Bijna drie maanden geleden sloeg de Saramaccarivier zelf alarm: vissterfte. En vorige week sprak president Simons eindelijk klare taal: Grassalco is verantwoordelijk en een brief zou volgen. Meer niet. De PALU stelt dat dit geen zaak is die je afhandelt met een brief. Dit is een nationale ramp en die moet ook zo worden benoemd en behandeld.

Geen vis eten
Eind juni kwamen de eerste berichten over dode vis in de rivier. Het duurde meer dan twee maanden voordat de Nationale Milieu Autoriteit met klaarheid kwam. Afgelopen week bevestigde de president wat velen al vreesden: cyanide was de oorzaak van de vissterfte en er zijn verhoogde concentraties zware metalen aangetroffen, ook in levende vis.

De gemeenschappen rond de Moeroekreek en waar deze uitmondt in de Saramaccarivier, waar inheemsen en marrons al generaties wonen en leven van de rivier, wordt nu gezegd geen vis meer te eten uit hun vertrouwde rivier. Dat is een zware boodschap voor een gemeenschap waarvoor de rivier geen bijzaak is, maar een bestaansbron.

De rivier stopt niet bij de concessiegrens
En toch blijft de reactie van onze president mager. Zij spreekt over de gemeenschappen vlak bij de concessie en over de Moeroekreek zelf. Maar zware metalen verdwijnen niet. Ze stapelen zich op, zakken mee met de stroom en vervuilen het water tot ver in de kustvlakte, waar veel meer mensen wonen dan alleen in de directe omgeving van Grassalco. Over die mensen wordt niet gesproken.

Waarom komt er geen waarschuwing voor de bewoners langs de hele Saramacca, tot aan de monding? En hoe zit het met de vis die wij eten uit de zee, daar waar dit vervuilde rivierwater uiteindelijk in uitstroomt?

Belangen top regering?
Nog opmerkelijker is wat de president niet heeft gezegd. Geen woord over de bedrijven die, met toestemming van Grassalco, in hetzelfde concessiegebied goud winnen met cyanide. Geen woord over een mogelijk verbod op de import van cyanide. Zelfs geen aankondiging van strenger toezicht op deze goudwinning met het dodelijke cyanide.

De lokale inheemse bevolking zegt al langer dat er iets scheef zit in de top van de regering. Als de regering nu weer geen echte maatregelen neemt, geeft zij daarmee zelf het antwoord op dat vermoeden.

Volk betaalt
Grassalco is een staatsbedrijf, dus voor honderd procent van ons allemaal. Wie Grassalco verantwoordelijk stelt voor de schade, stuurt in werkelijkheid de rekening naar het volk. Diezelfde bevolking die nu al lijdt onder vervuild water en verloren visvangst, betaalt straks ook de herstelkosten. En ondertussen blijft de aankondiging van echte, structurele maatregelen om herhaling te voorkomen uit.

Bescherm het volk, niet alleen het imago van de regering
Daarom roept de PALU de president op onmiddellijk werk te maken van een brede waarschuwing aan alle gemeenschappen benedenstrooms langs de Saramacca en aan de kust bij de Coppename, niet alleen aan de mensen rond de Moeroekreek. Er moet zonder uitstel onderzoek komen voor onze kust, daar waar het vervuilde rivierwater in zee uitstroomt en de zeevissen en krabben vervuilt. En de uitkomsten van dat onderzoek horen openbaar te zijn, niet weggestopt in een gesloten rapport.

Het volk heeft ook recht op volledige openheid: welke bedrijven winnen goud met cyanide in het Grassalco-concessiegebied en met wiens toestemming? Wie dat verzwijgt, voedt het wantrouwen dat er allang leeft.

Herhaling voorkomen
De PALU is helder in haar boodschap aan de president: neem uw verantwoordelijkheid als regeringsleider serieus. Voedselpakketten uitdelen aan getroffen gezinnen is geen beleid, het is een doekje voor het bloeden.

Wat nodig is, is duidelijkheid en bescherming voor iedereen die aan deze rivier woont, van de concessie tot aan zee. Wat nodig is, is streng en eerlijk toezicht op goudwinning met cyanide en de politieke moed om ook ongemakkelijke belangen daarin te benoemen. Herhaling van deze levensbedreigende cyanidevervuiling moet koste wat het kost worden voorkomen.