Het IEA verwacht dat de wereldwijde vraag naar olie in 2026 met 80.000 vaten per dag zal dalen, vergeleken met een verwachte stijging van 640.000 vaten per dag op jaarbasis in het vorige maandelijkse rapport. (Foto: AFP)
Het Internationale Energie Agentschap (IEA) heeft zijn prognoses voor de mondiale olievoorziening en vraag drastisch verlaagd. Zowel de productie als het verbruik van olie zullen dit jaar dalen ten opzichte van vorig jaar, als gevolg van de oorlog tussen de Verenigde Staten (VS), Israël en Iran die de olieleveringen verstoort en druk zet op de wereldeconomie.

Uit het dinsdag gepubliceerde rapport blijkt dat de IEA verwacht dat de wereldwijde olievraag zal afnemen met 80.000 vaten per dag (bpd), terwijl in het vorige maandrapport nog een groei van 640.000 bpd werd voorspeld.

De publicatie volgt op oproepen van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en het IEA zelf om te voorkomen dat landen energievoorraden hamsteren of exportbeperkingen opleggen, wat de schok zou verergeren. IEA-directeur Fatih Birol waarschuwde maandag dat diverse landen voorraden vasthouden en exportbeperkingen hanteren, en riep op tot vrijemarktdistributie van energie.

Volgens het rapport zal de ‘vraagvernietiging’ zich verder uitbreiden zolang schaarste en hoge prijzen aanhouden. De zwaarste vraagdalingen zijn tot nu toe gemeten in het Midden-Oosten en de regio Azië-Pacific, vooral bij naphtha, LPG en straalbrandstof.

De IEA verwacht dat de daling in het tweede kwartaal met 1,5 miljoen bpd de grootste krimp in de vraag zal zijn sinds de coronapandemie.

Ook OPEC verlaagde maandag haar voorspelling voor de olievraag in het tweede kwartaal, maar handhaafde haar prognose voor het hele jaar.

Verstoringen in de Straat van Hormuz
De aanvallen op energie-infrastructuur in het Midden-Oosten en de sluiting van de Straat van Hormuz door Iran leidden tot de grootste verstoring van de olielevering ooit, aldus het IEA. In maart ging 10,1 miljoen bpd verloren.

Iran bracht het scheepvaartverkeer door de cruciale doorgang, die een sleutelrol speelt in de wereldwijde energietransporten, vrijwel tot stilstand als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen sinds 28 februari.

De feitelijke controle van Iran over de Straat van Hormuz joeg de gas- en benzineprijzen wereldwijd omhoog.

Washington wil de controle over de doorgang overnemen door het onmogelijk te maken dat Iraanse tankers, die dagelijks nog passeren, kunnen varen. President Donald Trump kondigde zondag een blokkade van Iraanse havens aan, nadat vredesgesprekken in Pakistan waren mislukt.

De IEA waarschuwt dat deze Amerikaanse blokkade het vooruitzicht voor wereldwijde energiezekerheid en de levering van vele petroleumafhankelijke goederen verder vertroebelt.

Als de Straat van Hormuz gesloten blijft, kan de olievraag nog verder inzakken, zegt de IEA. “In dat geval moeten energie- en economieën wereldwijd zich voorbereiden op grote verstoringen in de komende maanden.”

“Het hervatten van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz blijft de belangrijkste factor om de druk op energievoorziening, prijzen en de wereldeconomie te verlichten,” aldus het rapport.

Winnaar Rusland
De IEA merkt op dat Rusland een belangrijke begunstigde is van de verstoringen. Door de stijgende prijzen stegen de inkomsten van Moskou uit ruwe olie en geraffineerde producten in maart weer, na een daling in februari naar het laagste niveau sinds het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022.

Deze inkomsten zijn essentieel voor het Russische staatsbudget en de financiering van de militaire uitgaven.

De Russische olie-export steeg vorige maand met 270.000 bpd tot 4,6 miljoen bpd, vooral door hogere zeeverzendingen omdat de Druzhba-pijpleiding, die via Oekraïne naar Hongarije en Slowakije loopt, nog steeds buiten werking is na aanvallen eind januari.