Minstens 85 landen hebben sinds het begin van de aanvallen op Iran door de Verenigde Staten (VS) en Israël op 28 februari een stijging van de benzineprijzen gerapporteerd. Automobilisten over de hele wereld voelen al de impact van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran, met scherpe prijsstijgingen bij brandstof sinds het conflict begon.

In de VS is de prijs van een gallon gewone benzine gestegen van gemiddeld $2,94 (ongeveer €0,82 per liter) in februari naar $3,58 (ongeveer €1,00 per liter), een stijging van 20 procent, volgens gegevens van AAA Fuel Prices, een platform dat brandstofprijzen bij tankstations volgt.

Hoewel iedere Amerikaanse deelstaat zijn eigen benzineprijzen bepaalt, hebben verschillende deelstaten inmiddels prijzen van meer dan $4 per gallon (ongeveer €1,06 per liter) bereikt, waarbij Californië zelfs boven de $5 per gallon (ongeveer €1,32 per liter) uitkomt – het hoogste niveau in meer dan twee jaar.

Landen met scherpste stijgingen benzineprijzen
Volgens data van Global Petrol Prices, dat de brandstofprijzen in ongeveer 150 landen volgt, hebben minstens 85 landen prijsstijgingen gemeld sinds de aanvallen op Iran. Sommige landen geven prijswijzigingen slechts aan het einde van de maand door, waardoor in april nog hogere prijzen verwacht worden.


Vietnam noteerde de hoogste stijging van bijna 50 procent, van $0,75 per liter 95-oktanen benzine op 23 februari tot $1,13 op 9 maart. Laos volgt met een stijging van 33 procent, Cambodja met 19 procent, Australië met 18 procent en de VS met 17 procent.

Ook Suriname ontkomt niet aan de prijsstijging van brandstof.

Aziatische landen betalen de hoogste prijs
Azië is onevenredig afhankelijk van de Straat van Hormuz voor de levering van olie en gas, die sinds het begin van de oorlog vrijwel gesloten is. Deze strategische doorgang verbindt de Perzische Golf met de Golf van Oman en is de enige uitweg voor de olie-exporteurs in de regio naar de open oceaan.

Japan en Zuid-Korea zijn bijzonder kwetsbaar, met respectievelijk 95 en 70 procent van hun olie-import uit de Golfregio.

Beide landen hebben noodmaatregelen genomen om hun energiemarkten te stabiliseren. Op 8 maart gaf Japan instructies om olievoorraden voor mogelijke noodvrijgave gereed te maken. De volgende dag voerde Zuid-Korea voor het eerst in dertig jaar een maximumprijs in voor benzine en diesel.

In Zuid-Azië is de impact nog ernstiger, omdat landen als Pakistan en Bangladesh minder financiële buffers en kleinere strategische reserves hebben. Bangladesh sluit om energie te sparen alle universiteiten, terwijl Pakistan een vierdaagse werkweek invoert voor overheidskantoren, scholen sluit en een thuiswerkregeling van 50 procent toepast.

Europees antwoord op stijgende prijzen
De ministers van Financiën van de G7 kwamen bijeen voor een spoedberaad over de stijgende energieprijzen. De Franse president Emmanuel Macron stelde voor om 20 tot 30 procent van de noodstrategische reserves vrij te geven om de druk op consumenten te verlichten.

Olie- en voedselprijzen bewegen nauw samen, omdat energie een rol speelt in elke fase van de voedselvoorzieningsketen: van kunstmestproductie tot transport van het veld naar de supermarkt.

Stijgende olieprijzen verhogen ook direct de kosten van scheepvaart en transport. “Transport is de levensader van de wereldeconomie,” zei econoom David McWilliams tegen Al Jazeera. “Het is een logistiek en supply chain probleem, en uiteindelijk is transport de energie van de globale economie.”

De angst voor stagflatie – een combinatie van stijgende inflatie en toenemende werkloosheid die grote olieschokken vaak veroorzaken – groeit. Historisch gezien volgden op elke grote stijging in olieprijzen, zoals in 1973, 1978 en 2008, wereldwijde recessies.

In lage-inkomenslanden, waar mensen een groter deel van hun inkomen aan voedsel besteden en veel graan en kunstmest importeren, kunnen stijgende olieprijzen snel leiden tot voedseltekorten.

De prijzen van ruwe olie zijn met ongeveer 50 procent gestegen sinds de gezamenlijke aanvallen van de VS en Israël op Iran op 28 februari.

Waarvoor wordt olie en gas nog meer gebruikt?
Olie en gas dienen voor veel meer dan alleen brandstof. Ze zijn grondstoffen voor duizenden alledaagse producten. Plastics, zoals waterflessen, voedselverpakkingen, telefooncovers en medische spuiten, worden gemaakt van ruwe olie.

Ook synthetische stoffen zoals polyester, nylon en acryl, gebruikt voor sportkleding en tapijten, zijn olie-afgeleid. De cosmetica-industrie gebruikt olie voor producten als vaseline, lippenstift en concealers.

Huishoudelijke producten zoals wasmiddelen, afwasmiddelen en verf bevatten ook olie-gebaseerde ingrediënten.

De wereldwijde voedselvoorziening steunt grotendeels op aardgas, verwerkt in kunstmest die de opbrengst van gewassen verhoogt om aan de vraag te voldoen.