Het kan verkeren. “De democratie wordt ondermijnd. En wie waar en wanneer ook zwijgt op het moment van waarheid, maakt zich medeplichtig.” Wat een constatering na vijf jaren. Je moet de Surinaamse samenleving wel achterlijk en naïef achten om zoiets te kunnen propageren.

De politieke realiteit van de laatst gehouden verkiezingen van mei 2025 en die van mei 2020 is de Surinaamse politieke realiteit geworden binnen ons democratische, rechtsstatelijke bestel.

Wat zich na de stembusgang heeft afgespeeld, is traditie geworden binnen de Surinaamse politieke constellatie om te komen tot de vorming van een regering. Staatsrechtelijk gezien heeft men blijkbaar in Suriname een aparte vorm gevonden om tot samenwerking in de politiek te geraken.

Na de verkiezingen van mei 2020 heeft de toenmalige winnaar, de Vooruitstrevende Hervormingspartij (V.H.P.), met 20 zetels deze zelfde methodiek toegepast om de tweede grootste partij, de Nationale Democratische Partij (N.D.P.) met 16 zetels, buiten de coalitievorming te houden – m.a.w. niet te betrekken. Geen haan die daar toen naar kraaide!

Toen was er geen sprake van een gestructureerde machtsconcentratie en uitsluiting van een groot deel van het volk. Erger nog: in de vijf jaren is gebleken dat het een bewuste keuze was om meer dan een derde van de kiezers en gekozenen buiten te houden. Het Constitutioneel Hof (C.H.) is een staatsorgaan met staatsrechtelijke bevoegdheden. Wat heeft de uitspraak van het C.H. te maken met de politieke realiteit?

Nooit eerder heeft een politieke partij in Suriname zich formeel gehouden aan staatsrechtelijke, parlementaire gebruiken bij de vorming van een regering. Nooit eerder was het zo slecht gesteld met transparantie als tijdens deze regering.

Deze teleurgestelde formateur, die grote woorden gebruikt als: “Dat de partij is uitgesloten van de vorming van een coalitie die wél ruimte biedt aan partijen die tot voor kort als principieel onverenigbaar werden beschouwd, is geen strategisch verantwoorde en doordachte keuze, maar een welbewuste daad van uitsluiting en bij de gratie van fragmentatie een presidentschap verkrijgen,” – stuur ik om in de spiegel te kijken en zich te bedenken welke rommel hij debiteert als hij het durft te hebben over nationale eenheid en trouw aan de Grondwet. Wat een hypocriet. Weet hij nu pas wat er in het Decreet Politieke Partijen staat geschreven?

Meneer ergert zich in zijn beleving aan een belangrijke groep van mensen die zwijgt. Volgens meneertje werd deze coalitie niet gevormd op basis van ideologische overeenstemming of beleidsinhoud. Welnu, de groep mensen die zwijgt doet dat al vijf jaren. Je komt er nu pas achter dat zij blijkbaar niet geïnteresseerd zijn in ideologische overeenstemming?

De angst dat anderen in de gelegenheid zullen zijn om een kijkje te nemen in een augiasstal, moet heel diep zijn doorgedrongen bij deze formateur. Kennelijk heeft hij de behoefte om zijn meesters nog tot het laatste moment te behoeden – of is hij van een andere planeet neergestreken op planeet aarde tijdens de jongste verkiezingen in Suriname?

Laten wij Surinamers overgaan tot de orde van de dag en rustig afwachten wat onze parlementaire democratie ons wederom zal brengen. We hopen op betere tijden.

Eugène van der San