Een Amerikaanse vlag en een USAID-vlag wapperen buiten het USAID-gebouw in Washington, DC. (Foto: Reuters)
Honderden miljoenen dollars aan levensreddende medische benodigdheden liggen vast in magazijnen en op schepen over de hele wereld vanwege het besluit van president Donald Trump om de buitenlandse hulp te bevriezen, zo vertelden een half dozijn bronnen die bekend zijn met het humanitaire programma aan Reuters.

Die order en andere pogingen van de regering-Trump om het Amerikaanse Agentschap voor Internationale Ontwikkeling te ontmantelen, hebben een complexe wereldwijde toeleveringsketen voor door de VS gefinancierde medische hulp verbroken, ongeacht de daaropvolgende ontheffingen die bedoeld waren om een ​​deel van het werk opnieuw op te starten, aldus de bronnen. Daardoor zitten goederen – waaronder medische zuurstof en tuberculose- en hiv-medicijnen – vast, met het risico op schade, vervaldatum of zelfs diefstal, terwijl patiënten en artsen geen toegang hebben tot cruciale hulpmiddelen om ziekten te bestrijden.

"Het is heel moeilijk geworden," zei Jerry Amoah-Larbi, coördinator van het West-Afrikaanse Ghana National TB Voice Network, dat werkt aan het verbeteren van de toegang tot preventie en zorg voor tuberculose (TB). Hij en zijn collega's zeiden dat klinieken snel door hun test- en behandelcapaciteit heen zullen raken, met name in afgelegen plattelandsgebieden.

"Tegen het einde van deze maand zullen we een tekort aan behandelingen voor TB hebben", zei hij.

De pauze in buitenlandse hulp , die werd afgekondigd tijdens Trumps eerste dag in functie op 20 januari, zou 90 dagen duren terwijl programma's worden beoordeeld op consistentie met de "America First"-agenda van de nieuwe regering. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft toegestaan ​​dat een aantal "levensreddende" werkzaamheden weer worden hervat , maar veel partners en contractanten zijn daar niet in geslaagd.

Ten minste $ 20 miljoen aan medische zuurstof en benodigdheden die nodig zijn om het te leveren, genoeg om honderdduizenden volwassenen en kinderen met vaak levensbedreigende ademhalingsproblemen te helpen, staat momenteel stil op verschillende punten in de toeleveringsketen, vertelde een USAID-contractant aan Reuters. Dat omvat schepen, in havens of in ziekenhuizen waar het werk aan de infrastructuur om de zuurstof te leveren is stilgelegd.

In een rechtszaak die deze week is aangespannen door USAID-contractanten, zei een eiser – het Amerikaanse bedrijf voor duurzame ontwikkeling Chemonics – dat het $ 240 miljoen aan medicijnen en gezondheidsbenodigdheden in het ongewisse had op verschillende punten in de toeleveringsketen. De rechtszaak vermeldde niet welke producten in die schatting waren opgenomen.

De meeste temperatuurgevoelige medicijnen zoals vaccins, hiv-medicijnen en reagentia voor testen worden per vliegtuig naar de invalhavens vervoerd en vervolgens naar magazijnen en distributeurs. Persoonlijke beschermingsmiddelen, injectiespuiten en omvangrijke muskietennetten ter bescherming tegen malaria reizen per schip, dat soms wekenlang op zee kan zijn.

Op elk willekeurig moment "zijn er waarschijnlijk twee- of drieduizend containers op volle zee of ergens in een haven", vertelde een functionaris die bekend is met USAID's bevoorradingsprogramma's aan Reuters. Die containers bevatten items zoals malaria- en hiv-tests en -behandelingen, anticonceptiemiddelen en gezondheidsbenodigdheden voor moeders en pasgeborenen, zei hij.

Een aparte actie van de Trump-regering, waarbij duizenden USAID-medewerkers op non-actief werden gezet en een aantal functies van het agentschap naar het ministerie van Buitenlandse Zaken werd verplaatst, heeft de hervatting van 'levensreddend' werk complexer gemaakt, waardoor aannemers zich afvroegen of de bevriezing van buitenlandse hulp misschien permanenter is dan slechts 90 dagen. Een intern overheidsmemorandum dat door een USAID-missie in het buitenland werd verzonden en door Reuters is ingezien, zei dat de betalingssystemen ook nog steeds niet werkten, waardoor organisaties niet opnieuw konden beginnen met werken.

Zelfs als USAID-operaties de komende weken volledig hervat zouden worden, "zal het meer dan zes maanden duren om te stabiliseren", aldus Prashant Yadav, een expert in toeleveringsketens voor gezondheidszorg en senior fellow voor wereldwijde gezondheid bij de Council on Foreign Relations, een onafhankelijke denktank. "Het sturen van meer voorraden is in feite zinloos."