Het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur staat voor een forse operatie om alle leerlingen bij de start van het schooljaar 2026-2027 een plek te geven. Er zijn tekorten aan schoollokalen en leerkrachten, terwijl duizenden leerlingen nog geplaatst moeten worden. Minister Dirk Currie heeft vrijdag tijdens een themavergadering van De Nationale Assemblee (DNA) een eerste beeld gegeven van de voorbereidingen. Dinsdag wordt het onderwijsdebat voortgezet en kunnen parlementariërs inhoudelijk ingaan op de gepresenteerde cijfers en knelpunten.

Currie maakte duidelijk dat de cijfers nog voortdurend veranderen. Voor leerjaar 1 waren op het moment van de presentatie 4.786 aanmeldingen geregistreerd tegenover 4.444 beschikbare plekken. Wanneer wordt uitgegaan van de bevolkingscijfers van het Centraal Bureau voor Burgerzaken, zouden uiteindelijk nog 4.458 kinderen moeten worden geplaatst. Voor de overgang van leerjaar 8 naar leerjaar 9 gaat het om 2.592 leerlingen tegenover 1.496 beschikbare plekken. Dat betekent dat voor 1.096 leerlingen nog plaats moet worden gevonden.

Het ministerie werkt daarom met voorregistratie en een landelijke registratie om te kunnen nagaan waar nog ruimte beschikbaar is. Vanaf uiterlijk 30 augustus moet worden bekeken waar leerlingen die nog geen plek hebben, kunnen worden ondergebracht.

Structureel tekort aan lokalen
Een van de grootste problemen blijft het tekort aan schoollokalen. Het afgelopen schooljaar moesten 1.134 leerlingen vanwege ruimtegebrek volgens een aangepast rooster onderwijs volgen, waarbij ook de zaterdag werd ingezet. Currie benadrukte dat uitbreiding van de capaciteit noodzakelijk is om herhaling zoveel mogelijk te voorkomen.

Vooral in Paramaribo, Wanica, Saramacca en Brokopondo zijn er volgens de minister structurele tekorten. In andere gebieden is de capaciteit stabiel of bestaat zelfs ruimte om leerlingen van elders op te vangen. Currie wil echter voorkomen dat jonge kinderen over grote afstanden met schoolvervoer moeten worden vervoerd. Voor oudere leerlingen kan dat volgens hem wel een mogelijkheid zijn.

Het ministerie heeft meer dan honderd scholen geïdentificeerd waar werkzaamheden nodig zijn. Voorlopig zijn 61 scholen op een prioriteitenlijst geplaatst. Bij ongeveer 31 daarvan moet worden begonnen met een aanbestedingsprocedure voor renovatie en mogelijk de bouw van noodlokalen. Die aanbesteding moet volgens Currie nog deze maand plaatsvinden. Ook zijn met ondersteuning van onder andere Staatsolie, Dalian en de Caribbean Development Bank scholen en lokalen bijgebouwd.

Tekort aan leerkrachten
Naast lokalen vormt het lerarentekort een belangrijk knelpunt. Het ministerie wil afgestudeerden van de pedagogische instituten en het Instituut voor de Opleiding van Leraren (IOL) daarom rechtstreeks een baan aanbieden, in plaats van af te wachten totdat zij zelf solliciteren.
Currie wees erop dat het tekort niet alleen wordt veroorzaakt door onvoldoende nieuwe leerkrachten. Ook langdurig verzuim zorgt ervoor dat scholen feitelijk minder personeel beschikbaar hebben. Het ministerie onderzoekt daarom of digitaal onderwijs een deel van de tekorten kan helpen opvangen.

De uitstroom uit de lerarenopleidingen is volgens de gepresenteerde cijfers beperkt. Vanuit het IOL zijn er 87 studenten die een LO-akte behalen, 25 met een MO-A-akte en acht met een MO-B-akte. Ook bij de pedagogische instituten zijn de aantallen afgestudeerden relatief klein.

Een extra probleem speelt in het binnenland. Sommige leerkrachten kunnen niet worden uitgezonden omdat de beschikbare onderwijzerswoningen in slechte staat verkeren. Het ministerie heeft geprobeerd woningen te huren, maar volgens Currie willen eigenaren soms niet aan Onderwijs verhuren omdat het ministerie bekendstaat om late betalingen. Hij wil hierover met dorpsbesturen naar oplossingen zoeken.

Minister geeft eigen ministerie onvoldoende voor communicatie
Currie was ook kritisch over de communicatie vanuit zijn ministerie. Hij gaf Onderwijs naar eigen zeggen een “dikke onvoldoende” op dit gebied. Niet alleen de inhoud, maar vooral de tijdigheid van communicatie moet verbeteren. Voor het nieuwe schooljaar moeten daarom uiterlijk eind oktober de richtlijnen voor scholen eenduidig zijn vastgesteld en toegankelijk zijn. Ook wordt gewerkt aan één protocol voor het gebruik van sociale media en mobiele telefoons op scholen. Dat protocol moet gelden voor zowel openbare als particuliere scholen.

De minister stond eveneens stil bij de arbeidsproblemen van het afgelopen schooljaar. Vrijwel alle stakingen binnen het onderwijs hadden volgens hem te maken met te late betalingen, waaronder inschalingen en gratificaties. De administratieve procedures moeten daarom worden verbeterd zodat leerkrachten tijdiger worden betaald.

Meer verantwoordelijkheid voor schoolleiders
Een andere verandering die Currie aankondigde, is een proef met vijftien scholen waarbij schoolleiders meer verantwoordelijkheid krijgen. Zij moeten onder meer zeggenschap krijgen over schoonmaak, klein onderhoud, beveiliging en bepaalde administratieve zaken. De deelnemende schoolleiders zullen vooraf een leiderschapstraining krijgen.

De minister benadrukte dat het uitgangspunt van het beleid blijft dat geen enkel kind mag achterblijven. Onderwijs moet volgens hem ook toegankelijk blijven voor kinderen van ouders die de kosten niet kunnen dragen. Naast kennis en vaardigheden wil Currie meer nadruk leggen op karaktervorming en het mentale welzijn van jongeren.

De themavergadering is bewust in twee delen gesplitst. DNA heeft de minister eerst gelegenheid gegeven zijn draaiboek voor het schooljaar 2026-2027 te presenteren. De leden krijgen de presentatie en aanvullende informatie om die te bestuderen. Bij de voortzetting dinsdag kunnen zij hun vragen, kritiek en voorstellen aan de regering voorleggen. Daarbij zijn onder meer de financiële onderbouwing, de plaatsing van leerlingen, leerjaar 10, renovaties, leerstof en de toegankelijkheid van onderwijs als aandachtspunten genoemd.

Vicepresident Gregory Rusland zei aan het einde van de vergadering dat het onderwijs moeilijke jaren achter de rug heeft en dat nu moet worden gekeken hoe het systeem zo kan worden georganiseerd dat kinderen krijgen waarop zij recht hebben. Waar inhaalslagen nodig zijn, zal de regering die volgens hem proberen te maken om het nieuwe schooljaar vlot te laten starten.