Onze drie machten

Twee van onze drie machten voeren c.q. voerden onlangs een publieke discussie over waar de grens tussen hen precies ligt. Aanleiding is de waardering die het Hof van Justitie, door tussenkomst van haar president, de heer mr. I.H.M.H. Rasoelbaks, heeft uitgesproken in de vorm van de overhandiging van een plaquette, zo stelt hij, aan gewezen ministers en leden van DNA. De president van de Republiek Suriname, het hoofd van de uitvoerende macht, mevrouw drs. Jennifer Simons, heeft daarover namelijk te kennen gegeven, zo staat in de media, dat “het verkeerd is dat de rechterlijke macht een award geeft aan politici”. Zij stelde, aldus de berichtgeving, dat met de president van het Hof van Justitie daarover gesproken zal worden.

Voor het juist functioneren van de staatsmachten is het van belang dat degenen die aan het hoofd van de machten staan c.q. invulling geven aan de leiding van de machten, de rol van de machten in het rechtsstatelijk democratisch proces goed begrijpen en zich daarin blijven verdiepen. In het boek Nog ver van een waarachtige democratie heb ik hierover het volgende gesteld:

“In de verhoudingen die wij hier beschrijven, is de regering de Uitvoerende Macht en zijn het Hof en de pg de Rechterlijke Macht. De drie machten zijn dus niet echt van elkaar gescheiden; het begrip scheiding der machten kan dus een verkeerd beeld scheppen. De drie machten zijn in een voortdurende interactie met elkaar, zij functioneren als een systeem van checks and balances. Zij houden elkaar in de juiste stand; zij zorgen voor het noodzakelijk evenwicht. Dit op grond van door het volk vanwege de Grondwet en andere wetten aan elk van hen toegekende taken en bevoegdheden, omwille van het welzijn van alle burgers in Suriname.”

Het feit dat de Grondwet eerst de positie van de wetgevende, vervolgens die van de uitvoerende en daarna die van de rechterlijke macht regelt, maakt dus niet dat de ene macht boven de andere staat. Ingevolge onze Grondwet wordt de wetgevende macht uitgeoefend door DNA en de regering, berust de uitvoerende macht bij de president en wordt de rechterlijke macht gevormd door de president en de vice-president van het Hof van Justitie en alle rechters daarvan, alsook door de procureur-generaal en alle leden van het Openbaar Ministerie.

In de praktijk is (vooralsnog) niet gebleken dat de machten elkaar schouderklopjes geven; dat de voorzitter van DNA aan ministers c.q. de president bijvoorbeeld awards uitreikt voor hun aan het bestuur van ons land geleverde bijdrage. Evenmin is gebleken dat de president awards uitreikt aan de voorzitter van DNA voor zijn rol in het proces van wetgeving of aan rechters c.q. de president van het Hof van Justitie vanwege hun bijdrage aan de rechtspraak.

Dat de president de opmerkingen die zijn gepubliceerd, heeft gemaakt en dat de president van het Hof van Justitie vervolgens daarop heeft gereageerd zoals hij gedaan heeft, dienen dan ook in het licht van het zorgen voor het “noodzakelijk evenwicht” tussen de drie machten geplaatst te worden en daarom niet beschouwd te worden als ongeoorloofd; zij horen bij het democratisch proces en de groei van onze democratie. Het feit dat degenen die aan het hoofd van de machten staan met elkaar (blijven) communiceren, hoort daar ook bij.

Mr. G.R. Sewcharan
Voorzitter Stichting ter Versterking van de Democratie in Suriname