Het afzettingsproces (impeachment)

Op donderdag 5 december 2019 heeft de voorzitter van het parlement van Amerika een procedure gestart voor het afzetten van de Amerikaanse president. Ze zei: "The president’s actions have seriously violated the Constitution, he leaves us no choice but to act." Dus de president heeft volgens Nancy Pelosi de constitutie zodanig vertrapt dat zij gedwongen was om te reageren. Een president in Amerika mag namelijk zijn macht niet misbruiken voor politiek of persoonlijk gewin.

De reden voor deze “impeachment inquiry” is het feit dat de Amerikaanse president zijn macht zou hebben misbruikt toen hij militaire steun aan Oekraïne achterhield in ruil voor een onderzoek naar corruptie van zijn mogelijk politieke tegenstander in de verkiezingen van 2020, Joe Biden. Volgens Pelosi ging dit ten koste van de Amerikaanse nationale veiligheidsbelangen (Dzhanova, 2019). Deskundigen zijn bang dat deze afzettingsprocedure geen kans van slagen heeft. Dit komt omdat de republikeinen de macht hebben in de Senaat. Amerika kent geen DNA maar Huis van Afgevaardigden. Zij stellen een aanklacht op en de Senaat neemt een uiteindelijke beslissing.

De Surinaamse grondwet schrijft voor dat wie het ambt van president wil beoefenen, geen handelingen moet hebben verricht strijdig met de Grondwet (Artikel 92). Dit betekent dat het vonnis van de Krijgsraad op 29 november 2019 enorme gevolgen zou moeten hebben voor de president.

De grondwet schrijft verder voor dat De Nationale Assemblee (DNA) het hoogste orgaan is van de staat (Artikel 55). Dus hoger dan de functie van president. Dit is niet vreemd, omdat DNA rechtstreeks wordt gekozen door het volk. In Amerika wordt de president verdacht van machtsmisbruik en daarom is er een afzettingsprocedure opgestart. In Suriname is er een veroordeling. Volgens het vonnis van de Krijgsraad is er sprake van overtuigend bewijs voor het medeplegen van moord (Vonnis in het 8 decemberproces, 2019). In Amerika was een verdachtmaking voldoende om Nancy Pelosi in actie te laten komen. In Suriname is zelfs een veroordeling niet voldoende om de voorzitter van het parlement in actie te laten komen.

Ik heb vele mensen gehoord die een beroep deden op de president om af te treden. Het is net alsof men president Trump zou vragen of hij zijn macht heeft misbruikt. Natuurlijk zegt hij dat hij zijn macht niet heeft misbruikt. Dit is een kwestie van de balans tussen de drie machten binnen de democratie. De uitvoerende macht, wetgevende macht en de rechtelijke macht. De wetgevende macht heeft als taak om de uitvoerende macht te allen tijde te controleren. Controleren op beleid en op het naleven van de Grondwet. Zodra de Grondwet wordt vertrapt, dient de wetgevende macht in te grijpen zoals Nancy Pelosi dat deed. De wetgevende macht heeft daar genoeg tools voor. Zoals eerder al benoemd, is zij het hoogste orgaan binnen de staat. Artikel 74 lid a zegt dat DNA het besluit kan nemen tot het tussentijds doen aftreden van de president en de vicepresident. De verstoring in dit proces heeft volgens mij te maken met politieke belangen. Zes en twintig van de een en vijftig zetels in De Nationale Assemblee zijn in handen van de partij van de president. De voorzitter en vice-voorzitter komen uit dezelfde politieke organisatie. Deze politieke realiteit geeft een andere kijk op de balansverhouding uitvoerende macht en wetgevende macht ondanks de ernstige schending van de Grondwet. Deze houding van De Nationale Assemblee zorgt ervoor dat het vertrouwen in de democratie in Suriname gaat wankelen.