Rookwolken in de lucht boven Doha nadat Qatar Iraanse raketten onderschept. (Foto: Al Jazeera)
Verschillende Golfstaten zijn zaterdag getroffen door raketaanvallen van Iran, als vergelding voor eerdere Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen. Het conflict heeft zich hiermee uitgebreid naar een regio die traditioneel bekendstaat om zijn relatieve stabiliteit en veiligheid. Bij de aanvallen in Abu Dhabi kwam minstens één persoon om het leven.

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) bevestigde de dode en meldde harde explosies en dikke rookpluimen in verschillende wijken. Bahrein maakte bekend dat een servicecentrum van de Amerikaanse Vijfde Vloot werd geraakt. Getuigen ter plaatse zagen dikke grijze rookpluimen opstijgen terwijl sirenes loeiden. Koeweit, Qatar en Jordanië onderschepten raketten voordat die hun grondgebied bereikten. In Qatar klonken meerdere explosies in de hoofdstad Doha, waar aanvankelijk veel mensen hun dagelijkse activiteiten voortzetten. Na een officiële waarschuwing om binnen te blijven, nam de aanwezigheid van mensen op straat af en daalde het verkeer aanzienlijk.

De luchtruimen boven het Midden-Oosten zijn door internationale luchtvaartmaatschappijen gesloten. Vluchtgegevens tonen een vrijwel leeg luchtruim boven Iran en omliggende landen.

Internationale reacties
De Europese Unie noemde de situatie “zeer zorgwekkend” en riep alle partijen op tot maximale terughoudendheid, bescherming van burgers en volledige naleving van het internationaal recht. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad António Costa benadrukten het belang van kalmte en diplomatie.

De Internationale Rode Kruis Commissie waarschuwde voor een “gevaarlijke kettingreactie” van militair geweld in het Midden-Oosten met mogelijk verwoestende gevolgen voor burgers. Voorzitter Mirjana Spoljaric riep landen op de oorlogsregels te respecteren en politieke wil te tonen om verdere doden en vernietiging te voorkomen.

Oman, dat optreedt als belangrijkste bemiddelaar in de onderhandelingen tussen de VS en Iran, uitte zijn bezorgdheid over het geweld. Minister van Buitenlandse Zaken Badr Albusaidi waarschuwde dat de escalatie niet in het belang is van de VS noch van de wereldvrede, en spoorde Washington aan zich niet verder in het conflict te laten meeslepen.

Frankrijk kondigde aan een spoedvergadering van de VN-Veiligheidsraad te willen beleggen. President Emmanuel Macron noemde de escalatie gevaarlijk en riep Iran op “in goed vertrouwen” te onderhandelen over het nucleaire en ballistische raketprogramma om destabilisatie van de regio te stoppen.

Qatar veroordeelde de Iraanse raketaanvallen op zijn grondgebied, waar de Al Udeid-luchtmachtbasis van de VS is gevestigd, als een flagrante schending van zijn soevereiniteit en een directe aanval op de nationale veiligheid. Qatar benadrukte zijn recht op reactie volgens internationaal recht.

De VAE veroordeelde in de “sterkste bewoordingen” de aanvallen en noemden ze een “gevaarlijke escalatie” en een “laf daad” die de veiligheid van burgers bedreigt. Ook Bahrein noemde de aanval op de Amerikaanse Vijfde Vloot “verraderlijk”. Koeweit sprak van een schending van het internationaal recht en waarschuwde dat verdere escalatie de regionale instabiliteit zal verdiepen.

Saudi-Arabië veroordeelde de aanvallen met “de sterkste woorden” en waarschuwde voor ernstige gevolgen.

Pakistan veroordeelde de aanvallen en riep op tot een onmiddellijke stop van de escalatie door hervatting van diplomatieke onderhandelingen.

Rusland beschuldigde de VS ervan militaire acties te verhullen achter nucleaire gesprekken en riep de internationale gemeenschap op een objectieve beoordeling te maken van de “onverantwoordelijke acties” die de regio verder kunnen destabiliseren.

Oekraïne wees Iran aan als verantwoordelijke voor de escalatie, verwijzend naar het harde optreden tegen protesten in het land eerder dit jaar.

Noorwegen stelde dat de Israëlische aanval op Iran in strijd is met het internationaal recht, omdat preventieve aanvallen een directe en onmiddellijke dreiging vereisen.

België betreurde dat de diplomatieke inspanningen niet eerder tot een oplossing konden leiden en benadrukte dat het Iraanse volk niet de prijs mag betalen voor het beleid van haar regering.