Cubaanse veiligheidstroepen verlaten Venezuela nu Amerikaanse druk toeneemt

Cubaanse veiligheidsadviseurs en artsen verlaten Venezuela nu de regering van interim-president Delcy Rodriguez onder intense druk staat van Washington om de belangrijkste linkse alliantie van Latijns-Amerika te ontmantelen, aldus elf bronnen die bekend zijn met de zaak.

De Venezolaanse interim-president Delcy Rodriguez heeft haar bescherming toevertrouwd aan Venezolaanse lijfwachten, volgens vier van de bronnen, in tegenstelling tot de afgezette president Nicolás Maduro en zijn voorganger, wijlen president Hugo Chávez, die beiden vertrouwden op Cubaanse elitetroepen.

Volgens de Cubaanse regering zijn 32 Cubanen omgekomen bij de Amerikaanse militaire aanval waarbij Maduro op 3 januari werd gevangengenomen. Deze soldaten en lijfwachten maakten deel uit van een diepgaande veiligheidsovereenkomst tussen Caracas en Havana die eind jaren 2000 van start ging. Cubaanse inlichtingenofficieren waren ingebed in het leger en de machtige Venezolaanse contraspionage-eenheid DGCIM, die essentieel was voor het uitschakelen van binnenlandse oppositie.

"De Cubaanse invloed was absoluut essentieel" voor het voortbestaan ​​van de Chavistische regering, aldus Alejandro Velasco, universitair docent geschiedenis aan de New York University en expert op het gebied van Venezuela.

Binnen DGCIM zijn enkele Cubaanse adviseurs uit hun functie ontheven, volgens een voormalig Venezolaans inlichtingenofficier. Sommige Cubaanse medische medewerkers en veiligheidsadviseurs zijn de afgelopen weken per vliegtuig van Venezuela naar Cuba gereisd, aldus twee van de bronnen.

Een bron dicht bij de regerende partij van Venezuela zei dat de Cubanen op bevel van Rodríguez vertrokken vanwege Amerikaanse druk. De andere bronnen waren niet duidelijk over de vraag of de Cubanen door de nieuwe Venezolaanse leiding gedwongen werden te vertrekken, of ze uit eigen beweging vertrokken, of dat ze door Havana werden teruggeroepen.

Het besluit om Cubanen uit de presidentiële garde en de contraspionage-eenheid te verwijderen, is niet eerder gemeld.

Trump wil einde banden Venezuela-Cuba
Voor de operatie om Maduro af te zetten, werkten duizenden Cubaanse artsen, verpleegkundigen en sportcoaches in Venezuela als onderdeel van welzijnsprogramma's die onder Chávez waren gestart. In ruil daarvoor voorzag Venezuela Cuba van een broodnodige bron van olie.

Na de Amerikaanse aanval beloofde de Amerikaanse president Donald Trump een einde te maken aan de veiligheidsrelatie tussen Venezuela en Cuba. “Cuba leefde jarenlang van grote hoeveelheden olie en geld uit Venezuela. In ruil daarvoor leverde Cuba ‘veiligheidsdiensten’ aan de laatste twee Venezolaanse dictators, MAAR DAT IS NU VOORBIJ!”, schreef hij op 11 januari op Truth Social.

In reactie op vragen over de Amerikaanse druk op Venezuela om de banden met Cuba te verbreken, zei een functionaris van het Witte Huis dat de VS “een zeer goede relatie hebben met de leiders van Venezuela” en dat zij geloven dat Rodríguez’ “eigenbelang overeenkomt met het bevorderen van onze belangrijkste doelstellingen”.

Het verbreken van de relatie tussen Venezuela en Cuba maakt deel uit van Washingtons bredere strategie om de communistische regering van Havana omver te werpen. Sinds half december heeft Washington Venezuela de olietransporten naar Cuba ontzegd, waardoor het eiland economisch wordt verstikt.

De Amerikaanse regering “is in gesprek met Cuba, waarvan de leiders een akkoord zouden moeten sluiten”, aldus de functionaris.

