Herstel regiem van de Pararivier

(Aangeboden)

Nu de Alcoa per 30 november 2015 ophoudt met haar bauxietactiviteiten in Suriname, is het goed te benadrukken dat in de jaren (tot eind 2019) waarin de multinational nog in ons land zal zijn, vooral aandacht besteed zal moeten worden aan het oplossen dan wel mitigeren van door deze bauxietmaatschappij gecreëerde milieuproblemen.
Zo een milieuprobleem is de ingrijpende wijziging van het regiem van de Pararivier door maatregelen getroffen door Alcoa in de Paradoorsnede. Onder het regiem van een rivier wordt verstaan de schommeling in de waterafvoer van die rivier in de loop van een jaar.

Een korte historie
In de koloniale periode waren de Para plantages vooral bekend om het hout dat daar geoogst werd.
Het hout werd in vlotten de Pararivier afgedreven naar de Surinamerivier. Ter informatie: de locatie waar de Pararivier uitmondt in de Surinamerivier ligt op ongeveer 3 kilometer ten zuiden van de Staatsolie raffinaderij.
Aangezien de Pararivier in de omgeving van La Vigilantia op een afstand van slechts 3 kilometer stroomt langs de Surinamerivier kreeg men in de koloniale periode logischerwijs al gauw het idee om op die locatie de twee rivieren met elkaar te verbinden. Deze verbinding zou een aanzienlijke vermindering betekenen van de tijd om houtvlotten vanaf Onoribo/La Vigilantia via de Doorsnede over de Surinamerivier naar Paramaribo af te drijven dan over de vanaf Onoribo tot de monding in de Surinamerivier ongeveer 30 kilometer lange, bochtige en smalle Pararivier.

Tot slaven gemaakte mensen hebben in de 18e eeuw met de hand de verbinding tussen de Para- en de Surinamerivier gegraven. De verbinding was dus slechts bedoeld om houtvlotten af te drijven en aangenomen mag worden dat de ontgraving smal en niet diep was terwijl deze waarschijnlijk alleen bij vloed goed gebruikt kon worden. Deze ontgraving is in de loop van twee eeuwen geërodeerd tot een diepere verbinding waar later ook met boten met een kleine diepgang doorheen gevaren kon worden. Belangrijk is hierbij op te merken dat het grootste deel van het debiet van de Pararivier na deze ingreep nog steeds via haar oorspronkelijke monding in de Surinamerivier terecht kwam.

Een drastische ingreep
Het moet in de periode tussen eind vijftiger en begin zestiger jaren van de vorige eeuw zijn geweest, ik was in elk geval nog geen teenager, dat Alcoa de Paradoorsnede aanzienlijk heeft verbreed en verdiept. Dit met het oog op het verbeteren van haar mijnbouw activiteiten in het district Para.
Het gevolg van deze ondoordachte en kortzichtige handeling was eenvoudig te voorspellen. Het water kiest de weg van de minste weerstand dus 'mondt' de Pararivier sinds dit ingrijpen bij La Vigilantia uit in de Surinamerivier. Het effect is zo erg dat een deel van de Pararivier dat benedenstrooms ligt van de Paradoorsnede nu tegen haar oorspronkelijke stroomrichting terugstroomt naar de Paradoorsnede. In feite is de gehele Pararivier benedenstrooms van de Paradoorsnede dichtgeslibt en wel zodanig dat velen voor dit deel van de Pararivier ten onrechte de naam Parakreek gebruiken.

Wat moet er gebeuren?
Wij moeten er op toezien dat de Alcoa het oorspronkelijke regiem van de Pararivier herstelt en wel tot de situatie van vóór haar drastische ingreep in het midden van de vorige eeuw. Dit zal zeker in de door Alcoa uit te voeren milieuwerken moeten worden opgenomen.
Met het herstellen van het oorspronkelijke regiem van de benendenloop van de Para zal de drainage van het omliggende gebied worden verbeterd, zal dit deel van de rivier weer bevaarbaar worden en zal het oorspronkelijke milieu langs de rivieroever zich herstellen. Vanzelfsprekend is dat door de te plegen de herstelwerken de waarde van de gronden langs dit deel van de rivier zal toenemen.

Ir. Lothar Boksteen
8 november 2015