De Nederlandse premier Mark Rutte spreekt op een persconferentie met de Franse president Emmanuel Macron (niet afgebeeld) tijdens het staatsbezoek van Macron aan Nederland, in Amsterdam, Nederland op 12 april 2023. (Foto: Reuters)
Koning Willem-Alexander was op vakantie in het buitenland toen de regering viel. Hij  vloog terug naar Nederland om premier Mark Rutte te ontmoeten. Rutte is de langstzittende premier van het land en is sinds 2010 aan de macht.

De 56-jarige Rutte reed zelf in een grijze stationwagon naar paleis Ten Bosch in een bos bij Den Haag, aldus een AFP-journalist. Hij vertrok ongeveer anderhalf uur later.

"Het was een goed gesprek, maar ik zeg verder niets omdat deze gesprekken vertrouwelijk zijn", zei Rutte, de leider van de centrumrechtse VVD, tegen verslaggevers door het open raam van zijn auto toen hij wegging.

Rutte leidt een regering in lopende zaken tot de verkiezingen die medio november worden verwacht.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei dat hij Rutte had gebeld, wiens regering de strijd van Kiev tegen de Russische invasie heeft gesteund, onder meer met training voor straaljagerpiloten. "Ik heb mijn steun uitgesproken op een moeilijk politiek moment. Ik heb hem bedankt voor het standvastige principiële standpunt van Nederland", zei Zelensky op Twitter.

Hij voegde eraan toe dat ze "gecoördineerde posities" hadden in de aanloop naar een NAVO-top in Vilnius volgende week.

'Gestruikeld'
Europa heeft te maken gehad met toenemende spanningen over hoe om te gaan met migratie en het was de kwestie die uiteindelijk de wankele coalitieregering van Nederland, Rutte's vierde, uit elkaar scheurde.

De vier coalitiepartijen kregen ruzie over de plannen van Rutte om de hereniging van families van asielzoekers aan te scherpen, in een poging om de aantallen terug te dringen na een schandaal vorig jaar over overvolle migratiecentra.

ChristenUnie - een christen-democratische partij die haar belangrijkste steun haalt uit de onwankelbare protestantse "Bible Belt" in Midden-Nederland - en centrumlinkse D66 waren fel tegen het plan van Rutte.

Nederlandse kranten pikken het karkas van de onstabiele coalitie die pas in januari 2022 aantrad, na een record van 271 dagen onderhandelen.

De Volkskrant zei dat het kabinet "uit de startblokken strompelde en er nooit meer bovenop kwam".

De verkiezingen beloven nu een van de meest polariserende in een generatie te worden, met een giftige mix van kwesties zoals migratie, boze boeren en de kosten van levensonderhoud.

De nieuwste uitdaging voor Rutte's bod voor een vijfde termijn komt van een beginnende boerenpartij die zich verzet tegen door de EU gesteunde milieuregels, terwijl extreemrechts in Nederland een bedreiging blijft.

"We kunnen van Nederland weer een mooi land maken met minder asielzoekers en criminaliteit, meer geld en huizen voor onze eigen mensen, fatsoenlijke zorg, genoeg ruimte voor onze boeren en vissers", twitterde anti-islamleider Geert Wilders.

Boerenbeweging
De Farmer-Citizen Movement (BBB) zal proberen het succes van de senaatsverkiezingen die ze eerder dit jaar won, te herhalen. Haar leider Caroline van der Plas heeft geweigerd om in een coalitie met Rutte te dienen, en ze sloot niet uit om premier te worden.

Als de boerenpartij het goed genoeg doet bij de verkiezingen om een plek in een coalitie op te eisen, zou de VVD van Rutte in de verleiding kunnen komen hem aan de kant te schuiven om haar plek aan het hoofd van de regering te behouden.

Rutte zelf heeft gezegd dat er tijdens de partijconferentie in juni spanningen waren over migratie. Hij voegde er vrijdag aan toe dat hij nog steeds de "energie" had voor een vijfde termijn, maar dat hij erover moest nadenken.