Patrick Woei: Chinees Nieuwjaar staat voor familie en traditie

De Surinaamse chef-kok Patrick Woei stond gisteren ook in de keuken. Alleen kookte hij niet in zijn restaurant, maar thuis bij zijn studerende kinderen in het buitenland. Hij maakt samen met zijn dochter één van de bekendste traditionele Nieuwjaarssnack: dumplings. “Family comes first”, reageert hij tegenover Starnieuws. “Chinees Nieuwjaar is één van de mooiste periodes in het jaar en staat voor familie en traditie.”

Familiebijeenkomsten, goede voornemens, nieuwe kleren, samen dumplings maken, rode geluks enveloppe krijgen en deurcoupletten plaatsen, somt hij zijn belevenissen aan het feest op. Woei was 23 jaar toen hij het Chinees Nieuwjaar voor de eerste keer in zijn leven vierde – in China nog wel. “Daarvoor kende ik het niet in Suriname. Het bestond niet of ik was er niet van op de hoogte”, blikt hij terug.

Midden 1993 begeleidde hij zijn a-poh (oma) naar de zuidelijke provincie Guangdong in China. Daar in het dorp van zijn groot ouders TongLak maakte hij voor het eerst Chinees Nieuwjaar mee. Daags voor de grote feestdag begonnen de voorbereidingen. Iedereen hielp mee met het huis schoonmaken, herinnert Woei zich. “Mijn nicht kocht op de markt een dozijn levende ganzen, snoepgoed, chocola, fruit en ook nieuwe rode kleren voor de kinderen. Haar zoontje van vijf jaar kreeg dagelijks ook veel kunstvuurwerk.”

Aan de buitenzijde van het huis, hing de nieuwe Chun Lian. “Een oude traditie om de weerszijden van ingang te versieren met gelukwensen.” Links was een met de hand gekalligrafeerde wens van zeven karakters onder elkaar. En rechts waren de tegen over gestelde karakters. “Samen vormden ze een geluksspreuk voor voorspoed in het nieuwe jaar. Dit zie je steeds vaker in Suriname bijvoorbeeld bij de winkelzaken die hun ingang versieren met gelukwensen.”

Tradities
De Surinaamse chef-kok blikt met veel heimwee terug. De overheerlijke gans was heel simpel bereid, weet hij nog. Zwarte sojabonen fijngestampt met knoflook, gedroogde sinaasappelschil, een scheutje donkere sojasaus en dan uurtje in de marinade stoven. “Ik vind het nog steeds bijzonder dat je een levende gans kon kopen en de verschillende delen als bijgerecht maakte. Dat mis ik heel erg in deze moderne tijd.”

Owru yari is het belangrijkste moment voor een Chinees. Na de familiemaaltijd zit iedereen gekluisterd aan de tv voor de Chun Jie Lian Huan Hui, de Nieuwjaarsgala show van CCTV. “Dit is jaarlijks het meest bekeken programma, met de crème de la crème van zang, dans, toneel en voordrachten uit alle provincies van het land.” Ook in Suriname volgen de Chinezen dit.

Een andere traditie is om op Nieuwjaar je schoonouders te bezoeken en de tweede dag je naaste familie en vrienden. “Toen in 1994 gingen de meesten op de derde dag al weer terug naar het werk in de vele kleine fabriekjes rond het dorp. Maar tijdens de economische crisis in 1999 kwam de regering op het slimme idee van een week verplicht verlof.” Deze kleine vakantie gaf een enorme boost aan de economie. “Mensen reisden naar andere delen en zo ontwikkelde het binnenlandse toerisme zich.”

De Gouden week
In 1999 waren er 28 miljoen reizigers, maar geschat wordt dat er in 2018 drie miljard trips binnen China zullen worden gemaakt. “Dit is de grootste migratie in de wereld in een weektijd, met als bijnaam de Gouden week.” Veel Chinese migranten in Suriname gaan in deze periode ook even terug naar China om de feestdagen met familie door te brengen. “Chinees Nieuwjaar is een belangrijke familiereünie.”

Na de feestweek keert iedereen terug naar hun werkplaats in verafgelegen steden. Woei lacht, “net als de vele Euro-Surinamers die na vakantie uit Suriname terugkeren, vult de Chinees zijn koffer dan met lekkers van thuis, zoals verse groenten en fruit en soms zelfs levende kippen. Ze nemen voor een jaar weer de nostalgie van thuis met zich mee.”

Dumplings maken
Woei keerde in 1996 terug naar Suriname en startte in 1999 zijn eerste restaurant Dumpling#1. Rond Chinees Nieuwjaar maakte hij honderden dumplings voor de winkel, kennissen en bestellingen voor ondernemingen zoals de casino’s. “Wij waren de eersten die het hoofdingrediënt Chinese bieslook gebruikte. Ze werden naast ons in de Nassylaan speciaal voor ons door Oom Ro Jong Tjien Fa gekweekt.”

Volgens Woei werd het Chinees Nieuwjaar toen nog niet breed en echte publiekelijk gevierd als tegenwoordig. “Ik vierde het vooral met de groep ‘nieuwe’ Chinezen. Er waren toen maar net een handjevol in Paramaribo.”

De laatste jaren kiest Woei ervoor om rond Chinees Nieuwjaar vrij te nemen en met zijn gezin te zijn. Jiaozi dumplings maken op Chinees Nieuwjaar is een eeuwenoude traditie vooral in Noord-China. Hoewel Woei een Zuid-Chinese achtergrond heeft, houdt hij zich al jaren aan deze Noord-Chinese traditie. “Mijn echtgenote komt uit Lanzhou in de provincie Gansu in Noord-China. Daar maken ze gerechten vervaardigd van meel in plaats van rijst. En je leven wordt verrijkt als je goede oude tradities van elkaar over neemt!”