De voormalige president van Colombia, Alvaro Uribe, spreekt tijdens een persconferentie in Bogota, Colombia. (Foto: Reuters)
Voormalig president van Colombia, Álvaro Uribe Vélez, is vrijdag door een rechter veroordeeld tot 12 jaar huisarrest wegens procesmisbruik en het omkopen van een ambtenaar. Het is de eerste keer in de geschiedenis van het land dat een oud-staatshoofd schuldig wordt bevonden in een strafproces.

De veroordeling werd uitgesproken door rechter Sandra Liliana Heredia, die maandag al tot een schulduitsluiting was gekomen. Tijdens een openbare zitting in de middag las zij het vonnis voor: naast huisarrest krijgt Uribe een boete van 578.000 dollar opgelegd en wordt hij meer dan acht jaar uitgesloten van het bekleden van een openbaar ambt.

Uribe (73), die altijd zijn onschuld heeft volgehouden, gaf tijdens de zitting aan beroep te zullen aantekenen. Zijn juridische team zal het vonnis in zijn geheel aanvechten. Volgens de uitspraak moet Uribe zich eerst melden bij de autoriteiten in Rionegro, in zijn thuisprovincie Antioquia, waarna hij direct huisarrest zal ondergaan.

Proces van dertien jaar
De zaak tegen Uribe loopt al sinds 2012, toen hij de linkse senator Iván Cepeda ervan beschuldigde een lastercampagne tegen hem te voeren door getuigenissen van ex-paramilitairen te verzamelen. Die beweerden dat Uribe als gouverneur van Antioquia banden had met rechtse paramilitaire groeperingen. In 2018 concludeerde het Hooggerechtshof echter dat Uribe zelf – via zijn advocaat Diego Cadena – getuigen had benaderd en omgekocht om valse verklaringen af te leggen.

Twee voormalige paramilitairen verklaarden dat zij geld en gunsten aangeboden kregen om ten gunste van Uribe te getuigen. Cadena, die ook vervolgd wordt, ontkent de beschuldigingen. Cepeda, die als slachtoffer erkend is in de zaak, woonde beide zittingen deze week persoonlijk bij.

Elke aanklacht in de zaak – zowel omkoping als procesmisbruik – had een maximale straf van 12 jaar. Uribe kreeg de zwaarst mogelijke straf binnen de wettelijke kaders.

Politieke en internationale gevolgen
De veroordeling komt minder dan een jaar voor de Colombiaanse presidentsverkiezingen van 2026, waarin verschillende bondgenoten van Uribe, als leiders van de rechts-conservatieve Democratische Centrum-partij, meedingen naar het presidentschap. De uitspraak zou daarmee ook de machtsverhoudingen binnen de Colombiaanse politiek kunnen verschuiven.

Internationaal blijven de reacties verdeeld. De Amerikaanse senator Marco Rubio noemde het vonnis "een politieke wraakactie door radicale rechters", en analisten waarschuwen dat de uitspraak mogelijk gevolgen heeft voor de Amerikaanse hulp aan Colombia.

Omstreden erfenis
Uribe was president van 2002 tot 2010 en wordt zowel geprezen als verguisd. Onder zijn leiderschap vond een grootschalig militair offensief plaats tegen linkse guerrillagroeperingen, maar zijn naam is ook lange tijd in verband gebracht met rechtse paramilitaire milities, die betrokken waren bij duizenden mensenrechtenschendingen.

Volgens de Colombiaanse waarheidscommissie zijn deze paramilitairen, samen met guerrilla's en het leger, verantwoordelijk voor bijna 205.000 doden, bijna de helft van alle slachtoffers in het gewapend conflict.

Met dit vonnis voegt Uribe zich bij een rijtje van Latijns-Amerikaanse leiders die wegens strafbare feiten zijn veroordeeld, onder wie Alberto Fujimori (Peru), Luiz Inácio Lula da Silva (Brazilië), Cristina Fernández de Kirchner (Argentinië) en Ricardo Martinelli (Panama).