De Cubaanse regering heeft gezegd open te staan ​​voor dialoog op basis van gelijkwaardigheid, terwijl ze de olieblokkade veroordeelt en belooft zich te verzetten tegen Amerikaanse interventie.

Noch de Cubaanse, noch de Venezolaanse regering reageerden op verzoeken om commentaar. Beide landen hebben publiekelijk hun voortdurende relatie bevestigd.

Rodriguez, de dochter van een voormalige marxistische guerrillastrijder, is al lange tijd een bondgenoot van Maduro en lid van de regerende Socialistische Partij van Venezuela. Volgens tien Amerikaanse en Venezolaanse bronnen staat ze ook persoonlijk dicht bij de Cubaanse regering.

Op 8 januari verscheen Rodriguez samen met de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodriguez bij een met bloemen overladen herdenkingsdienst in Caracas voor de slachtoffers van de Amerikaanse aanval.

"Aan het moedige Venezolaans volk, wij betuigen Cuba onze diepste solidariteit," zei Bruno Rodriguez tijdens het evenement, waarna hij de strijdkreet van een van de leiders van de Cubaanse revolutie, Ernesto "Che" Guevara, herhaalde: "Hasta la victoria siempre" (Tot de overwinning, altijd).

Later in januari sprak Delcy Rodriguez ook telefonisch met de Cubaanse president Miguel Diaz-Canel en zei na afloop dat de twee landen "verenigd" bleven. Diaz-Canel zei na hetzelfde telefoongesprek dat Cuba zich inzet om "de historische banden van broederschap en samenwerking te blijven versterken".

Wat betreft de relatie tussen de twee landen zei de Witte Huis-functionaris: "President Trump begrijpt dat ze bepaalde verklaringen moeten afleggen om binnenlandse politieke redenen."

Vliegen terug naar Cuba
Een bron die bekend is met de denkwijze van de Cubaanse regering zei dat sommige militairen die gewond raakten bij de Amerikaanse aanval zijn teruggekeerd naar Cuba, maar dat anderen actief zijn gebleven in Venezuela. De bron zei ook dat veel Cubaanse artsen nog steeds zorg verlenen in Venezuela.

De Cubaanse staatsmedia meldden begin januari dat de opschorting van commerciële vluchten en de sluiting van het Venezolaanse luchtruim een ​​achterstand hadden veroorzaakt waardoor Cuba geen artsen kon repatriëren van vakanties of na afloop van hun missies in Venezuela. Die vluchten werden hervat in de week na de Amerikaanse aanval op 3 januari, aldus die berichten.

Een Amerikaanse bron die bekend is met de zaak zei dat, hoewel de Cubaanse aanwezigheid afneemt, sommige undercoveragenten van de inlichtingendienst waarschijnlijk in het land zullen blijven om te zien hoe de politieke situatie zich ontwikkelt.

Frank Mora, die onder de regering-Biden als Amerikaans ambassadeur bij de Organisatie van Amerikaanse Staten diende, zei: "Rodriguez gaat zeer voorzichtig te werk."

"Ze wil de Cubanen op afstand houden totdat de situatie tot rust komt, totdat haar machtspositie duidelijk is, maar ze wil ze ook niet volledig aan hun lot overlaten," zei Mora.

Ten minste enkele Cubaanse militaire adviseurs werken nog steeds in Venezuela, aldus vier bronnen die bekend zijn met de zaak. Cubaanse professoren blijven ook lesgeven aan de staatsuniversiteit voor politie en veiligheidsdiensten, bekend als UNES, volgens een voormalig politieagent.

John Polga-Hecimovich, een professor aan de Amerikaanse marineacademie in Maryland die de rol van Cubaanse veiligheidsadviseurs in Venezuela heeft bestudeerd, zei dat de erfenis van de Cubaanse contraspionage-inspanningen nog steeds zichtbaar is in Caracas, waar Maduro's belangrijkste loyalisten aan de macht blijven.

"De Cubanen zijn er niet in geslaagd Maduro te beschermen, maar ze hebben een cruciale rol gespeeld in het in stand houden van de Chavistische regering," zei Polga-Hecimovich. "De couppreventie heeft uitstekend gewerkt."