Familieleden van gedetineerden verzamelen zich buiten de El Rodeo-gevangenis terwijl de Nationale Assemblee van Venezuela debatteert over een amnestiewet die onmiddellijke gratie moet verlenen aan personen die gevangenzitten voor deelname aan politieke protesten. (Foto: Reuters)
De waarnemend president van Venezuela heeft een amnestiewet ondertekend die ertoe kan leiden dat honderden politici, activisten en advocaten binnenkort worden vrijgelaten. Hiermee erkent het land impliciet wat het jarenlang heeft ontkend: dat er politieke gevangenen vastzitten.

De wet, die donderdag werd ondertekend, draait in feite decennia van ontkenningen terug en is de zoveelste draai van de regering sinds de aanval van het Amerikaanse leger op 3 januari in de hoofdstad Caracas en de ontvoering van president Nicolás Maduro.

Oppositieleden, activisten, mensenrechtenverdedigers, journalisten en anderen die de afgelopen 27 jaar het doelwit waren van de regeringspartij, zouden baat kunnen hebben bij de nieuwe wet.

Maar families die hopen op de vrijlating van hun familieleden zeggen dat waarnemend president Delcy Rodríguez haar eerdere beloften om gevangenen vrij te laten niet is nagekomen. Sommigen van hen zitten al wekenlang voor detentiecentra te wachten.

De Venezolaanse gevangenenrechtenorganisatie Foro Penal heeft sinds 8 januari 448 vrijlatingen geregistreerd en schat dat er nog steeds meer dan 600 mensen vastzitten om politieke redenen.

De nieuwe wet biedt amnestie voor betrokkenheid bij politieke protesten en "gewelddadige acties" die plaatsvonden tijdens een korte staatsgreep in 2002 en tijdens demonstraties of verkiezingen in bepaalde maanden vanaf 2004.

De wet specificeert niet welke misdrijven precies in aanmerking komen voor amnestie, hoewel een eerder ontwerp er verschillende noemde, waaronder het aanzetten tot illegale activiteiten, verzet tegen de autoriteiten, rebellie en verraad.

Personen die zijn veroordeeld voor "militaire rebellie" vanwege hun betrokkenheid bij gebeurtenissen in 2019 zijn uitgesloten. De wet geeft ook geen bezittingen terug aan gedetineerden, heft geen schorsingen van openbare ambten op die om politieke redenen zijn opgelegd en heft geen sancties tegen media op.

Oppositie verdeeld
"Het is niet perfect, maar het is ongetwijfeld een grote stap voorwaarts voor de verzoening in Venezuela", aldus een oppositiepoliticus Nora Bracho tijdens een debat over het wetsvoorstel in het parlement op donderdag.

Maar de wet werd bekritiseerd door andere leden van de oppositie, waaronder Pedro Urruchurtu, directeur internationale betrekkingen van oppositieleider en Nobelprijswinnares Maria Corina Machado.

"Een echte amnestie vereist geen wetten, maar wilskracht, iets wat in deze discussie ontbreekt", zei hij donderdag op X. "Het is niet alleen een ongeldige en onwettige wet, maar ook een valstrik om tijd te winnen en de vervolgden opnieuw te victimiseren."

Sinds de ontvoering van Madura heeft de Amerikaanse president Donald Trump Rodriguez, Maduro's voormalige vicepresident, geprezen, terwijl hij de mogelijkheid van steun aan de oppositie bagatelliseerde.

Rodriguez heeft op haar beurt verschillende concessies aan de VS gedaan, waaronder het bevriezen van olieleveringen aan Cuba en het steunen van een wet om de staatsolie-industrie open te stellen voor buitenlandse bedrijven.

De VS heeft aangegeven dat ze de opbrengsten van de Venezolaanse olieverkopen zullen controleren totdat een "representatieve regering" is opgericht.