Kinderen zijn niet slechts objecten van liefdadigheid, maar ook dragers van rechten. Deze rechten zijn onder meer vastgelegd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK, New York, 1989). Het naleven en waarborgen van kinderrechten is daarom niet slechts een kwestie van goede wil of menselijkheid, maar ook een juridische en morele verplichting.

De needs-based approach
Tegenover de kinderrechtenbenadering staat de needs-based approach (behoeftenbenadering). Hierbij ligt de nadruk op het lenigen van de directe noden van kinderen. Voorbeelden hiervan zijn het verstrekken van voedsel, schoolmaterialen en kleding, het aanbieden van warme maaltijden of het bieden van tijdelijke financiële ondersteuning.

Dergelijke hulp kan noodzakelijk en waardevol zijn, vooral in noodsituaties of tijden van crisis. Het risico bestaat echter dat de aandacht uitsluitend uitgaat naar de zichtbare gevolgen van een probleem, terwijl de onderliggende oorzaken buiten beschouwing blijven. De onmiddellijke behoeften van een kind worden dan wel tijdelijk vervuld, maar de structurele en beleidsmatige verwezenlijking van diens rechten blijft achterwege.

De rights-based approach
De rights-based approach (kinderrechtenbenadering) vertrekt vanuit een fundamenteel ander uitgangspunt. De centrale vraag is niet: “Wat heeft dit kind vandaag nodig?”, maar: “Op welke rechten kan dit kind aanspraak maken en hoe kunnen deze duurzaam worden gewaarborgd?”

Deze benadering richt zich op structurele oplossingen die ervoor zorgen dat kinderen daadwerkelijk toegang hebben tot hun rechten, zoals onderwijs, gezondheidszorg, bescherming tegen geweld en exploitatie, een adequate levensstandaard en mogelijkheden tot ontwikkeling. Het gaat hierbij niet om gunsten of liefdadigheid, maar om de verwezenlijking van rechten waarop ieder kind in Suriname aanspraak kan maken.

Verandering door beleid
Beleidsmakers, bestuurders, volksvertegenwoordigers en professionals die voor en met kinderen werken, bevinden zich bij uitstek in een positie om verandering te realiseren. Zij dienen zich voortdurend de volgende vragen te stellen:

Op welke rechten en vormen van bescherming kan dit kind aanspraak maken?
Heb ik, binnen mijn verantwoordelijkheid en bevoegdheden, alles gedaan wat redelijkerwijs mogelijk is om deze rechten te verwezenlijken?
Zou ik accepteren dat mijn eigen kind of kleinkind in dezelfde omstandigheden verkeert?

Van liefdadigheid naar daadwerkelijke naleving van kinderrechten
Een samenleving die kinderen werkelijk centraal stelt, beperkt zich niet tot het bieden van incidentele hulp. Zij investeert in duurzaam beleid, effectieve wetgeving en sterke voorzieningen die ervoor zorgen dat kinderrechten voor ieder kind werkelijkheid worden.

De uitdaging is daarom om de focus te verleggen van liefdadigheid en tijdelijke noodhulp naar duurzame oplossingen, en van het bestrijden van symptomen naar het ontwikkelen en uitvoeren van effectief kinderbeleid dat structurele verbetering teweegbrengt.

Kinderen hebben niet slechts behoeften; zij hebben rechten die de staat verplicht is te respecteren, te beschermen en te verwezenlijken.

Sharon Geerlings-Headley
Hoofddocent Jeugd- en Familierecht, AdeKUS
Stichting Gezin en Recht