De openbare zittingen van de verschillende hoofdstembureaus, maandag om 17.00 uur, zullen voor veel politieke partijen een bittere nasmaak hebben. De meeste kregen zeer slecht nieuws over het resultaat van het beroep dat zij hebben gedaan bij de president, naar aanleiding van verzuimen die zijn vastgesteld bij de kandidaatstelling op 25 maart. De Volkspartij Leefbaar Suriname (VLS) is het zwaarst getroffen. Alle zes beroepschriften die de partij heeft ingediend op ressortsraad- (rr) en districtraadniveau (dr) zijn afgewezen.

Voorzitter Dharm Mungra van De Nieuwe Leeuw (DNL) spreekt van een oneerlijke en onrechtvaardige beroepsmogelijkheid, terwijl de voorzitter van de Arena Politieke Partij (APP) Firosh Abdoelaziz spreekt van fraude en rancune. Sommige partijen stappen naar de rechter om het besluit van de president ongedaan te laten verklaren. Volgens Robert Vishnudath, politiek leider van de VLS is de beroepsmogelijkheid bij de president op voorhand al discutabel, omdat het staatshoofd een duidelijk belang heeft bij het uitsluiten van kandidaten van andere politieke partijen – of zoals bij de VLS, álle kandidaten. 

“De president is zelf kandidaat en voorzitter van een politieke organisatie die meedoet aan de verkiezingen. Hij heeft er dus belang bij dat de beroepsprocedure in zijn voordeel en dat van zijn partij uitvalt, om zo de kans op een volgende regeertermijn te vergroten. Het is een monopolie dat de kiesregeling aan de president toekent,” zegt Vishnudath. Hij vermoedt bovendien dat de president de beroepschriften niet zorgvuldig heeft laten beoordelen, maar vooraf al heeft bepaald welke wel en welke niet geldig zouden worden verklaard.

Voor de Nationale Partij Suriname (NPS) is het onbegrijpelijk dat in het ressort Klaaskreek te Brokopondo alle kandidaten zijn afgewezen vanwege een eenvoudige schrijffout. In plaats van “ressort Klaaskreek – Brokopondo” stond op de indiening “Ressort Klaaskreek – Marowijne”. De kennisgeving over het resultaat van het beroep werd zaterdagavond om 21.30 uur tijdens een NPS-wijkvergadering bezorgd door een deurwaarder en overhandigd aan partijvoorzitter Gregory Rusland. “Onze juristen gaan de zaak goed bekijken en dan beslissen we of er een rechtszaak komt,” zegt Rusland.

Voor Mungra is het een feit dat de afwijzing van drie beroepschriften door de president onterecht is, ondanks dat de dubbele kandidatuur niet bewezen kon worden. In één geval zou er sprake zijn geweest van vervalsing van de handtekening van een kandidaat. Toch stelde de president dat het CHS niet bevoegd is om handtekeningen te beoordelen, en bleef de kandidaat geschrapt van de lijst.

In het ressort De Nieuwe Grond in Wanica kreeg DNL aanvankelijk bevestiging dat alle kandidaatstellingen in orde waren. Achteraf meldde het hoofdstembureau echter dat de kandidatenlijsten nergens te vinden waren. “Wij hebben onze lijsten zowel digitaal als op papier ingediend. Als het hoofdstembureau de papieren versie heeft misplaatst, zou er nog altijd een digitale versie moeten zijn,” zegt Mungra. Hij noemt de gang van zaken een “onvoorstelbaar onrecht” en vermoedt dat opzet en rancune een rol hebben gespeeld, vooral omdat het in sommige gevallen gaat om ex-VHP’ers die zich bij andere partijen hebben aangesloten. “DNL rest niets anders dan haar gelijk te zoeken bij de onafhankelijke rechter,” aldus Mungra.

Ook bij de Nationale Democratische Partij (NDP) is er verbazing dat van de zes beroepschriften slechts één kandidaat op rr-niveau is gehandhaafd. Alle andere kandidaten blijven geschrapt. In het specifieke geval van Para, waar volgens de partij sprake is van een vervalste handtekening en aangifte is gedaan bij de politie, komt de afwijzing van het beroep bijzonder slecht over. “Wij gaan de argumenten van de president goed bestuderen en binnen het hoofdbestuur beslissen wat te doen,” zegt Ricardo Pank, woordvoerder van de partij.

“Ik durf te zeggen dat vanaf de kandidaatstelling er frauduleuze handelingen zijn gepleegd bij het CHS en de hoofdstembureaus, en dat het beroep bij de president vooraf al is ingezet om andere partijen te dwarsbomen,” stelt Abdoelaziz. Ook deze partij mag op ressortraadniveau, op één kandidaat na, niet deelnemen aan de verkiezingen. Alle beroepschriften zijn afgewezen. Volgens hem was dit volledig te wijten aan het CHS en de hoofdstembureaus in de districten waar de partij zich had ingeschreven. “Bij de indiening was alles in orde. Pas op 5 maart – de laatste dag waarop we beroep konden aantekenen – kregen wij te horen dat lijsten ontbraken of zoekgeraakt waren, en dat er verzuimen waren. In het weekend konden we niet veel doen behalve de stukken bestuderen. Maandag 8 maart dienden wij onze beroepschriften in met een begeleidend schrijven aan de president. Zaterdag vernamen wij via een deurwaarder dat ons beroep was afgewezen,” zegt Abdoelaziz.

In zijn boosheid onthult de politicus dat de APP al sinds 2022 haar statuten had ingediend, maar pas in december 2024 zijn deze goedgekeurd. Tijdens die gelegenheid op het Kabinet van de President was een groot deel van het VHP-hoofdbestuur aanwezig. “We waren eigenlijk uitgenodigd voor een gesprek,” zegt Abdoelaziz. Geprobeerd werd de oprichting van de APP tegen te houden. “Waarom een andere partij oprichten? Sluit je aan bij de VHP,” zou de president volgens hem hebben gezegd. Dit werd door de APP-leiding geweigerd. “Wat verwacht u dat ik nu denk van deze oneerlijke afwijzing? De VHP is bezig partijen waarin ex-VHP’ers zijn overgestapt, uit te schakelen en te verhinderen dat zij meedoen aan de verkiezingen. Van de APP is een DNA-kandidaat geschrapt en het beroep daartegen is afgewezen door de president.”

Meerdere partijen, waaronder OPTSU en A-20, hebben soortgelijke klachten over de afhandeling van hun beroep bij de president. De Partij Van Communicatie (PVC) kan niet begrijpen dat zaterdag de deurwaarder alleen het resultaat van haar beroepschrift voor DNA-kandidaten heeft afgeleverd terwijl er ook beroepschriften voor rr en dr kandidaten zijn ingediend bij de president. De meest gehoorde klacht is dat het afwijzen van de beroepen zich met name heeft gericht op het uitschakelen van politieke partijen op ressortraadsniveau.