In Peru hebben de minister van Defensie, Carlos Diaz, en de minister van Buitenlandse Zaken, Hugo de Zela, woensdag hun ontslag ingediend. Dit gebeurde te midden van groeiende onduidelijkheid en politieke spanningen over een meer miljard dollar kostende aankoop van F-16-gevechtsvliegtuigen uit de Verenigde Staten.

De interim-president van Peru, José Balcazar, die in juli aftreedt, probeerde de situatie te nuanceren. Hij benadrukte dat hij de deal niet tegenhield, maar de betalingen wilde uitstellen tot het aantreden van de volgende regering na de presidentsverkiezingen. De ministers stelden echter dat zij fundamenteel van mening verschilden over Balcazars aanpak van de onderhandelingen rond deze strategische nationale veiligheidszaak.

“Er is een strategische beslissing genomen waar ik fundamenteel niet mee akkoord kan gaan,” aldus Diaz in zijn ontslagbrief. Balcazar zei later in een televisieverklaring dat zijn eerdere opmerkingen over een vertraging van de aankoop verkeerd waren geïnterpreteerd. De overeenkomst zou volgens hem doorzetten, terwijl de financiële verplichtingen door de volgende regering gedragen moeten worden. “We blijven vasthouden aan alle afspraken die op het niveau van de strijdkrachten, of in dit geval het ministerie van de luchtmacht, zijn gemaakt om de bijbehorende onderhandelingen voort te zetten,” aldus Balcazar.

Peru is al jaren bezig met het moderniseren van zijn verouderde gevechtsvliegtuigvloot, bestaande uit Mirage 2000- en MiG-29-toestellen uit de jaren 80 en 90. Het land wil uiteindelijk 24 nieuwe vliegtuigen aanschaffen, maar de eerste deal betreft twaalf toestellen.

Lockheed Martin als belangrijkste leverancier
De Amerikaanse firma Lockheed Martin is een van de belangrijkste kandidaten voor de levering. In september keurde het Amerikaanse State Department de potentiële verkoop van F-16’s en bijbehorende ondersteuning goed, in een deal ter waarde van circa 3,42 miljard dollar. Lockheed Martin werkt hierbij samen met General Electric Aerospace en RTX Corp. Ook concurrenten uit Zweden en Frankrijk dingen mee naar de order.

Vorige week annuleerde Balcazar op het laatste moment een ondertekeningsceremonie voor de aankoop van de Lockheed Martin F-16’s. Dit leidde tot kritiek uit Washington, waar de Amerikaanse ambassadeur in Peru, Bernie Navarro, op sociale media waarschuwde dat de VS “alle beschikbare middelen” zullen inzetten tegen partijen die “in slechte trouw” onderhandelen. 

Geopolitieke belangen en bredere context
De onderhandelingen vinden plaats te midden van de meest uitgesproken Amerikaanse inspanningen in jaren om hun invloed in Peru te versterken. Het land is een belangrijke producent van koper wereldwijd en is volgens zakenleiders en hoge functionarissen uitgegroeid tot een strategische partner van China.

In januari benoemde het Witte Huis Peru tot een belangrijke niet-NAVO-bondgenoot, wat de defensiesamenwerking moet verdiepen en de toegang tot handels- en veiligheidsprogramma’s uitbreidt. Ook heeft het Amerikaanse State Department een pakket goedgekeurd om een marinebasis nabij de haven van Callao te moderniseren.

De uitkomst van het conflict rond de F-16-deal zal niet alleen de militaire modernisering van Peru bepalen, maar ook de geopolitieke verhoudingen in de regio beïnvloeden, waarbij de VS en China hun invloed blijven versterken.