Een Iraanse vlag wappert voor het hoofdkwartier van het Internationaal Atoom Energie Agentschap in Vienna, Oostenrijk. (Foto: Reuters)
Iran heeft verklaard dat het zich niet langer zal houden aan de beperkingen die zijn opgelegd door de nucleaire deal van 2015. In een verklaring zei het dat het niet langer beperkingen op zijn vermogen tot uraniumverrijking, het niveau van verrijking, de voorraad verrijkt materiaal of onderzoek en ontwikkeling zou aanhouden.

De aankondiging volgde op een bijeenkomst van het Iraanse kabinet in Teheran. De spanningen zijn hoog opgelopen nadat de Verenigde Staten de Iraanse generaal Qassem Soleimani in een luchtaanval in Bagdad heeft geliquideerd.

Berichten uit Bagdad zeggen dat de Amerikaanse ambassade daar zondagavond het doelwit was van een aanval. Een bron vertelde de BBC dat vier rondes van "indirecte beschietingen" waren gelanceerd in de richting van de ambassade. Er waren geen meldingen van slachtoffers.

"Iran zal zijn uraniumverrijking zonder beperkingen en gebaseerd op zijn technische behoeften voortzetten," staat in de verklaring. Er is echter niet gezegd dat Iran zich daadwerkelijk terugtrekt uit de overeenkomst. Ook is aangegeven dat het land zou blijven samenwerken met de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties, de IAEA.

Iran, zo zei het, was klaar om terug te keren naar zijn verplichtingen zodra het de voordelen van de overeenkomst genoot. Correspondenten zeggen dat dit een verwijzing is naar het onvermogen om olie te verkopen en toegang te hebben tot zijn inkomsten onder Amerikaanse sancties.

Nucleaire bom
Het land heeft altijd benadrukt dat zijn nucleaire programma volkomen vreedzaam is - maar vermoedens dat het werd gebruikt om een ​​bom te ontwikkelen, hebben de VN-Veiligheidsraad, de VS en de EU in 2010 heimelijk ertoe gebracht verlammende sancties op te leggen. Het akkoord van 2015 was bedoeld om het programma op een verifieerbare manier te beperken in ruil voor vermindering van sancties.

Het beperkte de uraniumverrijking van Iran, dat wordt gebruikt om reactorbrandstof maar ook nucleaire wapens te maken, tot 3,67%. Iran moest ook een nieuw gebouwde zwaarwaterreactor ontwerpen, waarvan de verbruikte splijtstof plutonium zou bevatten dat geschikt is voor een bom. En zou het land internationale inspecties toestaan.

Vóór juli 2015 had Iran een grote voorraad verrijkt uranium en bijna 20.000 centrifuges, genoeg om acht tot 10 bommen te maken, zei het Witte Huis destijds. Amerikaanse experts schatten toen dat als Iran had besloten zich te haasten om een ​​bom te maken, het twee tot drie maanden zou duren voordat het voldoende voor 90% verrijkt uranium had om een ​​kernwapen te bouwen - de zogenaamde "uitbraaktijd".

De huidige "uitbraaktijd" van Iran, als het probeert een nucleaire bom te bouwen, wordt geschat op ongeveer een jaar, maar dit kan worden teruggebracht tot een half jaar of zelfs een kwestie van maanden als verrijkingsniveaus worden verhoogd tot bijvoorbeeld 20%.

Reactie internationale gemeenschap
De andere partijen bij de deal van 2015 - het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, China en Rusland - probeerden de overeenkomst in stand te houden nadat de VS zich in 2018 had teruggetrokken. Zondag laat spoorden de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Boris Johnson Iran in een gezamenlijke verklaring aan om maatregelen tegen de deal in te trekken.

"We zijn klaar om de gesprekken met alle partijen voort te zetten om bij te dragen aan de-escalerende spanningen en het herstellen van de stabiliteit in de regio," zeiden ze.Eerder op zondag zei Johnson "we zullen niet treuren" over de dood van Soleimani, en beschreef hem als "een bedreiging voor al onze belangen".

Josep Borrell, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, heeft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Mohammad Javad Zarif, uitgenodigd om naar Brussel te komen om zowel de nucleaire deal te bespreken als de manier waarop de crisis rond de moord op Soleimani   onschadelijk kan worden gemaakt.