Hoofdkantoor van de Guyana Revenue Authority (GRA) in Georgetown.
Foto:Kaieteur News
De Guyana Revenue Authority (GRA) heeft in de eerste helft van 2025 een daling van de inkomstenbelasting geregistreerd. Volgens het halfjaarverslag van de Bank of Guyana daalde de opbrengst met 4,9 procent, tot 123,4 miljard Guyanese dollar, vergeleken met dezelfde periode in 2024. De lagere belastingopbrengst steekt schril af tegen de enorme bedragen die Guyana misloopt door het controversiële Production Sharing Agreement (PSA) van het Stabroek Block. Onder deze overeenkomst zijn de exploitanten — ExxonMobil Guyana Limited (EMGL), Hess Guyana Exploration Ltd., en het Chinese CNOOC — vrijgesteld van het betalen van inkomstenbelasting.

Volgens het Guyanese medium Kaiture News is uit financiële overzichten gebleken dat Guyana in 2024 maar liefst GYD 493 miljard/US$ 2.3 miljard. (1 US$ = 209 GYD) inkomstenbelasting heeft kwijtgescholden voor deze drie bedrijven. ExxonMobil rapporteerde een belastingbedrag van ruim GYD 260 miljard, Hess 209 miljard dollar, en CNOOC bijna GYD 23 miljard bedragen die Guyana wél registreert, maar niet daadwerkelijk ontvangt. 

Volgens het contract betaalt de overheid deze belastingen “namens” de bedrijven uit haar eigen winstaandeel. Hierdoor worden de inkomsten die Guyana uit de olieproductie ontvangt verder uitgehold. 

Op basis van de PSA mogen de bedrijven 75% van de olieproductie behouden om hun kosten terug te verdienen (cost oil). De resterende 25% wordt als winst verdeeld: 12,5% voor Guyana en 12,5% voor het consortium. Van hun deel dragen de bedrijven slechts 2% royalty af. Uit het Guyanese aandeel moeten vervolgens opnieuw de belastingen van ExxonMobil en partners worden voldaan. 

Deze constructie — die de oliebedrijven effectief belastingvrij stelt — heeft internationaal en lokaal veel kritiek opgeleverd. Toch heeft de regering onder president Irfaan Ali aangegeven het contract niet te willen heronderhandelen, verwijzend naar de “heiligheid van contracten”.

In Artikel 15.1 van de overeenkomst staat dat ExxonMobil en zijn dochterondernemingen niet onderworpen zijn aan belasting, btw, accijnzen, invoerrechten of andere heffingen met betrekking tot inkomsten uit petroleumactiviteiten. In Artikel 15.4 wordt vastgelegd dat de minister belast met petroleumzaken een bedrag gelijk aan de verschuldigde belastingen aan de GRA moet betalen — en dat ExxonMobil zelfs een belastingbewijs kan krijgen om dubbele belastingheffing in de VS te vermijden.

Ondanks deze terugval steeg de totale overheidsinkomstenstroom — exclusief middelen uit het Natural Resource Fund (NRF), het Guyana REDD+ Investment Fund en Carbon Credit Sales — met 3,6 procent naar GYD 235,4 miljard. Deze groei is vooral te danken aan een stijging van de belastinginkomsten met 2,3 procent, tot GYD 221 miljard, ondersteund door een gunstige economische basis in zowel de niet-olie-economie als de olie- en gassector.

De terugloop in de inkomstenbelasting werd voornamelijk veroorzaakt door lagere persoonlijke inkomensbelastingen, die met 14,8 procent daalden naar GYD 33,6 miljard, en een scherpe daling van 21,7 procent in inhoudingsbelastingen, die uitkwamen op GYD 30,8 miljard. Belastingen afkomstig van staatsbedrijven namen eveneens af, met 12,4 procent, tot GYD 1,8 miljard. Belastingen van particuliere ondernemingen daarentegen stegen met 17,1 procent naar GYD 57,1 miljard.