Een jaar geleden klonken de verkiezingscampagnes nog luid en duidelijk: systeemverandering moest komen, het land moest op de schop, alles anders en beter. We werden overspoeld met beloften over grote hervormingen, een nieuwe koers, een frisse start. 'NDP o Kenki a systeem', 'A nyun pasi', 'Tra fas’ de' — al die slogans beloofden geweldige veranderingen. Maar nu, ruim een jaar later, is er van die systeemverandering niets te merken. Oude patronen zijn niet doorbroken, de grote woorden zijn verstomd.

Misschien moeten we ons afvragen: waar begint systeemverandering eigenlijk? Niet in de ivoren torens van de politiek, niet in dikke beleidsstukken, maar bij onszelf. Bij onze bereidheid om anders te denken, anders te doen, en vooral anders te willen. Verandering van het systeem is alleen mogelijk als wij als individuen - dus ook de beleidsmakers - beseffen dat het écht anders moet en kan zijn.

Het begint met onze mindset: willen we vasthouden aan wat vertrouwd is, ook al werkt het niet? Durven we de stap te zetten om oude gewoontes, aannames en patronen los te laten? Systeemverandering vraagt om een innerlijke revolutie, om bewustwording en actie in ons dagelijks leven.

Als wij niet veranderen, verandert het systeem niet. En alleen als genoeg mensen en vooral leidinggevenden dat snappen en in beweging komen, kunnen woorden werkelijkheid worden. Tot die tijd blijft systeemverandering een leeg begrip, een slogan zonder inhoud.

We kunnen ons ook afvragen wat mensen ervan weerhoudt het systeem te veranderen. Is het de vrees voor terugslag bij de volgende verkiezingen? Ontbreekt het aan moed om die drempel te overbruggen? Of is er simpelweg geen energie meer in de mensen die de slogans een jaar geleden zo fier scandeerden?

Systeemverandering betekent ook dat we onszelf de spiegel voorhouden en eerlijk zijn, zowel tegenover onszelf als tegenover anderen. Kunnen we het? Willen we het? Of blijft het bij holle woorden? Zijn we daar tevreden mee? Vaak denken we dat we alle tijd van de wereld hebben om dingen op onze manier en onze tijd te doen — op de Surinaamse manier en de Surinaamse tijd. Maar als er één ding is waar we geen grip op hebben, is het de tijd.

Er is al een jaar voorbij van de regering Simons. In principe heeft deze regering nog drie jaar om aan de slag te gaan en de beloofde systeemverandering te realiseren. Het vijfde regeerjaar is immers meestal gereserveerd voor de volgende verkiezingscampagne. Het lijkt nog lang, maar het is niet lang. Kijk om je heen en denk eens aan het aantal mensen dat je het afgelopen jaar voorging. Besef hoe kostbaar tijd is.

Laten we daarom de spiegel voorhouden, bij onszelf beginnen, en dan pas verwachten dat het systeem verandert. Want echte verandering is geen cadeau van bovenaf, maar een proces van binnenuit. Alleen als wij durven veranderen, krijgt het systeem een nieuwe kans.

Indra Toelsie