Het is nu definitief. Het Hof van Justitie heeft uitspraak gedaan over het 8 decemberproces. Er ligt een vonnis ter uitvoering. De advocaat van de veroordeelden heeft aan het Openbaar Ministerie gevraagd om de uitvoering van het vonnis uit te stellen vanwege een mogelijk gratieverzoek. Hiervoor hebben de veroordeelden 8 dagen.

De meeste mensen weten niet wat het begrip gratie betekent. Doordat gratieverlening een zeldzaamheid is en dus zelden in het nieuws komt. Hierdoor kan het beeld ontstaan dat het een dode letter is in de Surinaamse wetgeving. Ik zal proberen door middel van dit stuk wat meer informatie en context te geven over het begrip gratie.

Wat betekent gratie? Gratie betekent dat een eerder door een strafrechter opgelegde en onherroepelijk geworden straf wordt verminderd, veranderd of kwijtgescholden (van Wingerden & Schoep, 2013). In tegenstelling tot amnestie wordt bij gratie de strafbaarheid van het feit noch die van de dader tenietgedaan. Dus de strafbaarheid blijft staan. De gratiebeslissing heeft daarom slechts gevolgen voor de opgelegde straf of maatregel.

Wie is bevoegd om gratie te verlenen?
In de meeste landen is het hoogste gezag in het land bevoegd om gratie te verlenen. In Nederland en België is het de koning die gratie kan verlenen. In Suriname heeft de president van het land de bevoegdheid om gratie te verlenen.  Het is een prerogatief van de president, echter heel belangrijk is dat de discretionaire ruimte voor gratieverlening ingekaderd (lees beetje beperkt) is door de internationale mensenrechten. Dat wil zeggen dat er geen gratie verleend kan worden aan mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan wat ze noemen misdaden tegen de menselijkheid. Deze misdrijven zijn opgenomen in artikel 7 van het statuut van Rome inzake het internationaal strafhof. Zie hieronder het artikel.

Artikel 7
In het artikel wordt onder 'misdrijf tegen de menselijkheid' verstaan: een misdrijf begaan als onderdeel van een wijdverbreide of stelselmatige aanval gericht tegen een burgerbevolking, waarbij de dader kennis heeft van die aanval.

Daden die als misdrijf tegen de menselijkheid kunnen worden aangemerkt, mits ze zijn begaan als onderdeel van een dergelijke aanval:  moord, uitroeiing, slavernij, deportatie of onder dwang overbrengen van een bevolking, gevangenneming of andere ernstige beroving van de lichamelijke vrijheid in strijd met fundamentele regels van internationaal recht, marteling, verkrachting, seksuele slavernij, gedwongen prostitutie, gedwongen zwangerschap, gedwongen sterilisatie, of enige andere vorm van seksueel geweld van vergelijkbare Ernst, vervolging van een identificeerbare groep of collectiviteit op politieke gronden, omdat deze tot een bepaald ras of een bepaalde nationaliteit behoort, op etnische, culturele of godsdienstige gronden, of op grond van geslacht, of op andere gronden die universeel zijn erkend als ontoelaatbaar krachtens internationaal recht, gedwongen verdwijning van personen, apartheid, andere onmenselijke handelingen van vergelijkbare aard waardoor opzettelijk ernstig lijden of ernstig lichamelijk letsel of schade aan de geestelijke of lichamelijke gezondheid wordt veroorzaakt.

Zijn er voorwaarden aan gratie?
Nee, er zijn geen specifieke voorwaarden voor de veroordeelde om gratie aan te vragen. In het algemeen geldt wel: hoe zwaarder de straf, hoe kleiner de kans op gratie (van Wingerden & Schoep, 2013). Belangrijk is dat gratie mogelijk is als het bijdraagt aan een rechtvaardige, menselijke en doelmatige uitvoering van de straf.

Eigen mening
Als u mij zou vragen wat nu moet gebeuren dan zeg ik dat de nabestaanden het hoogste woord moeten hebben. Zij die 40 jaar lang hebben moeten wachten en blijven procederen tegen onrecht. Als Suriname daadwerkelijk heling nastreeft zouden deze mensen op de eerste rij moeten zitten om mee te denken over heling. Met het hoogste woord bedoel ik dat de president deze mensen eerst moet spreken alvorens de zaak technisch wordt afgehandeld. Ik realiseer me dat de president dit niet hoeft te doen, maar het zou passend zijn om hiermee het helingsproces te starten.

John Misidjan
John.misidjan@gmail.com

Verwijzingen
Centrum internationaal recht. (2023, 12 27). Wat zijn misdrijven tegen de menselijkheid. Opgehaald van Centrum internationaal recht: https://www.centruminternationaalrecht.nl/-/wat-zijn-misdrijven-tegen-de-menselijkheid Faber, S. (2003, 5 01). Doodstraf en gratie in Nederland (1945 - 1952), oude en nieuwe cijfers. p. 5. van Wingerden, S., & Schoep, A. (2013, 05 01). Gratie uit de gratie? BJu tijdschrift, p. 15.