De driedaagse conferentie van de AVVS De Moederbond in hotel Torarica was goed bezocht. (Foto: René Gompers)
De belangrijkste hoofdoorzaak van de huidige financiële crisis is de neergang van de mijnbouwprijzen op de internationale markt. Voor econoom Winston Caldeira was dit tot op zekere hoogte voor aluinaarde, garnalen, rijst en bacoven te voorzien, maar niet zo drastisch als dat is geweest bij goud en aardolie; Suriname’s belangrijkste mijnbouwproducten.

De inkomsten uit de bauxietsector zijn helemaal komen weg te vallen door het vertrek van Suralco uit Suriname. Caldeira zegt dat er natuurlijk allerlei zaken bijkomen die de symptomen verergeren zoals onvoldoende maatschappelijke dialoog tussen de overheid en de private sector, tussen oppositie en coalitie, een gebrek aan transparantie en onmin binnen de coalitie. “Maar we moeten onze aandacht niet laten afleiden van de structurele problemen waar Suriname al jaren mee te kampen heeft.” Hij legt uit dat het verminderen van de waarde van onze mijnbouw-exporten nu twee consequenties heeft.

1. Minder inkomsten op onze betalingsbalans wat de valuta-schaarste in de samenleving veroorzaakt. De exportinkomsten uit de mijnbouwsector (goud, aardolie, aluinaarde) bedroegen ruim 90% van de inkomsten uit de goederenexport, en omvatten voorheen circa 30% van hetgeen binnen ons grondgebied aan inkomen werd verworven. Vanaf 1940 heeft onze economie in toenemende mate gehangen aan het draadje van bauxiet, later aluinaarde en aluminium, is nog later afhankelijker geweest van aardolie en goud. Bovendien is het zo dat bij lage exportprijzen voor deze productie de buitenlandse bedrijven hun productievolume verminderen.

2. Een groter tekort op de overheidsbegroting door het bijna helemaal wegvallen van bepaalde inkomsten. Circa 40% van staatsinkomsten kwam van winstbelasting, dividend, en loonbelasting van Suralco, Staatsolie en Iamgold.
Het antwoord op de financiële crisis zal daarom volgens Caldeira een combinatie moeten zijn van hervormingen binnen de Surinaamse overheid en stimulering van de productie economie. Hervormingen binnen de overheid worden momenteel teveel doorgevoerd volgens het standaard IMF concept, vindt hij.

Consumptie op bepaalde luxe goederen zal moeten worden afgeremd door verzwaarde importheffingen. Consumptie van lokale producten zal moeten worden gestimuleerd door voorlichting en onderwijs, belastingincentives, toerisme en goedkopere kredietverlening, onderzoek en overige ondersteuning van de duurzame productie. Stimulerende maatregelen moeten worden geboden, voornamelijk aan KMO (klein en middelgrote) -ondernemers in de duurzame productie sectoren zoals toerisme, agrarische sector, houtsector, importgebaseerde industrie, en dienstensector. Voor buitenlandse investeerders moet ook een speciaal programma worden geformuleerd, waarbij voorkeur moet worden gegeven aan koppeling aan Surinaamse ondernemers, inclusief kleine bedrijven die toeleveren.

Ook kan aan ambtenaren een aantrekkelijk pakket worden aangeboden als zij willen overstappen naar de particuliere sector en/of fulltime ondernemer willen worden in één van de duurzame sectoren. Uiteindelijk zal ook de financiering in orde gebracht moeten worden voor concrete productie-ondernemingen. Deze stimuleringsmaatregelen zullen ook het vertrouwen stimuleren in de nationale economie. Caldeira herhaalt dat het antwoord op de financiële crisis dus een combinatie zal moeten zijn van structurele hervorming en monetaire en fiscale maatregelen geïntegreerd, rekening houdend met de werkende en werkloze mens. In dit verband ziet hij naast de genoemde uitdagingen, inherent het werkgelegenheidsvraagstuk, waarbij de vakbeweging actiever moet participeren in de dialoog en formulering van een voorzienbaar meerjaren ontwikkelingsprogramma 2016-2030.

Hij zegt dat een aantal deelbalansen in vitale sectoren (landbouw, energie, industriële productie, transport) al jaren negatief staat in het nadeel van Suriname, omdat het Suriname veel valuta kost voor voedselvoorziening en transport. “We zullen daar een eenduidig langjarig beleid op moeten ontwikkelen en uitvoeren door een zo groot mogelijk draagvlak ervoor te zoeken.” De aanbevelingen gedaan door het Financieel Economisch Platform is een goede stap in deze richting. Een volgende belangrijke stap zal de instelling van de Sociaal Economische Raad (SER) zijn. “Nu is het moment om met een langjarig breed gedragen nationale hervormingsbeleid te komen.” Zijn inleiding is gehouden op de 3.0 Suriname-conferentie die de AVVS De Moederbond heeft gehouden in verband met haar 65-jarig bestaan.