Uitvaart van Claudetta Toney. (Foto's: René Gompers)
Klein van gestalte, groot in daden. Onbevreesd, een moedig mens. Zeer gedreven en doelgericht. Zakelijk, maar ook heel sociaal. Een sterke voorstander van cultuurbehoud, wettelijke erkenning van de traditionele geneeskunde en van wetenschappelijk onderwijs. Dit zijn enkele karakterbeschrijvingen van Claudetta Nita Toney (88), die zondag is gecremeerd. Bij de uitvaartdienst was er een staande ovatie met traditioneel applaus voor deze “statige dame, die respectvol naar anderen was en zelf ook respect afdwong.”

Uit de rij van sprekers bij de uitvaart is gebleken dat Toney ook buiten de spotlight diepe indruk heeft gemaakt in diverse sectoren. Zo is zij in de bres gesprongen voor de vereniging van houders van mijnbouwrechten, toen bepaalde overheidskosten drastisch zouden stijgen. Ze heeft zich ook ingezet om de relatie tussen concessiehouders en lokale bewoners gezond te maken en te houden. Daarnaast hielp zij lokale krachten maatschappelijk vooruit te komen, door hen bijvoorbeeld bij te scholen of te helpen aan belangrijke documenten. Toney ging ervan uit dat succes niet slechts voor enkelen is weggelegd. Iedereen heeft kansen; soms heeft men slechts een duwtje in de rug nodig.


Er is uitgebreid stilgestaan bij Toney’s visie om in het bijzonder de Afro-Surinaamse cultuur en tradities te koesteren. Het ging haar niet alleen om cultuurbehoud, maar ook om bestudering en ontwikkeling daarvan. Toney heeft zich ook ingezet om traditionele helers te verenigen. Haar visie om deze sector in Suriname wettelijk te erkennen en te beschermen, heeft geleid tot drie conceptwetten.

Toney stelde dat de grondstoffen in overvloed aanwezig zijn om de sector verder te ontwikkelen. “No libi yu bigi sma sani, want nanga den sem sani den (de westerse wereld) mek a tablet,” placht Toney te zeggen. De oprichting van de Claudetta Toney University of Suriname for Chemistry, Engineering & Research in september moet ervoor zorgen dat de traditionele geneeswijze een wetenschappelijke onderbouwing krijgt. Mijnbouw, met name oil & gas, krijgt ook speciale aandacht binnen het instituut.


Kortencia Sumter-Griffith, de ‘rechterhand’ van Toney, vatte haar samen als: “Een zeer belangrijke stimulator van zowel het zakelijk aspect als het geestelijk bewustzijn van vooral de Afrikaanse nazaten. Sociaal bewogen, cultureel bewust, commercieel, heel wijs en liefdevol. Haar verschijning straalde verwondering en gezag uit. Haar nalatenschap is er een van kracht, zorgzaamheid, doorzettingsvermogen en durf.”

Toney zou in mei 89 jaar zijn geworden.