Een luchtfoto toont boomstammen die illegaal zijn gekapt uit het Amazone-regenwoud in de deelstaat Para, Brazilië. (Foto: Reuters)
Zeven grote Europese investeringsmaatschappijen hebben gezegd dat ze rundvleesproducenten, graanhandelaren en zelfs staatsobligaties in Brazilië zullen afstoten als ze geen vooruitgang zien bij het oplossen van de stijgende vernietiging van het Amazone-regenwoud. De toenemende bedreigingen van investeerders met meer dan US$ 2 biljoen aan beheerd vermogen, waaronder het in Finland gevestigde Nordea en het Britse Legal & General Investment Management (LGIM), laten zien hoe de particuliere sector wereldwijd actie onderneemt om 's werelds grootste regenwoud te beschermen.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro heeft de diplomatieke druk over deze kwestie van zich afgeschud. De ontbossing van de Braziliaanse Amazone steeg naar een hoogste punt in 11 jaar in 2019, het eerste jaar van Bolsonaro. Het is in de eerste vijf maanden van 2020 met nog eens 34 procent gestegen, volgens voorlopige gegevens van het INPE, het ruimteonderzoeksbureau van de regering. Bolsonaro heeft de bescherming van het milieu verzwakt en heeft opgeroepen tot meer mijnbouw en landbouw in het Amazonegebied.

"De trends die we in Brazilië hebben gezien, zijn zeer zorgwekkend", zegt Daniela da Costa-Bulthuis, portefeuillemanager van Brazilië voor de in Nederland gevestigde vermogensbeheerder Robeco. "Je hebt sinds vorig jaar een ontmanteling van de regelgevingsmechanismen van de milieucontrole."

De persdienst van Bolsonaro weigerde commentaar te geven op de bezorgdheid van de investeerders. Hij verdedigde vorig jaar het milieurecord van Brazilië tegen kritiek van wereldleiders, aangezien verwoestende branden in de Amazone wereldwijde verontwaardiging veroorzaakten. Tot dusver is de bedrijfsdruk effectiever gebleken om de aandacht van Brazilië voor het milieu te verleggen.

Een wetsvoorstel dat Bolsonaro oorspronkelijk had voorgesteld om eigendomsbewijzen toe te kennen voor onregelmatig afgehandelde openbare gronden, een maatregel die de ontbossing aanmoedigt, kon in mei niet tot stemming komen en wordt nu voor onbepaalde tijd uitgesteld nadat meer dan veertig, veelal Europese, bedrijven de Braziliaanse export dreigden te boycotten.

Onder de loep
In september ondertekenden 230 institutionele beleggers een brief waarin werd opgeroepen tot dringende maatregelen om de brand in het Amazone-regenwoud te bestrijden, waarbij wereldwijde aandacht werd getrokken.


Rook stijgt op uit een brand in een gebied van de Amazone bij Porto Velho, in de deel staat Rondonia, Brazilië, waar president Jair Bolsonaro de diplomatieke druk heeft afgeschud om het regenwoud te beschermen. (Foto: Reuters)

De zeven vermogensbeheerders die met persbureau Reuters spraken - Storebrand, AP7, KLP, DNB Asset Management, Robeco, Nordea Asset Management en LGIM - gingen echter verder met het uiteenzetten van de dreiging van desinvestering als er geen vooruitgang is. De bedrijven hebben meer dan US$ 5 miljard aan investeringen in verband met Brazilië, waaronder wereldwijde graanhandelaren met grote activiteiten in het land.

Het grootste pensioenfonds van Noorwegen, KLP, zei dat het contact had met handelsbedrijven Archer Daniels Midland (ADM), Cargill en Bunge en beoordeelde of hun milieubeleid adequaat was. "Als onze conclusie negatief is, kan desinvestering het waarschijnlijke resultaat zijn, mogelijk al in dit jaar en we verwachten dat een dergelijke beweging andere grotere investeerders ertoe zal brengen onze leiding te volgen", zei Jeanett Bergan, hoofd verantwoord beleggen van KLP, via e-mail.

In antwoord op vragen over desinvestering beschreven Bunge en Cargill een reeks pogingen om ontbossing uit hun toeleveringsketens te halen, daarbij verwijzend naar hun naleving van het "Amazon Soy Moratorium". In die vrijwillige overeenkomst beloofden grote handelsfirma's, waaronder Cargill, Bunge en ADM, om geen soja te kopen van delen van de ontboste Amazone sinds 2008.

