De Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, heeft een nieuwe sanctiegolf tegen Iran aangekondigd, genaamd 'Operation Economic Outcast'. Het doel van de Verenigde Staten is om Iran te isoleren van de wereldeconomie. Hierbij zijn bijna 60 entiteiten, personen en schepen aangewezen, en zijn secundaire sancties uitgebreid naar de sectoren scheepvaart, goud, luchtvaart, technologie en digitale activa.

Het doel is om elke economische levenslijn van de Iraanse regering door te snijden totdat Teheran er alleen voor staat. President Donald Trump belt wereldleiders met specifieke verzoeken om hun handel met Iran te stoppen, hoewel hij geen landen noemt of een deadline stelt.

De Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, heeft maandag de nieuwe sancties uiteengezet. (Foto: Reuters)

Iran heeft de afgelopen twintig jaar onder westerse sancties gestaan, waardoor het zijn economie steeds meer van Europa afwendde en zich richtte op een kleinere groep Aziatische en regionale partners.

In 2024 exporteerde Iran goederen ter waarde van ongeveer 56 miljard dollar naar minstens 112 landen en gebieden. De grootste exportpartners zijn:
- China (14,58 miljard dollar) – Grootste afnemer van Iraanse olie, verantwoordelijk voor meer dan 80% van de zeetransporten van Iraanse ruwe olie. Veel van deze olie wordt met korting verkocht en via schaduwvloten vervoerd, waardoor het nauwelijks in de douanecijfers verschijnt.
- Irak (11,7 miljard dollar) – Iran levert veel gas aan Irak voor elektriciteitsopwekking en verkoopt elektriciteit aan zuidelijke Iraakse provincies. Daarnaast is Iran een belangrijke leverancier van voedsel, bouwmaterialen en industriële producten.
- VAE (7,16 miljard dollar) – Lange tijd een financiële en herexporthub voor Iran, goed voor 13% van de Iraanse export. Abu Dhabi heeft onlangs een onbeperkt handelsembargo ingesteld na beschuldigingen dat Iran raketten op zijn grondgebied zou hebben afgevuurd, wat Iran ontkent.
- Turkije (6,1 miljard dollar) – Iran levert Turkije pijpleidinggas via de Tabriz-Ankara pijpleiding, evenals petrochemicaliën, voedsel en bouwmaterialen.
- Afghanistan (2,3 miljard dollar) – Iran voorziet Afghanistan van brandstof, voedsel en bouwmaterialen. Afghanistan is sterk afhankelijk van Iraanse havens en landroutes voor toegang tot bredere markten.

Iran’s belangrijkste importpartners
In 2024 importeerde Iran goederen ter waarde van ongeveer 68,5 miljard dollar uit minstens 87 landen en gebieden. 

- VAE (21 miljard dollar) – Verantwoordelijk voor ruim 30% van de Iraanse import, vooral heruitgevoerde goederen die Iran indirect toegang geven tot westerse machines, elektronica en consumptiegoederen. Het embargo van Abu Dhabi heeft deze route afgesloten.
- China (17,8 miljard dollar) – Belangrijkste leverancier van machines, elektronica, voertuigen en industriële onderdelen. China is de belangrijkste partner geworden nu de handel met het Westen is afgenomen.
- Turkije (11,1 miljard dollar) – Door een gedeelde landgrens en langdurige handelsrelaties is Turkije een cruciale overland aanvoerroute, met machines, chemicaliën, voertuigen en industriële producten. De handel in beide richtingen is afgenomen sinds het begin van de oorlog.
- Europese Unie (6,1 miljard dollar) – Europese verkopen zijn nu een fractie van het niveau voor 2018, vooral gericht op farmaceutische producten, medische apparatuur en machines.
- India (1,6 miljard dollar) – De handel is de afgelopen jaren sterk gedaald. India houdt de commerciële banden beperkt, vooral gericht op landbouwproducten zoals rijst, thee en farmaceutica.