Hans Breeveld
“Lobi kon furu mi dey” is een van de prachtige zinnen uit het lied Lobi kon fiti. Powl Ameerali is niet alleen de zanger van dit lied; de tekst en de melodie zijn ook zijn geestesproduct. Met zijn zoetgevooisde stem weet Ameerali reeds decennialang vele muziekliefhebbers aan zich te binden. Maar om meerdere redenen verdient dit lied een plaats in de eregalerij van het populaire lied in Suriname. Liefde en romantiek worden tot een hechte eenheid gesmeed.

Het lied blijft in het hoofd nagalmen vanwege de melodieuze klanken die aan elkaar zijn geregen. Ameerali schreef zich naar een hoogte die – tot nu toe – slechts door enkele begenadigde componisten en/of tekstdichters van het populaire lied in het Sranan is bereikt. Ameerali gebruikt het Sranan op een wijze die mij doet denken aan twee markante promotors van het Sranan.

De legendarische Papa Koenders zei in zijn strijd voor erkenning van de taal dat alles in het Sranan gezegd kan worden, terwijl zijn pupil Henri de Ziel (Trefossa) zich ten doel stelde om dingen in het Sranan te zeggen zoals die in geen enkele andere taal gezegd kunnen worden. Als je goed luistert naar het lied van Powl Ameerali, dan kun je niet anders dan tot de slotsom komen dat Lobi kon fiti een eerbetoon is aan deze twee voorvechters van het Sranan.

Ameerali rijgt de ene na de andere prachtige zin, vol romantiek, aan elkaar: “Lobi kon furu mi dey”, “Yu n’a dren sa e kon na mi sey”, om vervolgens het niveau van Celestina Raalte te bereiken met: “No wan sorgu sa dungru mi dey”.

Powl Ameerali verstaat de kunst om het Sranan te conserveren met een woord als ‘kori’, maar meer nog met ‘têgo’, terwijl hij zich anderzijds de dichterlijke vrijheid permitteert met het scheppen van de uitdrukking “Lobi kon fiti”.

Het is bekend dat bij veel gebruikers van het Sranan de inspanning om het Sranan correct te spreken en/of te schrijven omgekeerd evenredig is aan de inspanning die zij zich getroosten om het Nederlands te spreken en te schrijven. Je mag – ongestraft – elke fout maken in het Sranan, maar durf één fout te maken in het ‘heilige’ Nederlands. Sommigen die die fout hadden begaan, werden hun leven lang daarop aangesproken of nageroepen. Anderzijds wordt straffeloos publiekelijk de volgende zin als Sranan ‘verkocht’: “A kruik go so langa te water, tak now now a situatie e luku fu bos”.

Ameerali helpt om ongeïnformeerde babbelaars, die verkondigen dat het Sranan een ruwe taal is, de mond te snoeren. Dit schitterende lied van Powl Ameerali bracht mij terug naar vervlogen tijden, waarin Surinaamse artiesten om het hardst streden om tot de Surinaamse Elvis Presley, de Surinaamse Pat Boone, de Surinaamse Joe Tex of de Surinaamse Brook Benton gekroond te worden. Terwijl in die tijd haast al onze popzangers hoofdzakelijk Engelse liedjes zongen, zagen en hoorden wij Max Nijman die steeds vaker voor het zingen in het Sranan koos. Hij was zo succesvol dat hij wist te bereiken dat, wanneer mensen in de zeventiger jaren naar Nederland vertrokken en er een speciaal verzoek voor hen werd aangevraagd, het lied bij dat verzoek niet langer “Goodbye Baby” van Solomon Burke was, maar “Adyosi” van Max Nijman. Met Ameerali zeg ik aan doemdenkers: “Wij zijn onderweg en w’o doro!”

Vaak zijn liederen van artiesten uit de overige landen van het Caraïbisch gebied door onze artiesten nagezongen of hebben zij in Suriname geprijkt op onze hitparades. Omgekeerd zijn onze liederen – nog niet – doorgedrongen tot de rest van het Caraïbisch gebied. Een belangrijke uitzondering hierop is Faluma. Dit gebeurde echter niet in de oorspronkelijke uitvoering van Mama Agi en Ai sa si, maar via de versie van de Barbadiaanse muziekformatie Square One. Het zou mij niet verbazen als in de nabije toekomst een vertaling van Lobi kon fiti door artiesten uit de rest van het Caraïbisch gebied zal worden vertolkt. Het hoeft slechts ontdekt te worden.

In het overige Caraïbisch gebied wordt op verschillende wijzen eer bewezen aan artiesten en andere cultuurdragers. Zo werd in november 2021, toen Barbados een republiek werd, Rihanna uitgeroepen tot “National Hero of Barbados”. Bob Marley ontving in 1981 (postuum) de hoogste onderscheiding van Jamaica: de Order of Merit. Deze kreeg hij vooral omdat hij Jamaica en de reggae wereldwijd heeft uitgedragen. Suriname moet erover nadenken of er naast de nationale onderscheidingen niet ook speciale erkenning moet komen voor verdienstelijke sporters en/of cultuurdragers.

Maar laten we eindigen met een variant op de laatste woorden van het lied van Powl Ameerali:
Lobi tangi yu de nanga wi.

Hans Breeveld