De Essequibo rivier in buurland Guyana. (Foto: AP)
De Verenigde Staten (VS) heeft gezegd dat het gezamenlijke vluchtoefeningen met Guyana zal uitvoeren te midden van de toenemende grensspanningen tussen Guyana en Venezuela. Het langlopende geschil over de olierijke regio Essequibo, dat wordt behandeld door het Internationale Gerechtshof (ICJ), escaleerde dit weekend toen de kiezers in Venezuela de jurisdictie van het ICJ verwierpen en de oprichting van een nieuwe Venezolaanse deelstaat steunden.

De Amerikaanse ambassade in Georgetown zei donderdag in een verklaring dat het Amerikaanse Zuidelijke Commando, dat toezicht houdt op de militaire operaties in Midden- en Zuid-Amerika, donderdag 'vluchtoperaties met het Guyanese leger zou uitvoeren".

In de verklaring stond dat de oefeningen deel uitmaakten van "routinematige betrokkenheid en operaties om het veiligheidspartnerschap tussen de Verenigde Staten en Guyana te versterken", maar dat ze algemeen werden geïnterpreteerd als een poging om militaire interventie door Venezuela af te schrikken.

Caracas verwierp de Amerikaanse aankondiging van vluchten als een "provocatie".

Later op donderdag zei John Kirby, woordvoerder van de nationale veiligheid van het Witte Huis, dat Washington een vreedzame oplossing voor het grensgeschil steunde.

"Wij blijven absoluut achter onze onwankelbare steun voor de soevereiniteit van Guyana", zei hij tegen verslaggevers.

Na de stemming heeft de Venezolaanse president Nicolas Maduro toestemming gegeven voor de olie-exploratie in Essequibo, een actie die de woede van de Guyaanse president Irfaan Ali opwekte.

"We hebben een aantal voorzorgsmaatregelen genomen om de vrede en stabiliteit in deze regio te garanderen", zei Ali. "Als Venezuela op deze roekeloze en avontuurlijke manier zou handelen, zal de regio moeten reageren", vertelde hij aan persbureau Associated Press.

Er bestaat in heel Zuid-Amerika toenemende bezorgdheid dat de spanningen zouden kunnen ontaarden in een militaire confrontatie.

'We hebben geen oorlog nodig'
Bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag is een rechtszaak aanhangig over de vraag waar de grenzen van de regio zouden moeten liggen.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt vrijdag achter gesloten deuren bijeen om de stijgende grensspanningen tussen Guyana en Venezuela te bespreken, naar aanleiding van een verzoek van Guyana, volgens een officieel schema.

In een brief die AFP heeft gezien, heeft de Guyanese minister van Buitenlandse Zaken, Hugh Todd, de president van de raad gevraagd om "dringend bijeen te roepen" om het geschil over Essequibo te bespreken.

De Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva zei donderdag dat hij de ontwikkelingen tussen Guyana en Venezuela met "groeiende bezorgdheid" volgt. Lula suggereerde op een Mercosur-top dat multilaterale instanties zoals ECLAC en UNASUR zouden moeten bijdragen aan een vreedzame oplossing. "We willen en hebben geen oorlog nodig in Zuid-Amerika", zei de leider.

Het Braziliaanse leger zei woensdag dat het zijn aanwezigheid in de noordelijke steden Pacaraima en Boa Vista versterkte als onderdeel van de inspanningen "om de onschendbaarheid van het gebied te garanderen".

'Directe dreiging'
Er woedt al meer dan een eeuw een grensvete over de regio Essequibo die door Guyana wordt bestuurd, maar ook wordt opgeëist door Venezuela, dat nu probeert het gebied onder zijn heerschappij te brengen.

Guyana, een voormalige Britse en Nederlandse kolonie, houdt vol dat de grenzen van Essequibo in 1899 door een arbitragepanel werden bepaald.

Maar Venezuela beweert dat de Essequibo-rivier in het oosten van de regio een natuurlijke grens vormt die al in 1777 werd erkend.

Dinsdag heeft Maduro een wetsvoorstel ingediend om een Venezolaanse provincie in Essequibo te creëren en heeft hij de staatsoliemaatschappij opgedragen vergunningen af te geven voor de winning van ruwe olie in de regio.

De president stelde ook een ultimatum aan oliemaatschappijen die werken onder concessies van Guyana om hun activiteiten binnen drie maanden stop te zetten.

Ali noemde de uitspraken van Maduro een "directe bedreiging" tegen zijn land. De strijdkrachten van Guyana waren 'alert', voegde Ali eind dinsdag toe in een zeldzame toespraak tot de natie, en stonden in contact met 'partners', waaronder de VS.

Woensdag werd een Guyanese legerhelikopter met zeven mensen aan boord als vermist opgegeven nabij de grens, maar een functionaris zei dat er "geen informatie was die erop wees dat" Venezuela erbij betrokken was.

Venezuela bevestigde woensdag ook dat het een Amerikaans staatsburger – Savoi Jadon Wright – had gearresteerd op beschuldiging van "samenzwering" met ExxonMobil om het referendum te stoppen. Volgens Amerikaanse media vond de arrestatie op 24 oktober plaats.

Het nieuwskanaal Reuters meldde dat de inlichtingendienst van het Braziliaanse leger een opbouw van Venezolaanse troepen nabij de grens met Guyana heeft ontdekt, daarbij verwijzend naar een niet bij naam genoemde hoge militaire functionaris.