Edje Doekoe, basya uit Pikin Slee aan de Boven-Surinamerivier in de monumentale Oude Kerk in Amsterdam met zijn apintie drum. (Foto: Mirjam Marks)
In de monumentale Oude Kerk, midden in de Amsterdamse rosse buurt, was vrijdagochtend een hoofdrol weggelegd voor de apintiedrum. De kletsnatte en stormachtige dag werd in alle vroegte ingeluid met een spirituele dialoog tussen twee Surinaamse drummers en een Portugese organist.  
 
Aan de ene kant van kerk roerde Edje Doekoe, basya uit Pikin Slee aan de Boven-Surinamerivier en een van de drijvende krachten achter het lokale kunstenaarscollectief Totomboti, zijn apintie. Aan de andere kant liet de van oorsprong Paramaccaanse Jose Tojo, al ruim 20 jaar in Nederland actief als drummer, acteur, regisseur en choreograaf, zijn drum spreken. Een stuk boven hen bespeelde kunstenaar en muzikant Ana Guedes het eeuwenoude orgel van de kerk.

In de muziek klonk de heilige traditie van de apintie door, als boodschapper tussen mensen en dorpen, maar net zo goed tussen de aardse en de bovennatuurlijke wereld. In combinatie met de gewijde klanken van het orgel voltrok zich onder de tientallen meters hoge, gedeeltelijk houten klankkast van de kerk een bijzondere samensmelting van uiteenlopende religies. Zo viel de sfeer van psalmen en Bijbelse teksten op een wonderlijke manier samen met de obia en het oproepen van de voorouders. 

De uitvoering vond plaats binnen de serie Silence-ochtendconcerten die de Oude Kerk al geruime tijd organiseert. Het initiatief voor deze Surinaams getinte editie kwam van taalkundige Vinije Haabo en kunstenaar Marjet Zwaans. Haabo bracht de eerste 15 jaar van zijn leven door in Pikin Slee en zet zich al jaren in voor het behoud van de Saramaccaanse taal en cultuur. De Nederlandse Zwaans laat zich bij haar ruimtelijke kunstinstallaties en performances juist sterk inspireren door de Saramaccaanse tradities. In de afgelopen jaren woonde en werkte ze met steun van het Mondriaanfonds voor langere periodes als artist in residence samen met de kunstenaars in Pikin Slee. Doekoe en zijn collega Toja Saakie van Totomboti zijn op hun beurt binnen hetzelfde project momenteel voor een maand in Nederland in het kader van het Herdenkingsjaar Slavernijverleden.

Diederik Samwel