Minister David Abiamofo legt uit dat de energiesituatie ernstig is.
Er is naar schatting US$ 500 miljoen nodig om de opwekkingscapaciteit voor elektriciteit de komende twee tot drie jaar voldoende uit te breiden en de stroomvoorziening structureel veilig te stellen. Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen zegt dat in het EPAR-gebied tijdens piekuren ongeveer 280 megawatt (MW) wordt gevraagd, terwijl momenteel rond 254 MW beschikbaar is. Zolang dat tekort bestaat, kan de EBS volgens hem niet uitsluiten dat buurten tijdelijk zonder stroom (loadshedding) worden gezet.

Abiamofo ging dinsdag in De Nationale Assemblee (DNA) uitgebreid in op vragen over de energiesituatie en de door de Energie Bedrijven Suriname (EBS) toegepaste loadshedding. Volgens de minister heeft het tijdelijk uitschakelen van delen van het elektriciteitsnet niets te maken met hogere brandstofkosten. De oorzaak is volgens hem een tekort aan opwekkingscapaciteit, dat tijdens de droge periode extra voelbaar wordt.

Aan de ene kant neemt door de warmte het elektriciteitsverbruik sterk toe, onder meer door intensiever gebruik van airconditioning. Aan de andere kant daalt het waterpeil in het stuwmeer, waardoor voorzichtig moet worden omgegaan met de hoeveelheid water die voor hydro-elektrische opwekking wordt gebruikt.

Meer waterkracht mogelijk, maar risico te groot
Abiamofo maakte duidelijk dat het technisch mogelijk is om momenteel meer elektriciteit uit waterkracht op te wekken en daarmee de loadshedding te beperken of mogelijk zelfs tijdelijk te voorkomen. De regering kiest daar bewust niet voor. “We vinden het niet verstandig om nu meer hydro-elektriciteit op te wekken en dan tegen het einde van het jaar, begin volgend jaar, grotere problemen te hebben”, zei de minister.

Meer elektriciteit opwekken bij Afobaka betekent dat meer water uit het stuwmeer moet worden gebruikt. Volgens Abiamofo moet rekening worden gehouden met de weersvooruitzichten en onzekerheid over de hoeveelheid neerslag tijdens de kleine regentijd. “Technisch hoeven we op dit moment niet aan loadshedding te doen”, verklaarde hij later opnieuw. “We kunnen meer water, meer hydro-energie opwekken.” Als de regens vervolgens uitblijven, zou Suriname volgens hem echter met een veel groter energieprobleem worden geconfronteerd. De minister zei dat het streven is om minimaal 110 MW aan hydro-elektrische capaciteit beschikbaar te kunnen houden.

Vraag met 10 procent gestegen
Volgens Abiamofo is de elektriciteitsvraag in het EPAR-gebied in vergelijking met 2025 met ongeveer 10 procent gegroeid. Tijdens piekmomenten bedraagt de vraag inmiddels ongeveer 280 MW. Het gebied omvat onder meer Paramaribo, Wanica, Para en Commewijne en strekt zich uit richting Saramacca. De beschikbare productie ligt volgens de minister rond 254 MW. Daarmee bestaat tijdens piekmomenten een tekort van ongeveer 26 MW. Bovendien ontbreekt een reserve waarmee onverwachte storingen kunnen worden opgevangen.

Juist dat laatste maakt het systeem kwetsbaar. “Je zou als energiebedrijf juist een overschot moeten hebben om op eventuele onvoorziene omstandigheden te kunnen inspelen”, stelde Abiamofo. Wanneer een productie-eenheid onverwacht uitvalt, kan het tekort daardoor onmiddellijk groter worden en moeten meer gebieden worden afgeschakeld.

Ziekenhuizen zoveel mogelijk ontzien
De loadshedding beperkt zich volgens de minister momenteel tot het EPAR-gebied. De elektriciteitsvoorziening in andere districten verloopt volgens hem normaal. Voor Nickerie zijn recent twee nieuwe Caterpillar-generatoren aangeschaft. Bij het afschakelen probeert EBS vitale voorzieningen zoveel mogelijk te ontzien. Abiamofo noemde ziekenhuizen en de bronnenvelden van de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) waar geen back-upgenerator beschikbaar is.

Een betrouwbaar schema waarop burgers precies kunnen zien wanneer hun buurt wordt afgeschakeld, blijkt volgens hem moeilijk uitvoerbaar. EBS beschikt wel over dagelijkse schema's, maar doordat er geen reservecapaciteit is, kunnen onverwachte storingen de planning onmiddellijk verstoren.

Onderhoud wordt waar mogelijk uitgesteld
De krappe situatie heeft ook gevolgen voor onderhoud aan de elektriciteitsvoorziening. Abiamofo zei dat onderhoudswerkzaamheden waar mogelijk worden uitgesteld om loadshedding zoveel mogelijk te beperken. Volgens hem is het doel van de tijdelijke afschakelingen juist te voorkomen dat door overbelasting het gehele elektriciteitsnet uitvalt. 

De minister deed daarom opnieuw een beroep op burgers, bedrijven en overheidsinstanties om zuinig met elektriciteit om te gaan. Vooral rond de EBS-centrale is volgens hem een sterke groei van het verbruik vastgesteld. Ook ministeries en andere overheidskantoren moeten daarom besparen. Abiamofo zei dat een soortgelijke oproep vorig jaar effect had en loadshedding daardoor beperkt kon blijven. Dit jaar ziet de regering volgens hem nog onvoldoende daling van het verbruik.

Investeringen niet langer uitstellen
Voor de structurele oplossing zijn omvangrijke investeringen noodzakelijk. Zowel EBS als Staatsolie moet volgens de minister investeren in aanvullende productiecapaciteit. Er zijn plannen voor zonne-energie, noodstroomvoorzieningen en uitbreiding van de thermische opwekking.
EBS zou binnenkort met een tender voor zonne-energie komen. Ook Staatsolie werkt volgens Abiamofo aan zonne-energie en aanvullende thermische capaciteit. Maar die projecten bieden geen onmiddellijke oplossing. Nieuwe generatoren moeten worden aangeschaft, aangevoerd, geïnstalleerd en vervolgens aan het bestaande elektriciteitsnet worden gekoppeld.

De minister legde daarbij ook een fundamenteler probleem op tafel. Volgens hem zijn zowel EBS als SWM jarenlang niet in staat gesteld marktconform en kostendekkend te opereren. Hij legde daarvoor niet uitsluitend verantwoordelijkheid bij één regering of politieke partij. Volgens Abiamofo hebben opeenvolgende politieke besturen bijgedragen aan de situatie. Het gevolg is volgens hem dat de nutsbedrijven onvoldoende financiële ruimte hebben om dergelijke grote investeringen zelf te financieren en daarvoor afhankelijk blijven van de centrale overheid.

“Wanneer het investeringskapitaal niet beschikbaar wordt gesteld, neemt de druk op de bestaande capaciteit, de bestaande infrastructuur en het bestaande netwerk alleen maar toe”, waarschuwde Abiamofo. De regering bekijkt volgens hem daarom ook het subsidiebeleid. Daarnaast wordt gewerkt aan het elektriciteitssectorplan en de bijbehorende regelgeving.

Voor de korte termijn blijft de speelruimte echter beperkt. De beschikbare capaciteit kan volgens Abiamofo niet plotseling worden vergroot. Zolang de vraag tijdens piekuren groter is dan wat het systeem veilig kan leveren, blijft loadshedding een maatregel waarop EBS kan terugvallen.