Ivan Fernald
Aan het begin van een nieuw schooljaar is het nuttig om de balans op te maken en na te gaan of de gestelde jaardoelen gehaald zijn. De slaag-, overgangs- en drop-out percentages geven een beeld van de doorstroming in het onderwijs. Veel leerlingen doen langer over de school dan nodig is. Dat is een enorme verspilling van tijd en geld. Het onderwijsbudget slokt een aanzienlijk deel op van de totale staatsbegroting. Het is daarom van belang dat er kwaliteitsonderwijs gegeven wordt en dat leerlingen niet nodeloos blijven hangen in het systeem. 

De landelijke resultaten van de glo-toets waren in 2019 beter dan in 2018. Het is verheugend dat er enigszins beter gescoord is ten opzichte van voorgaande jaren maar de statistieken laten zien dat er steevast schommelingen zijn in slaagpercentages van onderwijsinstellingen. Mulo blijft stationair met een eindresultaat (na herexamen) van 60%. VWO en Havo laten een marginale stijging zien van respectievelijk 1.5 en 1.6% in vergelijking met het schooljaar 2018. Indien de kernproblemen aangepakt worden kan er een betere basis gelegd worden voor duurzame verbetering van de onderwijsresultaten. 

In een serie van 3 artikelen zullen de onderwijsresultaten van 2019 onder de loep genomen worden.

Artikel 1: Landelijke gemiddelde glo-toets stijgt naar 59% in 2019


              Doorstroming primair onderwijs 2010-2019

Er hebben 10.933 zesde klas leerlingen deelgenomen aan de glo-toets van wie er 6.543 zijn geslaagd voor toelating mulo. Dat is 59.9% en het landelijk resultaat is gestegen met 7.2% ten opzichte van 2018. Een afdoende verklaring voor de stijging is niet gegeven. In de afgelopen 9 jaar is het slaagpercentage voor de glo-toets niet boven 60% uitgekomen.
  
Districten
Het is toe te juichen dat alle districten beter hebben gescoord. Nickerie heeft wederom het beste resultaat voor de glo-eindtoets behaald met een percentage van 78. Saramacca en Commewijne volgen op de voet. Deze drie districten hebben een resultaat boven 70% neergezet. Overigens heeft Nickerie niet altijd het beste resultaat gerealiseerd in het afgelopen decennium. In 2015 had Commewijne het hoogste slaagpercentage glo.

Sipaliwini is helaas weer hekkensluiter. Het oogt bemoedigend dat dit district een sprong voorwaarts heeft gemaakt van 27.1% in 2018 naar 37.6% in 2019. Brokopondo laat de grootste progressie zien. Dit district scoort 13% hoger maar presteert (met een percentage van 42.7) nog steeds onder het landelijk gemiddelde voor de glo-toets. Een vergelijking van prestaties over een reeks van jaren laat zien dat de meeste districten in 2018 lager gescoord hebben dan in 2017. Brokopondo heeft een forse terugval van bijkans 14% in 2018 ten opzichte van 2017. De huidige stijging in slaagpercentages betekent dus niet dat een duurzame trend is ingezet. De inspanningen moeten erop gericht zijn om het resultaat successievelijk op te trekken.

Discrepantie glo-toetscijfers en schoolkwartaalcijfers
De glo toets is bestemd voor leerlingen van de zesde klasse van de basisschool en het resultaat is bepalend voor doorstroming naar mulo of lbo. Deze selectietoets bestaat uit 7 vakken: Tekstbegrip, Algemene taalkennis, Redactie rekenen en Cijferen, Hoofdrekenen, Geschiedenis, Aardrijkskunde en Natuuronderwijs. Het eindcijfer van de 7 toetsvakken wordt berekend aan de hand van de schoolkwartaalcijfers en de toetscijfers. 

Sinds jaar en dag zijn de gemiddelde toetscijfers lager dan de schoolkwartaalcijfers. In 2018 was er een uitzonderlijk groot verschil. Het totaal van het landelijk gemiddelde van de 7 toetscijfers bedroeg 35 punten. Het landelijk toetscijfer voor 6 van de 7 vakken was onvoldoende. Slechts voor het vak Geschiedenis was er een voldoende behaald namelijk een 6. Het landelijk gemiddeld toetscijfer voor Redactie rekenen & Cijferen was zelfs een 4. De gemiddelde schoolkwartaalcijfers per vak waren veel beter en dat heeft ertoe geleid dat er in 2018 er geen debacle heeft plaatsgevonden.  
Overzicht van het landelijke gemiddelde 
Schoolkwartaalcijfer per vak glo-6 2019


Gelukkig zijn de resultaten van 2019 beter. Het landelijke resultaat voor de glo-toets is in 2019 gestegen naar 59.9%. De deelcijfers (eindcijfers per vak) heeft het examenbureau inmiddels prijsgegeven en daaruit blijkt niet dat de versoepeling van de hoofdrekenentoets en de verruiming van de toegestane tijdsduur met 10 minuten geleid heeft tot significant betere resultaten voor Rekenen. Insiders beweren dat de moeilijkheidsgraad van Redactie rekenen ook enigszins is teruggebracht maar het gemiddeld cijfer voor redactie en cijferen is niet gestegen. Wij mogen wel aannemen dat de hoofdrekenresultaten zonder aanpassing slechter zou zijn geweest. De eindcijfers worden tot hele cijfers afgerond en ik heb niet de beschikking over de decimalen per vak (cijfers achter de komma). Het landelijk gemiddeld toetscijfer ligt wel hoger dan in 2018. Voor de vakken Tekstbegrip, Algemene Taalkennis, Aardrijkskunde en Natuuronderwijs is in 2019 het gemiddeld toetscijfer een 6. In 2018 was het gemiddeld toetscijfer voor deze vakken een 5.  Het landelijk gemiddeld eindcijfer per vak is gestegen en daardoor is het slaagpercentage glo 2019 verbeterd en opgelopen tot 59%.

Consistentie en gelijkwaardigheid 
De toets moet valide zijn en de tijdsduur moet in overeenstemming zijn met de moeilijkheidsgraad. De toetsen mogen per jaar niet veel verschillen in moeilijkheidsgraad. Anders zijn wij geneigd verkeerde conclusies te trekken. Het is aan te bevelen om een commissie van deskundigen te benoemen die de taak heeft om de toetsopgaven aan een kritische reflectie te onderwerpen. De bevindingen moeten gedeeld worden met de opstellingscommissie c.q. het examenbureau. Dat is een effectief middel om de kwaliteit en nauwkeurigheid van de toetsen te waarborgen.

Ivan Fernald