie. Maar dat vraagt visie en durf om dingen anders te doen.

Een duurzame aanpak: Concrete voorstellen
Een duurzame aanpak van deze problematiek moet een mix zijn van bewustwording, wetgeving en innovatieve samenwerking. 
Enkele concrete voorstellen hierbij:
1. Verbod op wegwerpplastic
Volg het voorbeeld van andere Caribische landen met een nationaal verbod op plastic zakken, rietjes en piepschuim verpakkingen. Stimuleer alternatieven zoals papieren zakken en herbruikbare tassen via subsidies en campagnes.

2. Statiegeld op petflessen
Een beproefd systeem: lever je fles in, krijg geld terug. Dit stimuleert consumenten én informele afvalverzamelaars om flessen niet te laten rondslingeren.

3. Afvalscheiding en recyclepunten
Overheid en particuliere initiatieven kunnen samenwerken om in elke wijk inzamelpunten voor plastic, glas en papier te plaatsen. Scholen kunnen kinderen leren afval te scheiden.

4. Afval omzetten in energie
Investeer in installaties die afval omzetten in energie, compost of biogas. Dit vermindert stortplaatsen, levert werk op en verkleint onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

5. Versterking regionale/district verantwoordelijkheid
Decentraliseer afvalbeheer naar districten en wijken. Betrek buurtorganisaties bij opruimacties en handhaving.

Verandering begint bij onszelf
Beleid alleen is niet genoeg. Verandering begint ook bij jou en mij. Neem je eigen tas mee, koop minder verpakte producten, scheid je afval thuis en gooi niets op straat. Spreek ook anderen aan op hun gedrag. Elke fles die je opruimt en elke zak die je hergebruikt, maakt verschil.

Zwerfvuil is geen natuurverschijnsel. Het is het gevolg van menselijke keuzes. Maar dat betekent ook: we kunnen het veranderen. Laten we samenwerken aan een schoner, gezonder en duurzamer Suriname. Niet morgen, maar vandaag.

Raoûl Hellings
Masterstudent Sustainable Development, Anton de Kom Universiteit van Suriname