Participanten in de klimaattop in Katowice in Polen zijn er nog niet helemaal uit. (Foto: Reuters)
De klimaatbesprekingen in Polen zijn een extra dag ingegaan, omdat de onderhandelaars proberen de volgende stappen voorwaarts te zetten voor de klimaatovereenkomst van Parijs. Sommige afgevaardigden vinden dat de slechte behandeling van de conferentie door de Poolse regering leidt tot de vertragingen.

Ministers uit ongeveer 100 landen zijn samengekomen in Katowice, Polen, voor de VN-besprekingen. Het merendeel van de details is afgehandeld, maar er is een voortdurende impasse over de kwestie van de vermindering van de koolstofhoeveelheden en de compensatie aan kleinere landen.

Rijke landen verminderen hun uitstoot vaak door te betalen voor projecten voor koolstofverspilling in andere landen. Maar deze programma's zijn erg moeilijk te controleren. Door fraude en dubbele boekhouding zijn veel van hen waardeloos geworden; ze worden vaak 'hot air'-plannen genoemd.

Tijdens deze klimaatgesprekken heeft Brazilië aangedrongen op een zwakker pakket regels over koolstofmarkten, ondanks sterke tegenstand van veel andere landen. Een voorgesteld compromis zou ertoe leiden dat de discussies over markten worden verschoven naar volgend jaar.

Ministers en onderhandelingsteams zeggen dat ze het graag met dit idee eens zijn. Maar ze staan erop dat het aan het Poolse voorzitterschap van de conferentie ligt om het voortouw te nemen. En sommige onderhandelaars zijn al ontevreden over de manier waarop hun Poolse gastheren hebben toegestaan dat de conferentie kronkelingen maakt.

De organisator heeft vrijdag een nieuwe tekst gepubliceerd met de bedoeling deze als basis voor een deal te gebruiken. Het schetsbesluit bevat plannen voor een gemeenschappelijk handboek voor alle landen, met flexibiliteit voor armere landen.
Ontwikkelingslanden streven naar erkenning en compensatie voor de gevolgen van stijgende temperaturen. Het idee om wettelijk aansprakelijk te zijn voor het veroorzaken van klimaatverandering is al lang verworpen door rijkere landen, die in de toekomst grote rekeningen vrezen.

Professor Myles Allen van de Universiteit van Oxford vertelde BBC News: "Klimaatverandering treft nu al veel mensen over de hele wereld en de mensen die het meest getroffen worden door klimaatverandering zijn niet degenen die in het verleden het meest hebben bijgedragen aan het probleem."

Veel waarnemers waren vinden echter dat er over het algemeen enige vooruitgang is geboekt. "Het zou nooit geweldig zijn, niet het minst omdat de VS een achtergestelde rol speelt, maar ik denk dat we een fatsoenlijke oplossing kunnen krijgen als het op de juiste manier is ingekaderd," zei Alden Meyer van de Union of Concerned Scientists.

In de laatste week keerde VN-secretaris-generaal Antonio Guterres terug naar de vergadering om het tot een goed einde te brengen. "Als we deze kans verspillen is onze laatste beste kans om een einde te maken aan de op hol geslagen klimaatverandering verkeken," zei Guterres. "Het zou niet alleen immoreel zijn, het zou neigen naar zelfmoord."

En de voormalige president van de Malediven en nu hun leidende onderhandelaar, Mohamed Nasheed, zei dat "de hel zou moeten worden betalen" als landen niet bij elkaar zouden komen op de top om temperaturen boven de 1,5°C te voorkomen.

Afgelopen weekend waren wetenschappers en afgevaardigden geschokt toen de VS, Saudi-Arabië, Rusland en Koeweit bezwaar maakten tegen een recent VN-rapport over het op temperatuur houden van de aarde binnen de limiet van 1,5°C op de top. Het rapport stelt dat de wereld nu volledig van de baan is en deze eeuw meer richting 3°C gaat. Om het gewenste doel te bereiken, zijn 'snelle, ingrijpende en ongekende veranderingen in alle aspecten van de samenleving' nodig.

Allen zei: "Voor landen als Rusland en Saudi-Arabië, waar een enorm deel van hun nationale inkomen voortkomt uit de verkoop van fossiele brandstoffen, is dit een veel groter probleem, en dat is waar knelpunten ontstaan."

Vertegenwoordigers van 196 staten proberen een aantal zeer lastige vragen op te lossen over het handboek van de overeenkomst van Parijs, dat in 2020 van kracht wordt. In het handboek zijn de regels die bepalend zijn voor hoe landen koolstof verminderen, fondsen verstrekken aan armere landen en ervoor zorgen dat iedereen doet wat hij of zij zegt te doen. Het klinkt gemakkelijk, maar het is erg technisch. Op dit moment hebben landen vaak verschillende definities en tijdschema's voor hun CO2-verminderingsacties.