De Noorse verzekerings- en pensioenuitvoerder Storebrand en het grootste nationale pensioenfonds van Zweden, AP7, zeiden ook dat ze zouden kunnen afstoten van ADM en Bunge als de bedrijven onvoldoende maatregelen nemen om ontbossing tegen te gaan.

Het Noorse DNB Asset Management AS zei dat indexfondsen die het beheert, waaronder belangen in Bunge, bedrijven kunnen uitsluiten die niet voldoen aan de duurzaamheidsnormen.

Andere beleggingsondernemingen maakten melding van zorgen over Braziliaanse vleesverpakkers, die in het verleden veel aandacht hebben besteed aan de aankoop van rundvlees uit ontboste gebieden van de Amazone.

LGIM zet Braziliaanse bedrijven, waaronder 's werelds grootste vleesverpakker, JBS, en kleinere rivalen Marfrig en Minerva, aan tot "robuuste klimaatdoelstellingen en beleid voor landgebruik, waarbij niet-handelen mogelijk leidt tot stemsancties en gerichte afstotingen", aldus Yasmine Svan, senior duurzaamheidsanalist bij LGIM, in een verklaring per e-mail.

JBS, Minerva en Marfrig zeiden in afzonderlijke verklaringen dat ze zich inzetten om de ontbossing van Amazone uit hun toeleveringsketens te elimineren en hun inspanningen gedetailleerd te beschrijven.

Na 'quarantaine'
De vermogensbeheerafdeling van Nordea, één van de grootste banken van de Scandinavische landen, stopte vorig jaar met de aankoop van Braziliaanse staatsschulden nadat de bosbranden oplaaiden en plaatste haar ongeveer 100 miljoen euro (US$ 112 miljoen) aan Braziliaanse staatsobligaties in "quarantaine".

Thede Ruest, hoofd van obligaties van opkomende markten bij Nordea Asset Management, zei dat het bedrijf verder kon gaan. "Het volgende niveau van escalatie door quarantaine betekent in feite dat we onze Braziliaanse staatsobligaties moeten verkopen, wat tot navolging van andere fondsen zou kunnen leiden", zei Ruest. "We zijn teleurgesteld over het gebrek aan vooruitgang door de huidige regering, met een aanhoudende stijging van de ontbossingspercentages in de aanloop naar weer een groot brandseizoen."

Da Costa-Bulthuis van Robeco, dat ten minste 3 miljard euro (US$ 3,3 miljard) aan Braziliaanse aandelen beheert en tot 5 miljard euro (US$ 5,6 miljard) inclusief schulden en andere activa, weigerde commentaar te geven op specifieke deelnemingen. Maar ze zei dat het bedrijf zijn zichtbaarheid in Brazilië zou kunnen verminderen als het milieurecord verder verslechtert.

Da Costa-Bulthuis, samen met LGIM's Svan en Nordea's Ruest, uitten alarm over een recente video van een Braziliaanse kabinetsvergadering, die openbaar werd gemaakt vanwege een federaal onderzoek. In de opname stelde minister van Milieu, Ricardo Salles, aan Bolsonaro en andere ministers voor dat de regering de deregulering van het milieu zou moeten versnellen, terwijl het publiek wordt afgeleid door de huidige coronaviruspandemie.

"Hij werkt tegen het milieu. Wat hij zei was onaanvaardbaar", zei da Costa-Bulthuis. "Of ze verstandig zijn of niet, ik denk dat een manier om te beginnen zou zijn om de minister van Milieu te veranderen, omdat deze man niet geloofwaardig is." De minister zei destijds dat hij alleen opriep om de onbehulpzame bureaucratie die investeringen belemmert, te verminderen.

Bolsonaro stuurde het leger vorige maand om de vernietiging van de Amazone te bestrijden, hoewel de ontbossing in mei opnieuw is gestegen in vergelijking met een jaar eerder voor de 13e opeenvolgende maand.

Da Costa-Bulthuis zei dat de inzet "het minimum" was dat de regering kon doen en geen afdoende vervanging voor versterkte instanties die gespecialiseerd zijn in milieuhandhaving. "We denken dat ze niet genoeg doen."