Blokkade van Straat van Hormuz legt wereldwijde olietoevoer lam

Het scheepvaartverkeer door de strategisch belangrijke Straat van Hormuz lag zondag volledig stil nadat Iran opnieuw de controle over de doorgang heeft opgeëist. Dit gebeurde enkele dagen voordat het fragiele staakt-het-vuren tussen Iran en de Verenigde Staten (VS) zou aflopen. De Straat van Hormuz is van cruciaal belang voor de wereldwijde energievoorziening en het nieuws over de blokkade verhoogt de onzekerheid over de levering van olie en gas.

Hoewel Iran’s hoofdonderhandelaar Mohammad Baqer Qalibaf zei dat de recente gesprekken met de VS vooruitgang hadden geboekt, blijven de meningsverschillen over het nucleaire programma en de controle over de Straat van Hormuz groot. Beide partijen gaven echter geen details vrij over de stand van zaken.

Iran had zaterdag nog aangekondigd het scheepvaartverkeer door de Straat tijdelijk te zullen toestaan, maar keerde hier later op terug met het verwijt dat de VS het staakt-het-vuren schendt door een eigen blokkade van Iraanse havens te handhaven. Kort daarna meldden minstens twee Indiase schepen dat ze waren beschoten bij pogingen de doorgang te passeren. Volgens gegevens van scheepvaartvolgsystemen kwam het verkeer door de smalle zeestraat zondag vroeg in de ochtend volledig tot stilstand.

De oorlog tussen Iran en de VS, die op 28 februari begon met Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran, duurt inmiddels acht weken en heeft geleid tot duizenden doden en een ernstige schok in de wereldwijde energiemarkt. Voor de oorlog stroomde ongeveer een vijfde van de wereldolie door deze zeestraat.

Ondertussen blijven pogingen tot vredesonderhandelingen onder leiding van Pakistan voortduren. In Islamabad vonden vorige week de eerste directe besprekingen tussen Iran en de VS plaats in decennia, maar zij eindigden zonder akkoord. Er wordt echter gewerkt aan een vervolg, juist nu het staakt-het-vuren woensdag afloopt.

Bij het hotel waar de gesprekken plaatsvonden is inmiddels extra beveiliging aanwezig, al is die minder streng dan bij de eerste ronde. Iran en de VS verschillen nog over de duur van een nucleaire stopzetting: de VS stelde een 20-jarige opschorting voor, terwijl Iran sprak over drie tot vijf jaar.

De Iraanse leider Ayatollah Mojtaba Khamenei verklaarde dat de marine van Iran klaarstaat om “nieuwe bittere nederlagen” toe te brengen aan vijanden. President Trump noemde de Iraanse blokkade “afpersing” en dreigde opnieuw met militaire actie als er geen langetermijnovereenkomst wordt bereikt.

De spanningen hebben ook diplomatieke gevolgen: India riep de Iraanse ambassadeur op het matje na het beschieten van Indiase schepen. Het Amerikaanse Central Command bevestigde het handhaven van een maritieme blokkade tegen Iran, maar gaf geen commentaar op de laatste ontwikkelingen.

Ondanks een lichte daling van de olieprijzen na hoop op hervatting van het scheepvaartverkeer, zijn honderden schepen en tienduizenden bemanningsleden nog steeds gestrand in de Golfregio, wachtend op doorgang.

De komende dagen zullen bepalend zijn voor de toekomst van de energiemarkt en de stabiliteit in de regio, nu het onzekere staakt-het-vuren afloopt en de onderhandelingen vastlopen.