De Nationale Assemblee behandelt vandaag een omvangrijke hervorming van de Surinaamse belastingwetgeving. Met de ontwerpwet Algemene Wet Belastingen wil de regering de regels voor onder meer aangifte, belastingaanslagen, controles, bezwaar en beroep, informatieverstrekking en sancties zoveel mogelijk uniformeren. Tegelijk krijgt de Belastingdienst duidelijk omschreven en op onderdelen verstrekkende bevoegdheden om informatie op te vragen en belastingplichtigen te controleren.

Het wetsontwerp telt 88 artikelen en moet gaan gelden voor onder meer de inkomstenbelasting, loonbelasting, dividendbelasting, omzetbelasting, vermogensbelasting, huurwaardebelasting, casinobelasting en loterijbelasting. De wet regelt niet de hoogte van deze belastingen zelf, maar vooral de wijze waarop de belastingheffing en -inning procedureel worden uitgevoerd.

Volgens de regering bevatten de verschillende belastingwetten momenteel eigen regels voor onder meer termijnen, aangiftebiljetten, betaling, bevoegdheden van de inspecteur, bezwaar en beroep en internationale rechtshulp. Dat heeft volgens de toelichting geleid tot verwarring en ongelijkheid bij de toepassing van de verschillende belastingwetten. De Algemene Wet Belastingen moet daar een einde aan maken door de formele regels te harmoniseren.

Een belangrijke verandering is de verdere digitalisering van het belastingverkeer. Belastingplichtigen en inhoudingsplichtigen krijgen een Fiscaal Identificatie Nummer (FIN). De directeur van de Belastingdienst kan daarnaast bepalen dat bepaalde communicatie met de fiscus uitsluitend elektronisch plaatsvindt. De Belastingdienst moet daarvoor een beveiligd systeem beschikbaar stellen.

Ook worden de informatie- en administratieverplichtingen uitgebreid en duidelijker vastgelegd. Belastingplichtigen moeten desgevraagd gegevens en inlichtingen verstrekken die voor de belastingheffing van belang kunnen zijn. Ondernemers moeten hun administratie zodanig voeren dat daaruit hun rechten en verplichtingen voor de belastingheffing duidelijk blijken. De inspecteur krijgt onder voorwaarden toegang tot gebouwen en terreinen om onderzoek te verrichten.

Daartegenover probeert het ontwerp volgens de regering ook de rechtsbescherming van belastingplichtigen te versterken. Er worden uniforme procedures en termijnen voor bezwaar en beroep vastgelegd. Tegen een uitspraak van de inspecteur op bezwaar kan beroep worden ingesteld bij de Kantonrechter in belastingzaken. In de toelichting wordt expliciet erkend dat de ruimere controlebevoegdheden van de inspecteur gepaard moeten gaan met effectieve rechtsbescherming.

Het ontwerp introduceert verder een uitgebreid stelsel van administratieve sancties. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verzuimboeten en vergrijpboeten. Bij een vergrijpboete spelen opzet en grove schuld een rol. In bepaalde gevallen kan een boete oplopen tot 100 procent van de belasting die door opzet of grove schuld te weinig is geheven. Daarnaast bevat de wet afzonderlijke strafbepalingen voor ernstige overtredingen van belastingverplichtingen.

Ook internationale gegevensuitwisseling krijgt een wettelijke basis. De minister kan onder voorwaarden informatie verstrekken aan bevoegde autoriteiten van andere landen en kan buitenlandse autoriteiten toestaan onderzoek in Suriname bij te wonen. Het ontwerp bevat tegelijkertijd voorwaarden waaronder een verzoek om informatie kan worden geweigerd.

De nieuwe wet vervangt niet automatisch de afzonderlijke belastingwetten. Volgens de regering blijft materieel belastingrecht — zoals wie belastingplichtig is, waarover belasting wordt geheven en welke tarieven gelden — in de afzonderlijke wetten geregeld. De Algemene Wet Belastingen moet vooral het formele kader worden waaronder die verschillende belastingen worden uitgevoerd.

Bij de invoering blijven bestaande besluiten en regelingen in beginsel van kracht totdat daarvoor nieuwe regels zijn vastgesteld. Voor belastingplichtigen geldt bovendien dat bij overgangssituaties de gunstigere bepaling van toepassing moet zijn. De wet treedt in werking op een bij staatsbesluit te bepalen tijdstip.