Oekraïne ontvangt Europese leiders terwijl steun VS dropt

Oekraïne is maandag, vandaag, begonnen aan het vierde jaar van totale oorlog met Rusland. Het land ontving een groot aantal Europese en wereldleiders voor een top. Oekraïne weet echter niet zeker of het nog langer op zijn trouwste bondgenoot, de Verenigde Staten, kan rekenen.

Donald Trump bekritiseerde Volodymyr Zelensky vorige week als een impopulaire 'dictator' die snel een vredesakkoord moest sluiten of anders zijn land zou verliezen, terwijl de Oekraïense leider zei dat de Amerikaanse president in een 'desinformatiebubbel' leeft.

Naast de verbale oorlog zijn Amerikaanse functionarissen vorige week directe gesprekken begonnen met de Russische kant in Saudi-Arabië. Daarmee werden Kiev en Europa buitengesloten, een verbluffende beleidswijziging in de oorlog.

Washington heeft duidelijk gemaakt dat het geen troepen zal sturen als veiligheidsgarantie waar Kiev zo naar verlangt als er een vredesakkoord komt. Daarmee legt het de last bij Europese mogendheden die het zonder Amerikaanse steun waarschijnlijk moeilijk zullen krijgen.

Zelensky, die Europa heeft opgeroepen een eigen leger op te richten en Washington heeft opgeroepen pragmatisch te zijn, heeft sinds vrijdag meer dan een dozijn telefoongesprekken gevoerd, voornamelijk met Europese leiders, om te bespreken hoe de situatie verder moet.

"Drie jaar na de start van Putins 'driedaagse' speciale militaire operatie leeft Oekraïne nog steeds, vecht het en heeft ons land meer vrienden in de wereld dan ooit", vertelde Zelensky op een top van bezoekende leiders in Kiev ter gelegenheid van de herdenking.

Onder hen waren onder meer de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa en de leiders van Canada, Denemarken, IJsland, Letland, Litouwen, Finland, Noorwegen, Spanje en Zweden.

De leiders van Albanië, Groot-Brittannië, Kroatië, Tsjechië, Duitsland, Japan, Moldavië, Nederland, Polen, Zwitserland en Turkije spraken via een videoverbinding. Er was geen direct teken van Amerikaanse vertegenwoordiging.

De bezoekers betuigden hun respect aan de Oekraïense soldaten die in de oorlog waren omgekomen, en stonden in stilte voor een gedenkteken van vlaggen op het centrale plein van Kiev. Luchtalarmsirenes klonken toen ze later bijeenkwamen voor gesprekken, maar er volgde geen raketaanval.

"In deze strijd om te overleven staat niet alleen het lot van Oekraïne op het spel. Het is het lot van Europa", schreef Von der Leyen op X.

Duizenden Oekraïense burgers zijn omgekomen en meer dan zes miljoen mensen leven als vluchtelingen in het buitenland sinds de Russische president Vladimir Putin het bevel gaf tot een invasie over land, over zee en door de lucht. Daarmee begon het bloedigste conflict in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.

Militaire verliezen zijn catastrofaal geweest, hoewel ze goed bewaarde geheimen blijven. Openbare westerse schattingen op basis van inlichtingenrapporten variëren sterk, maar de meesten zeggen dat er honderdduizenden mensen zijn gedood of gewond aan beide kanten.

Tragiek heeft families in elke hoek van Oekraïne geraakt, waar militaire begrafenissen alledaags zijn in grote steden en afgelegen dorpen. Mensen zijn uitgeput door slapeloze nachten van luchtalarmsirenes.

'Ze zijn moe'
Rusland lanceerde 185 drones tegen Oekraïne vannacht, maar veroorzaakte geen significante schade, aldus de Oekraïense luchtmacht. Kiev zei dat het de Russische Ryazan-olieraffinaderij had geraakt, waarmee het zijn campagne voortzette om de energie-infrastructuur van zijn vijand te degraderen.

Oekraïense troepen staan ​​tegenover een numeriek superieure vijand, terwijl er vragen circuleren over de toekomst van de essentiële Amerikaanse militaire assistentie. Het is onduidelijk in hoeverre Europese bondgenoten de kloof zouden kunnen dichten als de Amerikaanse steun afneemt of stopt.

Evhen Kolosov, hoofdarts bij een stabilisatiepunt van de Oekraïense Spartaanse brigade die in het oosten vecht, zei dat de troepen psychisch uitgeput waren.

"Ze vechten door, maar degenen die hier al sinds de eerste dagen zijn, zijn moe zelfs meer psychologisch dan fysiek, net als medici. Het is moeilijk, maar dit is oorlog, wie heeft gezegd dat het makkelijk zou zijn?"

Pavlo Klimkin, minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne van 2014 tot 2019, zei dat Zelensky de strategische banden met Washington in stand moet houden en tegelijkertijd de betrekkingen met Europa moet verbeteren en toenadering moet zoeken tot landen als China en India.

Klimkin zei dat hij niet denkt dat de betrekkingen met Washington een crisispunt hebben bereikt, ondanks Trumps uitbarstingen.

"Een tornado is niet houdbaar, hij zal wel voorbijgaan, maar het is heel belangrijk om hem op geen enkele manier te voeden."

Hij verwachtte niet dat er dit jaar een vredesakkoord zou komen dat tegemoet zou komen aan de ambities van Oekraïne voor een eerlijke en duurzame vrede. Wel zei hij dat er elementen van een staakt-het-vuren zouden kunnen zijn.

Centraal in de relatie met de VS staat een deal die momenteel wordt besproken en die de minerale rijkdommen van Oekraïne toegankelijk zou kunnen maken voor de VS. Trump wil daarbij honderden miljarden dollars ontvangen om Washington terug te betalen voor zijn steun.

Zelensky weigerde eerder deze maand een conceptakkoord te ondertekenen. Volgens hem was het niet in het belang van Oekraïne en bevatte het niet de veiligheidsgaranties die hij wilde.

Een hoge Oekraïense functionaris zei maandag dat de onderhandelingen met de Verenigde Staten over een mineralendeal zich in de laatste fase bevinden en dat bijna alle belangrijke details zijn afgerond.

Volgens Reuters hebben Amerikaanse onderhandelaars die aandringen op een akkoord de mogelijkheid geopperd om de toegang van Oekraïne tot het Starlink- satellietinternetsysteem van Elon Musk, dat een belangrijke rol heeft gespeeld in de militaire operaties van Kiev, af te snijden.

Trump heeft Oekraïne onder druk gezet om verkiezingen te houden in oorlogstijd. Het lijkt erop dat hij de kant kiest van Rusland, dat Zelensky al lang als niet langer legitiem beschouwt.

Het mandaat van Zelensky zou in mei aflopen, maar er zijn nog geen verkiezingen gehouden vanwege de staat van beleg die werd afgekondigd aan het begin van de invasie en die het houden van verkiezingen verbiedt.

Zelensky zei zondag dat hij bereid was het presidentschap op te geven als dat vrede zou betekenen. Hij grapte dat hij zijn vertrek zou kunnen inruilen voor de toetreding van Oekraïne tot de NAVO.