Stel je voor dat je het zegel van de keizer mag maken. Die belangrijke taak lag vandaag letterlijk op onze schouders tijdens de presentatie ‘Seal Cutting’. Op tafel lagen een klein houten apparaat, een steenblokje, een zwarte pen, een liniaal van 15 cm en een smal beiteltje. In een potje zat een rode pasta, gereed om gebruikt te worden.

De traditie van het maken en gebruiken van zegels in China gaat duizenden jaren terug, tot de vroegste dynastieën zoals de Shang- en Zhou-periodes (ca. 1600–256 v.Chr.). Zegels, ook wel “chops” genoemd, werden aanvankelijk gebruikt door de keizerlijke familie, hoge ambtenaren en belangrijke instellingen om documenten te authenticeren en officiële besluiten te bekrachtigen.

Tijdens de Qin-dynastie (221–206 v.Chr.) werden zegels gestandaardiseerd en kregen ze een centrale rol in het bestuur van het keizerrijk. Ze fungeerden als symbolen van macht en legitimiteit. De materialen varieerden van hout, jade en brons tot later ivoor en steen, waarbij de gravures vaak met grote precisie werden uitgevoerd door vakbekwame ambachtslieden.

Er wordt aandachtig geluisterd naar de instructies. (Foto's: Indra Toelsie)

In de daaropvolgende dynastieën, zoals de Han, Tang en Song, ontwikkelde het gebruik van zegels zich verder, ook in de particuliere sector en binnen de kunsten. Kunstenaars en geleerden gebruikten persoonlijke zegels als handtekening op kalligrafie en schilderijen, waarmee de zegel een cultureel en artistiek icoon werd.

In 2009 werd het Chinese zegelsnijden opgenomen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de wereld.

Voordat wij (van het China International Press Communication Center 2025 Program) aan de slag gingen met de materialen op tafel, kregen we een korte les geschiedenis over het zegelsnijden. De vondst van drie bronzen zegels in de ruïnes van Yinau in Anyang (provincie Henan) bewijst dat Chinese zegels uiterlijk tijdens de Shang-dynastie (1600–1049 v.Chr.) werden geïntroduceerd.

Proberen, vragen stellen en soms ook gewoon rondkijken in de ruimte.

De kunst van het zegelsnijden is diepgaand en veelzijdig en toont de charme van oude Chinese karakters en cultuur. Er zijn drie belangrijke aspecten: het schrijven van karakters, het ontwerpen van patronen en het snijden zelf.

De ontwerpen van Chinese zegels waren gebaseerd op symboliek, status en authenticiteit. De meeste zegels bevatten gravures in kalligrafische stijlen zoals het oude zegelschrift (篆书, zhuànshū), een sierlijk en archaïsch schrift dat vanaf de Qin-dynastie veel werd gebruikt. Dit gaf de zegels een officiële en esthetische uitstraling.

Ontwerpen bevatten vaak symbolische motieven zoals draken, feniksen, wolken, lotusbloemen en andere traditionele Chinese symbolen die geluk, macht, wijsheid en duurzaamheid uitdrukken.

De tekst vermeldde meestal de naam, titel of functie van de eigenaar, waarmee de authenticiteit en het gezag van het document of kunstwerk werd bevestigd.

Een eigen zegel maken vergt wat inspanning.

Ook de keuze van materiaal (jade, brons, ivoor, steen) en de vorm van het zegel (vierkant, rond, rechthoekig) droegen bij aan de status en betekenis ervan.

Deze elementen samen maakten de zegels tot krachtige symbolen van legitimiteit, identiteit en artistieke expressie binnen de Chinese cultuur.

De opdracht: zelf een zegel maken
We kregen de opdracht om een spiegelbeeld van een Chinees karakter te tekenen op het steenblokje voor ons. De lol begon bij het vastzetten van het steentje in het houten apparaatje, een houten schroefapparaat. Na veel gelach en elkaars hulp lukte het om het blokje stevig vast te zetten.

Vervolgens gingen we meten en tekenen om een zo nauwkeurig mogelijke replica te maken van het karakter dat op het bord stond.

Met de tekening klaar, begonnen we aan het inkerven. Het beiteltje kon je vasthouden als een pen of in de vuist; iedereen koos voor de penhouding. Het blokje was 2,5 cm breed, de tekening moest verdeeld worden in zes delen en de rand vrijgelaten.

De docent werkt de creatie van een van de deelnemers bij.

Het was een flinke klus om het karakter, bestaande uit acht lijntjes, op 6 vierkante centimeter te zetten met een vrije rand eromheen. Er werd gezucht, geklaagd en geprobeerd, maar uiteindelijk had iedereen iets op het blokje getekend.

Het inkerven was een volgende uitdaging. De ruimte vulde zich met geroezemoes, maar je hoorde ook het scherpe geluid van het beiteltje in het steen. Het stof werd weggeblazen, de docent liep langs, hielp soms en filmde het proces.

Na het snijden mochten we onze zegel in de rode pasta drukken en stempelen. Sommigen deden het uitstekend; hoe dieper de inkervingen, hoe beter de afdruk. Anderen ontdekten waar ze fouten hadden gemaakt en probeerden het dieper te snijden. 

Hoe dieper de inkervingen worden gemaakt, hoe beter de zegel tot zijn recht komt.

Toen het stempelen losbarstte, had niemand meer spijt van de inspanning. Enthousiast toonden we elkaar onze ‘kunstwerkjes’ en maakten we foto’s.

Tot op de dag van vandaag zijn zegels in China een belangrijk onderdeel van officiële documenten, contracten en kunstwerken. Traditionele technieken worden daarbij gecombineerd met moderne toepassingen, waardoor de eeuwenoude kunstvorm blijft voortleven en inspireren.

Indra Toelsie