Een digitale illustratie die Swarm Biotactics heeft vrijgegeven, toont wat zij omschrijven als cyborgkakkerlakken die zijn uitgerust met speciale rugzakken waarmee ze in realtime gegevens kunnen verzamelen via camera's. (Foto via Reuters)
Wat ooit sciencefiction leek, wordt nu bittere realiteit: Duitsland positioneert zich als voortrekker van een revolutionaire militaire transformatie, met spionage-insecten, autonome robots en geavanceerde kunstmatige intelligentie (AI) aan het front van toekomstige oorlogsvoering.

De drijvende kracht achter deze golf van innovatie is een nieuwe generatie defensie-startups zoals Helsing, die drones en slagveldaanpassingen met AI ontwikkelt. Sinds de Russische inval in Oekraïne schoot de urgentie én financiering voor defensietechnologie in Europa omhoog. Helsing werd onlangs gewaardeerd op 12 miljard dollar, waarmee het de meest waardevolle defensiestart-up van het continent is.

"Europa beseft eindelijk wat er op het spel staat," zegt medeoprichter Gundbert Scherf. "We willen Europa zijn ruggengraat teruggeven."

Nieuwe defensiekoers in Berlijn
Onder leiding van bondskanselier Friedrich Merz investeert Duitsland ongekend in defensie: het reguliere defensiebudget moet tegen 2029 verdrievoudigen tot 162 miljard euro per jaar. Voor het eerst in decennia geeft Europa dit jaar zelfs meer uit aan defensietechnologie dan de VS.

Duitsland wil daarbij niet langer afhankelijk zijn van buitenlandse leveranciers. Start-ups krijgen een prominente rol, met nieuwe wetgeving die aanbestedingsprocedures versoepelt, vooruitbetalingen mogelijk maakt en Europese bedrijven voorrang geeft. "Geld is geen excuus meer," zei minister van Defensie Boris Pistorius tijdens een recent overleg met ondernemers.

Van robots tot levende spionnen
De innovaties die uit Duitsland komen, zijn opmerkelijk. Denk aan AI-robots, miniatuuronderzeeërs en zelfs levende insecten die zijn uitgerust met rugzakjes vol sensoren en camera’s. Het bedrijf Swarm Biotactics ontwikkelt cyborg-kakkerlakken die op afstand bestuurd kunnen worden en in zwermen opereren om informatie te verzamelen in vijandelijk gebied.

"Onze bio-robots – gebaseerd op levende insecten – beschikken over neurale stimulatie, sensoren en beveiligde communicatiemodules," zegt CEO Stefan Wilhelm. "Ze kunnen autonoom opereren of individueel worden aangestuurd."

Mittelstand levert de spierkracht
Waar Duitsland ooit voorzichtig was op militair gebied, is dat nu drastisch veranderd. De publieke opinie verschuift, het taboe op werken in de defensiesector verdwijnt. Start-ups ontvangen meer investeringen dan ooit: $1,4 miljard in vijf jaar tijd, waarmee Duitsland koploper is in Europa.

De bekende Duitse Mittelstand, het netwerk van kleine en middelgrote ondernemingen, speelt ook een cruciale rol. Bedrijven uit de krimpende auto-industrie stappen over naar de defensiesector. "Wij krijgen dagelijks sollicitaties van autotechnici," zegt Stefan Thumann van munitiebedrijf Donaustahl. "Start-ups leveren de hersens, het Mittelstand de spieren."

Defensie als motor voor innovatie
Experts wijzen erop dat militaire technologie historisch gezien vaak leidt tot civiele innovaties – denk aan het internet, GPS of straalmotoren. Door nu vol in te zetten op defensie, kan Duitsland niet alleen zijn veiligheid versterken, maar ook zijn economie aanjagen.

"Een sterke defensie-industrie betekent een sterke economie én innovatie op turbo," stelt Markus Federle van investeringsfonds Tholus Capital.

Europa telt inmiddels drie defensie-unicorns: Helsing, dronebouwer Quantum Systems en het Portugese Tekever. Investeerders verwachten dat die lijst snel zal groeien, nu Duitsland zich opmaakt om de Europese verdediging opnieuw vorm te geven – met cyborgs en killer-robots voorop.